Sarga 77

Verse 1

गते रामे प्रशान्तात्मा रामो दाशरथिर्धनु:।वरुणायाप्रमेयाय ददौ हस्ते ससायकम्।।1.77.1।।

Khi Rāma Bhārgava (Paraśurāma) đã rời đi, Rāma—con vua Daśaratha—tâm ý an tịnh, trao cây cung cùng mũi tên vào tay Varuṇa, đấng uy lực vô lượng.

Verse 2

अभिवाद्य ततो रामो वसिष्ठप्रमुखानृषीन्। पितरं विह्वलं दृष्ट्वा प्रोवाच रघुनन्दन:।।1.77.2।।

Bấy giờ Rāma, niềm vui của dòng Raghu, đảnh lễ hiền thánh Vasiṣṭha cùng các ẩn sĩ đứng đầu; thấy phụ vương ưu phiền, liền cất lời thưa.

Verse 3

जामदग्न्यो गतो राम: प्रयातु चतुरङ्गिणी।अयोध्याभिमुखी सेना त्वया नाथेन पालिता।।1.77.3।।

“Rāma dòng Jamadagni (Paraśurāma) đã rời đi. Xin cho đạo quân bốn binh chủng, dưới sự chỉ huy của ngài, tiến bước hướng về Ayodhyā.”

Verse 4

सन्दिशस्व महाराज सेनां त्वच्छासने स्थिताम्।शासनं काङ्क्षते सेना चातकालिर्जलं यथा।।1.77.4।।

Muôn tâu Đại vương, xin ban hạ mệnh lệnh cho đại quân đang nghiêm chỉnh chờ dưới uy quyền của Người; bởi quân sĩ khát mong thánh lệnh của Người như đàn chim cātaka khát nước.

Verse 5

रामस्य वचनं श्रुत्वा राजा दशरथ स्सुतम्।बाहुभ्यां सम्परिष्वज्य मूर्ध्नि चाघ्राय राघवम्।।1.77.5।।गतो राम इति श्रुत्वा हृष्ट: प्रमुदितो नृप:।पुनर्जातं तदा मेने पुत्रमात्मानमेव च।।1.77.6।।

Nghe lời Rāma, vua Daśaratha liền ôm chặt con trai bằng đôi tay, rồi âu yếm hôn (ngửi) lên đỉnh đầu Rāghava.

Verse 6

रामस्य वचनं श्रुत्वा राजा दशरथ स्सुतम्।बाहुभ्यां सम्परिष्वज्य मूर्ध्नि चाघ्राय राघवम्।।1.77.5।।गतो राम इति श्रुत्वा हृष्ट: प्रमुदितो नृप:।पुनर्जातं तदा मेने पुत्रमात्मानमेव च।।1.77.6।।

Nghe tin: “Rāma (Paraśurāma) đã ra đi,” nhà vua hân hoan mừng rỡ; bấy giờ Người cảm thấy như cả con trai lẫn chính mình đều được tái sinh.

Verse 7

चोदयामास तां सेनां जगामाशु तत: पुरीम्।पताकाध्वजिनीं रम्यां तूर्योद्घुष्टनिनादिताम्।।1.77.7।।सिक्तराज पथां रम्यां प्रकीर्णकुसुमोत्कराम् ।राजप्रवेशसुमुखै: पौरैर्मङ्गलवादिभि:।।1.77.8।।सम्पूर्णां प्राविशद्राजा जनौघैस्समलङ्कृताम्।

Bấy giờ Ngài thúc giục đạo quân tiến bước, rồi mau chóng đi vào kinh thành—thành đẹp rực cờ phướn, cờ hiệu tung bay, vang dội tiếng nhạc khí và tiếng kèn chiến rền vang.

Verse 8

चोदयामास तां सेनां जगामाशु तत: पुरीम्।पताकाध्वजिनीं रम्यां तूर्योद्घुष्टनिनादिताम्।।1.77.7।।सिक्तराज पथां रम्यां प्रकीर्णकुसुमोत्कराम् ।राजप्रवेशसुमुखै: पौरैर्मङ्गलवादिभि:।।1.77.8।।सम्पूर्णां प्राविशद्राजा जनौघैस्समलङ्कृताम्।

Đường ngự đạo được rưới nước cho sạch mát, thật duyên dáng; hoa rải khắp nơi, chất thành từng đống. Dân thành, gương mặt rạng rỡ khi đón vua ngự giá, đồng thanh xướng lời cát tường.

