Ramayana — Ayodhya Kanda, Sarga 54, Shloka 27

भरद्वाजाश्रमप्राप्तिः

Arrival at Bharadvāja’s Hermitage and Counsel toward Citrakūṭa

Devanagari script

एतछ्रुत्वा शुभं वाक्यं भरद्वाजो महामुनिः।राघवस्य ततो वाक्यमर्थग्राहकमब्रवीत्।।।।

Transliteration

etac chrutvā śubhaṃ vākyaṃ bharadvājo mahāmuniḥ | rāghavasya tato vākyam arthagrāhakam abravīt ||

Translation

Nghe lời lành cát tường của Rāghava và thấu rõ ý nguyện ấy, đại thánh hiền Bharadvāja liền cất lời đáp lại, lời nói nắm trọn nghĩa tình.

Word by Word

• एतत्: this
• एतत्: Karma-viśeṣaṇa (कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd), एकवचन; वाक्यम् इत्यस्य विशेषण

• श्रुत्वा: having heard
• श्रुत्वा: Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund); 'having heard'

• शुभम्: auspicious
• शुभम्: Karma-viśeṣaṇa (कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शुभ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd), एकवचन; वाक्यम् इत्यस्य विशेषण

• वाक्यम्: statement
• वाक्यम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: वाक्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

• भरद्वाजः: Bharadvaja
• भरद्वाजः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भरद्वाज (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग; प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन

• महामुनिः: great sage
• महामुनिः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: महा + मुनि (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय समास (महान् मुनिः); पुल्लिङ्ग; प्रथमा (1st), एकवचन; भरद्वाजः इत्यस्य विशेषण

• राघवस्य: of Raghava (Rama)
• राघवस्य: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: राघव (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग; षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन

• ततः: then, thereafter
• ततः: Kāla (काल)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक (adverb: 'then/thereafter')

• वाक्यम्: words
• वाक्यम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: वाक्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

• अर्थग्राहकम्: conveying the meaning
• अर्थग्राहकम्: Karma-viśeṣaṇa (कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अर्थ + ग्राहक (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष समास (अर्थं ग्राहयति/गृह्णाति इति); नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd), एकवचन; वाक्यम् इत्यस्य विशेषण

• अब्रवीत्: said
• अब्रवीत्: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)
• Form: लङ्-लकार (imperfect/past); परस्मैपद; प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन

Context

On hearing the auspicious words of Rama conveying his intention, the great sage Bharadwaja replied to him thus:

Characters & Entities

• Bharadvāja
• Rāma (Rāghava)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma in dialogue: a wise teacher listens, understands intention (artha), and responds with guidance suited to the seeker’s ethical aim.

What is the narrative situation?

The narration signals that Bharadvāja has understood Rāma’s request for seclusion and is about to recommend a suitable place.

Which character virtue is emphasized?

Bharadvāja’s insight and pedagogical care—responding not merely to words but to the purpose behind them.