Sarga 78

Verse 1

अथ यात्रां समीहन्तं शत्रुघ्नो लक्ष्मणानुजः।भरतं शोकसन्तप्तमिदं वचनमब्रवीत्।।।।

Bấy giờ, khi Bharata bị nỗi sầu thiêu đốt toan lên đường (đến với Rāma), Śatrughna—em của Lakṣmaṇa—đã nói với chàng những lời này.

Verse 2

गतिर्य स्सर्वभूतानां दुःखे किं पुनरात्मनः।स राम स्सत्त्वसम्पन्नः स्त्रिया प्रव्राजितो वनम्।।।।

Rāma, bậc nương tựa tối hậu của muôn loài, lẽ nào trong giờ sầu khổ lại không tự gìn giữ được chính mình? Thế mà chính Rāma ấy, đầy đủ đức lực và kiên định, lại bị một người nữ đày vào rừng sâu.

Verse 3

बलवान्वीर्यसम्पन्नो लक्ष्मणो नाम योऽप्यसौ।किं न मोचयते रामं कृत्वा स्म पितृनिग्रहम्।।।।

Lại nữa, vì sao Lakṣmaṇa, người dũng mãnh và đầy oai lực, đã không giải cứu Rāma, khi ra tay kiềm chế phụ vương chúng ta?

Verse 4

पूर्वमेव तु निग्राह्य स्समवेक्ष्य नयानयौ।उत्पथं यस्समारूढो राजा नार्या वशं गतः।।।।

Thật vậy, nhà vua lẽ ra phải tự kềm chế ngay từ ban đầu, xét rõ chánh–tà; bởi khi đã bước lên đường lạc lối, ngài lại rơi vào sự chi phối của một người nữ.

Verse 5

इति सम्भाषमाणे तु शत्रुघ्ने लक्ष्मणानुजे।प्राग्द्वारेऽभूत्तदा कुब्जा सर्वाभरणभूषिता।।।।

Khi ấy, lúc Śatrughna—em của Lakṣmaṇa—đang đối thoại như vậy, thì tại cửa phía đông, mụ gù Mantharā hiện ra, trang sức đủ mọi thứ châu báu.

Verse 6

लिप्ता चन्दनसारेण राजवस्त्राणि बिभ्रती।विविधं विविधै स्तैस्तैर्भूषणैश्च विभूषिता।।।।

Mụ được xức tinh chất đàn hương, khoác y phục vương giả, và được điểm trang muôn vẻ bằng đủ loại trang sức.

Verse 7

मेखलादामभिश्चित्रैरन्यैश्च शुभभूषणैः।बभासे बहुभिर्बद्धा रज्जुबद्धेव वानरी।।।।

Bị quấn buộc bởi nhiều dải thắt lưng rực rỡ cùng các món trang sức cát tường khác, mụ lấp lánh—như khỉ cái bị trói bằng dây thừng.

Verse 8

तां समीक्ष्य तदा द्वास्स्थास्सुभृशं पापकारिणीम्।गृहीत्वाऽकरुणां कुब्जां शत्रुघ्नाय न्यवेदयन्।।।।

Thấy mụ khi ấy, các lính gác cửa—coi mụ gù là kẻ gây tội nặng, lòng dạ tàn nhẫn—liền bắt lấy và tâu báo việc ấy lên Śatrughna.

Verse 9

यस्याः कृते वने रामो न्यस्तदेहश्च वः पिता।सेयं पापा नृशंसा च तस्याः कुरु यथामति।।।।

Họ nói: “Vì mụ mà Rāma phải vào rừng, và phụ vương của ngài đã bỏ thân. Đây chính là người đàn bà tội lỗi, hung ác ấy—xin ngài tùy ý xử trí.”

Verse 10

शत्रुघ्नश्च तदाज्ञाय वचनं भृशदुःखितः।अन्तःपुरचरान्सर्वानित्युवाच धृत व्रतः।।।।

Nghe những lời ấy, Thatrughna vô cùng đau đớn; với chí nguyện kiên định, ngài liền cất tiếng bảo khắp các thị tùng trong nội cung.

Verse 11

तीव्रमुत्पादितं दुःखं भ्रात्रूणां मे तथा पितुः।यया सेयं नृशंसस्य कर्मणः फलमश्नुताम्।।।।

“Chính người đàn bà ấy đã gieo nỗi khổ đau dữ dội lên các anh em ta và phụ vương ta; nguyện cho ả phải tự gặt lấy quả báo của hành vi tàn nhẫn ấy.”

Verse 12

एवमुक्त्वा तु तेनाशु सखीजनसमावृता।गृहीता बलवत्कुब्जा सा तद्गृहमनादयत्।।।।

Nói xong, ngài lập tức nắm chặt người lưng gù, dẫu ả bị đám bạn vây quanh; và ả liền gào khóc om sòm, làm náo động cả tòa nhà ấy.

Verse 13

तत स्सुभृशसन्तप्तस्तस्या स्सर्व स्सखीजनः।क्रुद्धमाज्ञाय शत्रुघ्नं विपलायत सर्वशः।।।।

Bấy giờ, tất cả bạn bè của ả đều vô cùng hoảng hốt; biết Thatrughna đang nổi giận, họ liền tán loạn bỏ chạy khắp mọi phía.

