Valmiki Ramayana 1.39.19 — Bala Kanda, Sarga 39, Shloka 19

सगरयज्ञाश्वहरणम्

The Stolen Sacrificial Horse of Sagara

Devanagari script

नागानां मथ्यमानानामसुराणां च राघव ।राक्षसानां च दुर्धर्षस्सत्त्वानां निनदोऽभवत्।।1.39.19।।

Transliteration

nāgānāṁ mathyamānānām asurāṇāṁ ca rāghava |

rākṣasānāṁ ca durdharṣaḥ sattvānāṁ ninado 'bhavat ||1.39.19||

Translation

Khi họ khuấy đảo và xé rách tận đáy sâu, hỡi Rāghava, một tiếng ồn không thể chịu nổi bùng lên—từ các nāga, các asura, các rākṣasa và muôn loài hữu tình bị kinh động nơi ấy.

Word by Word

• नागानाम्: of serpents
• नागानाम्: Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
• Type: Noun
• Root: नाग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/सम्बन्ध), बहुवचन

• मथ्यमानानाम्: of those being churned/ground
• मथ्यमानानाम्: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: मथ् (धातु)
• Form: वर्तमान-कालिक कर्मणि कृदन्त (Present Passive Participle/शानच्), पुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन; ‘being churned/tormented’

• असुराणाम्: of demons
• असुराणाम्: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: असुर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), बहुवचन

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• राघव: O Rāghava
• राघव: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: राघव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन

• राक्षसानाम्: of rākṣasas
• राक्षसानाम्: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: राक्षस (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), बहुवचन

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• दुर्धर्षः: irresistible/terrible
• दुर्धर्षः: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दुर्धर्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन

• सत्त्वानाम्: of creatures/beings
• सत्त्वानाम्: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: सत्त्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), बहुवचन

• निनदः: a roar/sound
• निनदः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: निनद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/कर्ता), एकवचन

• अभवत्: arose/occurred
• अभवत्: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

Context

"O Brahman! I wish to listen in detail as to how my ancestors made preparations for the sacrifice? Prosperity to you"!.

Characters & Entities

• Rāma (Rāghava)
• nāgas
• asuras
• rākṣasas

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma recognizes the interconnectedness of life: violent disruption in one realm produces suffering in others; righteous action must account for broader harm and unintended consequences.

What is the narrative situation?

The princes’ excavation agitates subterranean beings—nāgas, asuras, and rākṣasas—creating a terrifying uproar.

Which character virtue is emphasized?

The verse emphasizes not a virtue but a warning: power used without restraint provokes resistance and disorder.