Shloka 118

पम्पा

तीर-वर्णनम् / Rama’s Lament at Pampa and the Approach to Rishyamuka

Devanagari script

प्रवृत्तिर्लभ्यतां तावत्तस्य पापस्य रक्षसः।ततो हास्यति वा सीतां निधनं वा गमिष्यति।।।।

Transliteration

pravṛttir labhyatāṃ tāvat tasya pāpasya rakṣasaḥ | tato hāsyati vā sītāṃ nidhanaṃ vā gamiṣyati ||

Translation

Trước hết, hãy dò cho ra tung tích của tên La-sát tội lỗi ấy; rồi hắn hoặc sẽ hoàn trả Sītā, hoặc sẽ đi đến cái chết của mình.

Word by Word

• प्रवृत्तिः: information, whereabouts
• प्रवृत्तिः: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: प्रवृत्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन

• लभ्यताम्: let (it) be obtained
• लभ्यताम्: क्रिया (Verb)
• Type: Verb
• Root: √लभ् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि प्रयोग (passive): ‘let it be obtained’

• तावत्: for now
• तावत्: काल (Temporal limit)
• Type: Indeclinable
• Root: तावत् (अव्यय)
• Form: अवधि-अव्यय (for the time being)

• तस्य: of that
• तस्य: सम्बन्ध (Genitive)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• पापस्य: sinful
• पापस्य: सम्बन्ध (Genitive)
• Type: Adjective
• Root: पाप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी विभक्ति, एकवचन; विशेषण (रक्षसः)

• रक्षसः: of the demon
• रक्षसः: सम्बन्ध (Genitive)
• Type: Noun
• Root: रक्षस् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी विभक्ति, एकवचन

• ततः: then
• ततः: सम्बन्ध (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: क्रम-अव्यय (then/thereafter)

• हास्यति: will laugh (at) / will mock
• हास्यति: क्रिया (Verb)
• Type: Verb
• Root: √हस् (धातु)
• Form: लृट्-लकार (Simple Future), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• वा: or
• वा: विकल्प (Disjunction)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: विकल्प-अव्यय (or)

• सीताम्: Sītā
• सीताम्: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सीता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन

• निधनम्: death, destruction
• निधनम्: कर्म (Goal/object with गमिष्यति)
• Type: Noun
• Root: निधन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन

• वा: or
• वा: विकल्प (Disjunction)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: विकल्प-अव्यय (or)

• गमिष्यति: will go to / will meet
• गमिष्यति: क्रिया (Verb)
• Type: Verb
• Root: √गम् (धातु)
• Form: लृट्-लकार (Simple Future), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

Context

'Once the whereabouts of that sinful demon are known he will either deliver Sita or die.

Characters & Entities

• Rama
• Lakshmana
• Ravana
• Sita

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma acts intelligently: before punishment or rescue, one must seek accurate knowledge (pravṛtti) and then pursue justice decisively.

What is the narrative situation?

Lakshmana outlines a practical sequence—locate Ravana first; the outcome will be Sita’s return or Ravana’s destruction.

Which character virtue is emphasized?

Strategic clarity (nīti): disciplined prioritization of intelligence-gathering to fulfill a righteous goal.