Ramayana Ayodhya Kanda Sarga 5
Ayodhya KandaSarga 526 Verses

Sarga 5

अभिषेकोपवास-आदेशः (Coronation Preparations and the Fast Enjoined)

अयोध्याकाण्ड

Sarga 5 ghi lại các thủ tục và cơ chế nghi lễ trước lễ yauvarājya-abhiṣeka (tấn phong Thái tử) của Rāma. Vua Daśaratha sau khi căn dặn Rāma về lễ đăng quang sắp đến liền triệu thỉnh purohita Vasiṣṭha và giao phó việc hướng dẫn Rāma cùng Sītā thực hành upavāsa (trai giới/nhịn ăn) kèm tụng niệm mantra, như một pháp hành để củng cố phúc thịnh, cát tường và tính chính danh theo vương đạo. Vasiṣṭha lên cỗ xe hợp với phẩm hạnh Bà-la-môn đến tư dinh của Rāma, được tiếp đón trang trọng. Ngài truyền đạt ý nguyện đầy thương yêu của nhà vua: sẽ cử hành lễ tấn phong vào lúc rạng đông, và ví việc ấy với chuyện Nahuṣa làm lễ đăng quang cho Yayāti. Rāma khiêm cung tiếp nhận; Vasiṣṭha cử hành nghi thức khởi đầu trai giới rồi cáo lui. Câu chuyện mở rộng sang cảnh tượng trong thành: đường phố Ayodhyā được rửa sạch, cờ xí dựng lên, các đại lộ hoàng gia chật kín dân chúng hiếu kỳ; tiếng ồn hợp lại được ví như tiếng biển. Vasiṣṭha trở về cung điện xuyên qua đám đông, yết kiến nhà vua và xác nhận sứ mệnh đã hoàn tất; triều hội đồng loạt đứng dậy kính lễ. Được thầy tôn sư cho phép, Daśaratha giải tán triều hội và vào nội cung, được miêu tả bằng những ví von rực sáng như trăng giữa muôn sao, làm nổi bật không khí căng đầy trước đêm đại lễ.

Shlokas

Verse 1

सन्दिश्य रामं नृपति श्श्वोभाविन्यभिषेचने।पुरोहितं समाहूय वशिष्ठमिदमब्रवीत्।।।।

Sau khi căn dặn Rāma về lễ quán đảnh sẽ diễn ra vào ngày mai, đức vua liền triệu thỉnh vị quốc sư, gia tế Vasiṣṭha, và nói lời này.

Verse 2

गच्छोपवासं काकुत्स्थं कारयाद्य तपोधन।श्रीयशोराज्यलाभाय वध्वा सह यतव्रतम्।।।।

Xin hãy đi ngay hôm nay, hỡi bậc hiền giả lấy khổ hạnh làm gia tài; và hãy khiến Kakutstha (Rāma), người giữ giới nguyện kiên định, cùng với con dâu của ta (Sītā) thực hành trai giới, để phúc thịnh, danh tiếng và vương quyền được thành tựu đúng đạo.

Verse 3

तथेति च स राजानमुक्त्वा वेदविदां वरः।स्वयं वसिष्ठो भगवान्ययौ रामनिवेशनम्।।।।उपवासयितुं रामं मन्त्रवन्मन्त्रकोविदः।ब्राह्मं रथवरं युक्तमास्थाय सुदृढव्रतः।।।।

Tâu với nhà vua: “Xin vâng như vậy”, đức Vasiṣṭha khả kính—bậc tối thượng trong hàng người thông đạt Veda—đích thân lên đường đến tư dinh của Rāma.

Verse 4

तथेति च स राजानमुक्त्वा वेदविदां वरः।स्वयं वसिष्ठो भगवान्ययौ रामनिवेशनम्।।2.5.3।।उपवासयितुं रामं मन्त्रवन्मन्त्रकोविदः।ब्राह्मं रथवरं युक्तमास्थाय सुदृढव्रतः।।2.5.4।।

Tinh thông thần chú, giữ giới nguyện kiên cố, ngài lên cỗ xe thượng hạng hợp nghi lễ Bà-la-môn, thắng yên vững chặt, mang theo chân ngôn để khiến Rāma thực hành trai giới theo pháp.

Verse 5

स रामभवनं प्राप्य पाण्डुराभ्रघनप्रभम्।तिस्रः कक्ष्या रथेनैव विवेशमुनिसत्तमः।।।।

Đến dinh Rāma rực sáng như khối mây trắng nhạt dày đặc, bậc thượng thủ các ẩn sĩ vẫn ngồi trên xe mà đi qua ba lớp sân trong rồi tiến vào.