Verse 9

पौरै: प्रत्युद्गतो दूरं द्विजैश्च पुरवासिभि:। पुत्रैरनुगत श्श्रीमान् श्रीमद्भिश्च महायशा: ।।1.77.9।। प्रविवेश गृहं राजा हिमवत्सदृशं पुनः।

Được dân cư trong thành—các bậc Bà-la-môn và mọi người—ra đón từ xa, vị vua vinh hiển, danh tiếng lẫy lừng, cùng các hoàng tử rực rỡ theo hầu, lại bước vào hoàng cung sáng ngời như núi Tuyết (Himavat).

Verse 10

ननन्द सजनो राजा गृहे कामै स्सुपूजित:।।1.77.10।।कौसल्या च सुमित्रा च कैकेयी च सुमध्यमा।वधूप्रतिग्रहे युक्ता याश्चान्या राजयोषित:।।1.77.11।।

Trong cung thất, nhà vua cùng dân chúng và thân tộc hân hoan, được tôn kính chu đáo và tiếp đãi thỏa lòng. Hoàng hậu Kauśalyā, Sumitrā và Kaikeyī thon thả—cùng các cung quyến khác—chuyên tâm lo việc nghênh nhận các tân nương.

Verse 11

ननन्द सजनो राजा गृहे कामै स्सुपूजित:।।1.77.10।।कौसल्या च सुमित्रा च कैकेयी च सुमध्यमा।वधूप्रतिग्रहे युक्ता याश्चान्या राजयोषित:।।1.77.11।।

Trong cung thất, nhà vua cùng dân chúng và thân tộc hân hoan, được tôn kính chu đáo và tiếp đãi thỏa lòng. Hoàng hậu Kauśalyā, Sumitrā và Kaikeyī thon thả—cùng các cung quyến khác—chuyên tâm lo việc nghênh nhận các tân nương.

Verse 12

ततस्सीतां महाभागामूर्मिलां च यशस्विनीम्।कुशध्वजसुते चोभे जगृहुर्नृपपत्नय:।।1.77.12।।

Bấy giờ, các vương hậu đón nhận Sītā phúc đức lớn lao, cùng Ūrmilā danh tiếng, và cả hai ái nữ của Kuśadhvaja.

Verse 13

मङ्गलालम्भनैश्चापि शोभिता: क्षौमवासस:। देवतायतनान्याशु सर्वास्ता: प्रत्यपूजयन्।।1.77.13।।

Tay cầm những vật cát tường, thân khoác y phục mịn màng rực sáng; tất cả các nàng liền mau chóng đến lễ bái các đền thờ chư Thiên.

Verse 14

अभिवाद्याभिवाद्यांश्च सर्वा राजसुतास्तदा।स्वं स्वं गृहमथासाद्य कुबेरभवनोपमम्।।1.77.14।।गोभिर्धनैश्च धान्यैश्च तर्पयित्वा द्विजोत्तमान्।रेमिरे मुदिता: सर्वा भर्तृभि: सहिता रह:।।1.77.15।।

Bấy giờ, các công chúa hết thảy, hết lần này đến lần khác đảnh lễ những bậc đáng tôn kính, rồi trở về từng tư dinh của mình, huy hoàng như cung điện của Kubera. Sau khi dùng bò, của cải và lương thực làm lễ vật để làm thỏa lòng các bậc Bà-la-môn tối thượng, các nàng hoan hỷ ở riêng cùng phu quân.