Verse 14

आमन्त्रयत कृत्स्न श्च तस्या स्सर्व स्सखीजनः।यथाऽयं समुपक्रान्तो निश्शेषां नः करिष्यति।।।।

Tất cả bạn bè của ả liền tụ lại bàn bạc: “Nhìn cách người này bắt đầu, e rằng hắn sẽ diệt sạch chúng ta, không chừa một ai.”

Verse 15

सानुक्रोशां वदान्यां च धर्मज्ञां च यशस्विनीम्।कौसल्यां शरणं याम सा हि नोऽस्तु ध्रुवा गतिः।।।।

“Chúng ta hãy nương tựa nơi mẫu hậu Kausalyā—đấng đầy lòng từ mẫn, rộng ban ân huệ, am tường Chánh pháp, rạng danh hiển hách; chính Người sẽ là chỗ quy y vững bền của chúng ta.”

Verse 16

स च रोषेण ताम्राक्ष श्शत्रुघ्न श्शत्रुतापनः।विचकर्ष तदा कुब्जां क्रोशन्तीं धरणीतले।।।।

Bấy giờ Śatrughna—kẻ thiêu đốt quân thù—mắt đỏ ngầu vì phẫn nộ, liền kéo lôi mụ gù đang gào thét, quệt lê trên mặt đất.

Verse 17

तस्या ह्याकृष्यमाणाया मन्थराया स्ततस्ततः।चित्रं बहुविधं भाण्डं पृथिव्यां तद्व्यशीर्यत।।।।

Khi Mantharā bị kéo lê như thế, những món trang sức đủ sắc đủ loại của mụ rơi vãi tứ phía, vỡ nát trên mặt đất.

Verse 18

तेन भाण्डेन संस्तीर्णं श्रीमद्राजनिवेशनम्।अशोभत तदा भूयः शारदं गगनं यथा।।।।

Hoàng cung huy hoàng, bị rải đầy những món trang sức ấy, lại càng rực sáng hơn—tựa bầu trời mùa thu trong vắt lấp lánh tinh tú.

Verse 19

स बली बलवत्क्रोधाद्गृहीत्वा पुरुषर्षभः।कैकेयीमभिनिर्भर्त्स्य बभाषे परुषं वचः।।।।

Người anh hùng lực lưỡng, bậc tối thượng giữa loài người, vì cơn giận dữ bừng bừng mà nắm chặt (mụ gù), rồi đe dọa Kaikeyī và thốt ra những lời cay nghiệt.

Verse 20

तैर्वाक्यैः परुषैर्दुःखैः कैकेयी भृशदुःखिता।शत्रुघ्नभयसन्त्रस्ता पुत्रं शरणमागता।।।।

Bị những lời cay nghiệt và đau đớn ấy làm tổn thương, Kaikeyī vô cùng khổ não; vì sợ Śatrughna, bà tìm đến con trai mình để nương náu.

Verse 21

तं प्रेक्ष्य भरतः क्रुद्धं शत्रुघ्नमिदमब्रवीत्।अवध्या स्सर्वभूतानां प्रमदाः क्षम्यतामिति।।।।

Thấy Śatrughna nổi giận, Bharata nói với chàng rằng: “Phụ nữ, giữa mọi loài hữu tình, không đáng bị sát hại; xin hãy tha thứ cho bà.”

Verse 22

हन्यामहमिमां पापां कैकेयीं दुष्टचारिणीम्।यदि मां धार्मिको रामो नासूयेन्मातृघातकम्।।।।

Ta đã muốn giết Kaikeyī tội lỗi ấy, kẻ hạnh kiểm tà vạy; nhưng vì Rāma chí công sẽ không dung thứ, hẳn Người sẽ quở trách ta là kẻ sát hại mẹ.

Verse 23

इमामपि हतां कुब्जां यदि जानाति राघवः।त्वां च मां च हि धर्मात्मा नाभिभाषिष्यते ध्रुवम्।।।।

Nếu Rāghava biết rằng ngay cả mụ lưng gù này cũng đã bị giết, bậc dharma ấy chắc chắn sẽ không còn nói lời nào với ngươi và với ta.

Verse 24

भरतस्य वचश्श्रुत्वा शत्रुघ्नो लक्ष्मणानुजः।न्यवर्तत ततो रोषात्तां मुमोच च मन्थराम्।।।।

Nghe lời Bharata, Śatrughna—em của Lakṣmaṇa—liền kìm lại cơn phẫn nộ và thả Mantharā ra.

Verse 25

सा पादमूले कैकेय्या मन्थरा निपपात ह।निश्श्वसन्ती सुदुःखार्ता कृपणं विललाप च।।।।

Mantharā ngã xuống dưới chân Kaikeyī; thở dốc những tiếng dài, khổ đau dày vò, nàng than khóc thảm thiết.

Verse 26

शत्रुघ्नविक्षेपविमूढसंज्ञां समीक्ष्य कुब्जां भरतस्य माता।शनैस्समाश्वासयदार्तरूपां क्रौञ्चीं विलग्नामिव वीक्षमाणाम्।।।।

Thấy mụ lưng gù bị Śatrughna quăng quật đến choáng váng, dáng vẻ đau đớn, đảo mắt như chim krauñcī cái mắc bẫy, mẹ của Bharata (Kaikeyī) liền dịu dàng an ủi nàng.