Verse 6

तमागतमृषिं रामस्त्वरन्निव ससम्भ्रमः।मानयिष्यन्समानार्हं निश्चक्राम निवेशनात्।।।।

Thấy vị hiền thánh đến, Rāma vội vã mà cung kính, như lòng tràn kính ngưỡng, bước ra khỏi tư dinh để nghênh đón và tôn kính ngài—đúng với bậc đáng được đồng kính trọng.

Verse 7

अभ्येत्य त्वरमाणश्च रथाभ्याशं मनीषिणः।ततोऽवतारयामास परिगृह्य रथात्स्वयम्।।।।

Vội vã đến bên cỗ xe của bậc hiền triết, Rāma liền tự tay đỡ Ngài xuống xe, ân cần nắm giữ mà trợ giúp.

Verse 8

स चैनं प्रश्रितं दृष्ट्वा सम्भाष्याभिप्रसाद्य च।प्रियार्हं हर्षयन्राममित्युवाच पुरोहितः।।।।

Thấy Rāma khiêm cung, vị quốc sư liền ân cần đàm đạo, dùng lời hợp đạo và đầy thương mến làm ngài hoan hỷ, rồi nói như sau.

Verse 9

प्रसन्नस्ते पिता राम यौवराज्यमवाप्स्यसि।उपवासं भवानद्य करोतु सह सीतया।।।।

Hỡi Rāma, phụ vương của ngài đã hoan hỷ; ngài sẽ được tấn phong làm Thái tử. Vậy hôm nay, xin ngài cùng Sītā thực hành trai giới (upavāsa).

Verse 10

प्रातस्त्वामभिषेक्ता हि यौवराज्ये नराधिपः।पिता दशरथः प्रीत्या ययातिं नहुषो यथा।।।।

Quả thật, sáng sớm mai phụ vương của con—vua Daśaratha—sẽ hoan hỷ làm lễ quán đảnh, lập con làm Thái tử, như xưa Nahuṣa đã lập Yayāti vậy.

Verse 11

इत्युक्त्वा स तदा राममुपवासं यतव्रतम्।मन्त्रवत्कारयामास वैदेह्या सहितं मुनिः।।।।

Nói vậy xong, bậc hiền triết liền khiến Rāma—người giữ giới nguyện—cùng với Vaidehī (Sītā) thực hành trai giới, mọi nghi thức đều được cử hành theo thần chú.

Verse 12

ततो यथावद्रामेण स राज्ञो गुरुरर्चितः।अभ्यनुज्ञाप्य काकुत्स्थं ययौ रामनिवेशनात्।।।।

Bấy giờ, được Rāma cung kính tôn kính đúng phép, vị quốc sư của nhà vua xin cáo từ Kakutstha (Rāma) rồi rời khỏi tư dinh của Rāma.

Verse 13

सुहृद्भिस्तत्र रामोऽपि सहासीनः प्रियंवदैः।सभाजितो विवेशाऽथ ताननुज्ञाप्य सर्वशः।।।।

Tại đó, Rāma cũng ngồi một lúc cùng những bằng hữu lời nói dịu ngọt; được họ kính trọng đủ bề, rồi Ngài xin phép mọi người và bước vào nội thất của mình.

Verse 14

हृष्टनारीनरयुतं रामवेश्म तदा बभौ।यथा मत्तद्विजगणं प्रफुल्लनलिनं सरः।।।।

Khi ấy, tư dinh của Rāma, đầy những nam nữ hoan hỷ, rực rỡ huy hoàng—như hồ sen nở rộ, nơi đàn chim say vui tụ hội.

Verse 15

स राजभवनप्रख्यात्तस्माद्रामनिवेशानात्।निर्गत्य ददृशे मार्गं वसिष्ठो जनसंवृतम्।।।।

Bấy giờ, Vasiṣṭha từ tư dinh của Rāma—nổi tiếng như một hoàng cung—bước ra, và thấy con đường bốn phía chen chúc người dân.

Verse 16

बृन्दबृन्दैरयोध्यायां राजमार्गास्समन्ततः।बभूवुरभिसम्बाधाः कुतूहलजनैर्वृताः।।।।

Tại Ayodhyā, khắp bốn phía các đại lộ hoàng gia đều chật ních, bị vây quanh bởi từng đoàn từng nhóm dân thành hiếu kỳ.

Verse 17

जनबृन्दोर्मिसंघर्षहर्षस्वनवतस्तदा।बभूव राजमार्गस्य सागरस्येव निस्वनः।।।।

Bấy giờ, trên đại lộ hoàng gia vang lên âm thanh như tiếng biển gầm; như sóng va nhau, tiếng reo mừng của muôn người dâng trào và vọng dội.