Verse 15

अभिवाद्याभिवाद्यांश्च सर्वा राजसुतास्तदा।स्वं स्वं गृहमथासाद्य कुबेरभवनोपमम्।।1.77.14।।गोभिर्धनैश्च धान्यैश्च तर्पयित्वा द्विजोत्तमान्।रेमिरे मुदिता: सर्वा भर्तृभि: सहिता रह:।।1.77.15।।

Bấy giờ, các công chúa hết thảy, hết lần này đến lần khác đảnh lễ những bậc đáng tôn kính, rồi trở về từng tư dinh của mình, huy hoàng như cung điện của Kubera. Sau khi dùng bò, của cải và lương thực làm lễ vật để làm thỏa lòng các bậc Bà-la-môn tối thượng, các nàng hoan hỷ ở riêng cùng phu quân.

Verse 16

कुमाराश्च महात्मानो वीर्येणाप्रतिमा भुवि ।कृतदारा: कृतास्त्राश्च सधना: ससुहृज्जना:।।1.77.16।।शुश्रूषमाणा: पितरं वर्तयन्ति नरर्षभा:।

Các hoàng tử ấy, bậc đại hồn, trên đời không ai sánh kịp về dũng lực; nay đã thành gia thất, tinh thông binh khí, lại đầy đủ tài sản, cùng bạn hữu qua lại, đồng thời phụng sự phụ vương—bậc tối thượng trong loài người.

Verse 17

कस्यचित्त्वथ कालस्य राजा दशरथ: सुतम्।1.77.17।।भरतं कैकयीपुत्र मब्रवीद्रघुनन्दन:।

Sau một thời gian, vua Daśaratha—niềm hoan hỷ của dòng Raghu—đã gọi Bharata, con của Kaikeyī, mà ân cần phán bảo.

Verse 18

अयं केकयराजस्य पुत्रो वसति पुत्रक।।1.77.18।।त्वां नेतुमागतो वीर युधाजिन्मातुलस्तव।

“Con ơi, con trai của vua Kekaya—cậu ruột của con là Yudhājit—đã đến và đang lưu lại nơi đây, hỡi dũng sĩ, mong đưa con cùng đi.”

Verse 19

प्रार्थितस्तेन धर्मज्ञ मिधिलायामहं तथा।।1.77.19।।ऋषिमध्ये तु तस्य त्वं प्रीतिं कर्तुमिहार्हसि।

“Hỡi người thông đạt Dharma, tại Mithilā, giữa hội các hiền rishi, ông ấy đã thỉnh cầu ta như vậy; vì thế, con nên làm đẹp lòng ông ấy nơi đây bằng cách thuận cho điều ấy.”

Verse 20

श्रुत्वा दशरथस्यैतद्भरत: कैकयीसुत:।।1.77.20।।अभिवाद्य गुरुं रामं परिष्वज्य च लक्ष्मणम्। गमनायाभिचक्राम शत्रुघ्नसहितस्तदा।।1.77.21।।

Nghe lời vua Daśaratha, Bharata—con của Kaikeyī—đảnh lễ phụ vương và Rāma, ôm lấy Lakṣmaṇa, rồi cùng Śatrughna khởi hành lên đường.

Verse 21

श्रुत्वा दशरथस्यैतद्भरत: कैकयीसुत:।।1.77.20।।अभिवाद्य गुरुं रामं परिष्वज्य च लक्ष्मणम्। गमनायाभिचक्राम शत्रुघ्नसहितस्तदा।।1.77.21।।

Vị anh hùng Bharata, bậc tối thắng trong loài người, sau khi cáo biệt phụ vương, cáo biệt Rāma—đấng không mỏi trong hành động—và các mẫu hậu, đã lên đường cùng Śatrughna.

Verse 22

आपृच्छ्य पितरं शूरो रामं चाक्लिष्टकारिणम्।मातृश्चापि नरश्रेष्ठ श्शत्रुघ्नसहितो ययौ।।1.77.22।।

Vị anh hùng Bharata, bậc tối thắng trong loài người, sau khi cáo biệt phụ vương, cáo biệt Rāma—đấng không mỏi trong hành động—và các mẫu hậu, đã lên đường cùng Śatrughna.

Verse 23

गते तु भरते रामो लक्ष्मणश्च महाबल:।पितरं देवसंङ्काशं पूजयामासतुस्तदा।।1.77.23।।

Khi Bharata đã lên đường, Rāma cùng Lakṣmaṇa đại lực bấy giờ vẫn một lòng phụng thờ, kính dưỡng phụ vương, rực rỡ như chư thiên.