Verse 18

सिक्तसम्मृष्टरथ्या हि तदहर्वनमालिनी।आसीदयोध्यानगरी समुच्छ्रितगृहध्वजा।।।।

Trong ngày ấy, thành Ayodhyā có các con đường được rảy nước và quét dọn tinh tươm; như được kết vòng hoa bằng vườn tược, thành đứng uy nghi với cờ hiệu trên mái nhà phấp phới cao.

Verse 19

तदा ह्ययोध्यानिलयः सस्त्रीबालाबलो जनः।रामाभिषेकमाकाङ्क्षन्नाकाङ्क्षदुदयं रवेः।।।।

Bấy giờ, dân cư Ayodhyā—phụ nữ, trẻ thơ và cả người già—khát ngưỡng lễ quán đảnh của Rāma, nóng lòng mong mặt trời sớm mọc.

Verse 20

प्रजालङ्कारभूतं च जनस्यानन्दवर्धनम्।उत्सुकोऽभूज्जनो द्रष्टुं तमयोध्यामहोत्सवम्।।।।

Dân chúng háo hức muốn được chiêm ngưỡng đại lễ hội của Ayodhyā—một vẻ trang nghiêm làm đẹp cho muôn dân và là duyên lành khiến niềm vui của mọi người thêm tăng trưởng.

Verse 21

एवं तज्जनसम्बाधं राजमार्गं पुरोहितः।व्यूहन्निव जनौघं तं शनै राजकुलं ययौ।।।।

Thấy đại lộ hoàng gia đông nghịt dân chúng, vị quốc sư liền như người vạch đôi dòng thác nhân gian, thong thả tiến về hoàng cung.

Verse 22

सिताभ्रशिखरप्रख्यं प्रासादमधिरुह्य सः।समीयाय नरेन्द्रेण शक्रेणेव बृहस्पतिः।।।।

Lên ngự điện rực sáng như đỉnh núi đội mây trắng, Ngài tiến đến gần đức vua—tựa Bṛhaspati đến bên Śakra (Indra).

Verse 23

तमागतमभिप्रेक्ष्य हित्वा राजासनं नृपः।पप्रच्छ स च तस्मै तत्कृतमित्यभ्यवेदयत्।।।।

Thấy Ngài đến, đức vua rời ngai vàng mà hỏi han; và vị hiền giả bẩm rằng công việc đã hoàn thành.

Verse 24

चैव तदा तुल्यं सहासीनास्सभासदः।आसनेभ्यस्समुत्तस्थुः पूजयन्तः पुरोहितम्।।।।

Bấy giờ các bề tôi đang ngồi trong triều cũng đồng loạt đứng dậy khỏi chỗ, kính lễ và tôn vinh vị quốc sư.

Verse 25

गुरुणा त्वभ्यनुज्ञातो मनुजौघं विसृज्य तम्।विवेशान्तः पुरं राजा सिंहो गिरिगुहामिव।।।।

Được bậc thầy cho phép, đức vua giải tán đoàn người ấy rồi bước vào nội cung—như sư tử vào hang núi.

Verse 26

तदग्य्रवेषप्रमदाजनाकुलंमहेन्द्रवेश्मप्रतिमं निवेशनम्।विदीपयंश्चारु विवेश पार्थिवश्शशीव तारागणसङ्कुलं नभः।।।।

Nhà vua bước vào dinh thất ấy—tựa cung điện của Mahendra—đông nghịt những mỹ nữ trang sức lộng lẫy; và khi ngài tiến vào, ngài rực sáng diễm lệ như vầng trăng soi bầu trời đầy sao.

Frequently Asked Questions

The pivotal action is the formal commissioning of Vasiṣṭha to impose a ritual fast on Rama and Sita ahead of the coronation, showing how private actors submit to institutional dharma: kingship is treated as a sacralized responsibility requiring disciplined observance, not merely political appointment.

The chapter emphasizes that authority is legitimized through alignment of intention, ritual procedure, and humility: Daśaratha acts through the preceptor, Rama responds with respectful compliance, and the rite (upavāsa with mantras) frames governance as self-regulation under dharma.

Ayodhyā’s राजमार्ग (royal highways) and the palace complex (प्रासाद, राजकुल, अन्तःपुर) are foregrounded, alongside cultural practices such as street-sprinkling and sweeping, house-top banners, and the public gathering that transforms coronation into a city-wide mahotsava.

Read Valmiki Ramayana in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App