Verse 24

पितुराज्ञां पुरस्कृत्य पौरकार्याणि सर्वश:। चकार रामो धर्मात्मा प्रियाणि च हितानि च।।1.77.24।।

Lấy thánh chỉ của phụ vương làm tối thượng, Rāma chí đức chu toàn mọi việc triều chính; làm điều vừa đẹp lòng, vừa lợi ích cho muôn dân.

Verse 25

मातृभ्यो मातृकार्याणि कृत्वा परमयन्त्रित:।गुरूणां गुरुकार्याणि काले कालेऽन्ववैक्षत।।1.77.25।।

Với sự tự chế nghiêm mật, Ngài làm trọn bổn phận đối với các mẫu hậu; và đúng thời đúng lúc, cũng chăm lo, quán sát trách nhiệm đối với bậc trưởng thượng cùng các thầy đạo.

Verse 26

एवं दशरथ: प्रीतो ब्राह्मणा नैगमास्तथा।रामस्य शीलवृत्तेन सर्वे विषयवासिन:।।1.77.26।।

Nhờ phong nghi và hạnh kiểm của Rāma, vua Daśaratha hoan hỷ; các Bà-la-môn và dân thành thị, cùng hết thảy cư dân trong toàn cõi đều vui mừng.

Verse 27

तेषामतियशा लोके राम स्सत्यपराक्रमः।स्वयम्भूरिव भूतानां बभूव गुणवत्तर:।।1.77.27।।

Giữa thế gian, Ngài Rāma rạng danh vượt bậc giữa mọi người; dũng lực của Ngài đặt nền trên chân thật, nên Ngài trở thành bậc tối thắng về đức hạnh, như Đấng Tự Sinh Phạm Thiên đối với muôn loài.

Verse 28

रामस्तु सीतया सार्धं विजहार बहूनृतून् ।मनस्स्वी तद्गतस्तस्याः नित्यं हृदि समर्पित:।।1.77.28।।

Còn Rāma thì cùng với Sītā trải qua bao mùa nối tiếp; tâm ý Ngài luôn hướng về nàng, thường hằng dâng trọn trong tim, cùng nhau vui hưởng vẻ đẹp biến chuyển của thời gian.

Verse 29

प्रिया तु सीता रामस्य दारा: पितृकृता इति।गुणाद्रूपगुणाच्चापि प्रीतिर्भूयोऽभ्यवर्धत।।1.77.29।।

Dẫu Sītā trở thành hiền thê của Rāma theo sự sắp đặt của phụ vương, nàng vẫn càng ngày càng được Ngài yêu quý; bởi đức hạnh—và cả dung sắc—tình yêu ấy lại thêm tăng trưởng.

Verse 30

तस्याश्च भर्ता द्विगुणं हृदये परिवर्तते।अन्तर्जातमपि व्यक्तमाख्याति हृदयं हृदा।।1.77.30।।

Về phần Sītā, phu quân của nàng chiếm trọn trái tim nàng gấp bội; ngay cả những ý niệm vừa sinh trong lòng cũng được tỏ bày rõ ràng—tâm truyền tâm—nhờ sự thấu hiểu lẫn nhau.

Verse 31

Nàng Sītā xứ Mithilā, ái nữ của vua Janaka, lại càng được Người yêu quý hơn cả; dung nhan sánh cùng các thiên nữ, và trong thân tướng hữu hình ấy, nàng tựa như chính Śrī (Lakṣmī) hiện thân.

Verse 32

गते रामे प्रशान्तात्मा रामो दाशरथिर्धनु:।वरुणायाप्रमेयाय ददौ हस्ते ससायकम्।।1.77.1।।

Kết duyên cùng nàng công chúa khả ái ấy—ái nữ tối thượng của bậc quân vương—Rāma, con của bậc vương thánh, rực rỡ bội phần; như Viṣṇu, Chúa tể chư thiên bất tử, sáng ngời khi ở bên Śrī (Lakṣmī).