Sarga 31

Verse 1

एवं शृत्वा तु संवादं लक्ष्मणः पूर्वमागतः।बाष्पपर्याकुलमुखः शोकं सोढुमशक्नुवन्।।।।स भ्रातुश्चरणौ गाढं निपीड्य रघुनन्दनः।सीतामुवाचातियशां राघवं च महाव्रतम्।।।।

Nghe cuộc đối thoại ấy, Lakṣmaṇa—đến trước—đứng lặng, mặt đẫm lệ, không sao chịu nổi nỗi sầu. Ôm chặt đôi chân của anh mình, niềm vui của dòng Raghu liền thưa cùng nàng Sītā rạng danh và Rāghava, bậc giữ đại thệ kiên trinh.

Verse 2

एवं शृत्वा तु संवादं लक्ष्मणः पूर्वमागतः।बाष्पपर्याकुलमुखः शोकं सोढुमशक्नुवन्।।2.31.1।।स भ्रातुश्चरणौ गाढं निपीड्य रघुनन्दनः।सीतामुवाचातियशां राघवं च महाव्रतम्।।2.31.2।।

Nghe cuộc đối thoại ấy, Lakṣmaṇa—đến trước—đứng lặng, mặt đẫm lệ, không sao chịu nổi nỗi sầu. Ôm chặt đôi chân của anh mình, niềm vui của dòng Raghu liền thưa cùng nàng Sītā rạng danh và Rāghava, bậc giữ đại thệ kiên trinh.

Verse 3

यदि गन्तुं कृताबुद्धिर्वनं मृगगजायुतम्।अहं त्वानुगमिष्यामि वनमग्रे धनुर्धरः।।।।

Nếu Ngài đã quyết chí đi vào khu rừng đầy nai và voi, thì con cũng sẽ theo Ngài vào rừng—đi trước, tay cầm cung.

Verse 4

मया समेतोऽरण्यानि बहूनि विचरिष्यसि।पक्षिभिर्मृगयूथैश्च संघुष्टानि समन्ततः।।।।

Có ta đồng hành, ngươi sẽ đi khắp nhiều khu rừng; bốn phía vang dội tiếng chim kêu và âm thanh của từng đàn thú hoang.

Verse 5

न देवलोकाक्रमणं नामरत्वमहं वृणे।ऐश्वर्यं वापि लोकानां कामये न त्वया विना।।।।

Không có chàng, thiếp chẳng chọn việc chinh phục cõi chư thiên hay sự bất tử; thiếp cũng không ham quyền uy thống trị các thế giới—nếu thiếu chàng bên thiếp.

Verse 6

एवं ब्रुवाणस्सौमित्रिर्वनवासाय निश्चितः।रामेण बहुभिस्सान्त्वैर्निषिध्दः पुनरब्रवीत्।।।।

Nói như vậy, Saumitri đã quyết chí vào rừng sống đời lưu trú; dẫu được Rāma dùng nhiều lời an ủi mà ngăn lại, chàng vẫn lại cất lời lần nữa.

Verse 7

अनुज्ञातश्च भवता पूर्वमेव यदस्म्यहम्।किमिदानीं पुनरिदं क्रियते मन्निवारणम्।।।।

Trước đây chính chàng đã cho phép thiếp rồi; cớ sao nay lại một lần nữa đặt sự ngăn cản này đối với thiếp?

Verse 8

यदर्थं प्रतिषेधो मे क्रियते गन्तुमिच्छतः।एतदिच्छामि विज्ञातुं संशयो हि ममानघ।।।।

Hỡi bậc vô tội, thiếp muốn biết vì cớ gì thiếp bị ngăn lại dù lòng vẫn muốn đi; bởi điều này quả đã khiến tâm thiếp sinh nghi.

Verse 9

ततोऽब्रवीन्महातेजा रामो लक्ष्मणमग्रतः।स्थितं प्राग्गामिनं वीरं याचमानं कृताञ्जलिम्।।।।

Bấy giờ, Rāma rực rỡ oai quang liền nói với Lakshmaṇa trước mặt: vị anh hùng đứng chắp tay, khẩn cầu được đi trước làm người dẫn đường.

Verse 10

स्निग्धो धर्मरतो वीरस्सततं सत्पथे स्थितः।प्रियः प्राणसमो वश्यो भ्राता चापि सखा च मे।।।।

Hiền hòa, mến thương; chuyên tâm nơi Dharma; dũng mãnh; luôn đứng vững trên chính đạo—ngài đối với tôi quý như chính sinh mệnh: thuận hòa như người em, lại thân thiết như bạn tri kỷ.

Verse 11

मयाऽद्य सह सौमित्रे त्वयि गच्छति तद्वनम्।को भरिष्यति कौसल्यां सुमित्रां वा यशस्विनीम्।।।।

Hỡi Saumitra, nếu hôm nay ngươi cùng ta vào rừng ấy, thì ai sẽ phụng dưỡng mẫu hậu Kausalyā và mẫu thân Sumitrā hiển vinh?

Verse 12

अभिवर्षति कामैर्यः पर्जन्यः पृथिवीमिव।स कामपाशपर्यस्तो महातेजा महीपतिः।।।।

Vị chúa tể oai lực của cõi đất—xưa từng như Parjanya rưới mưa ân huệ khắp thế gian—nay đã bị quật ngã, mắc trong thòng lọng của dục vọng.

Verse 13

सा हि राज्यमिदं प्राप्य नृपस्याश्वपते स्सुता।दुःखितानां सपत्नीनां न करिष्यति शोभनम्।।।।

Vì khi con gái vua Aśvapati đoạt được vương quốc này, nàng sẽ chẳng làm điều lành nào cho các phi tần đồng thất đang khổ não.

Verse 14

न स्मरिष्यति कौसल्यां सुमित्रां च सुदुःखिताम्।भरतो राज्यमासाद्य कैकेय्यां पर्यवस्थितः।।।।

Khi Bharata đoạt lấy vương quyền, nương tựa lòng tin nơi Kaikeyī, chàng sẽ chẳng còn nhớ đến Kausalyā và Sumitrā đang chìm trong sầu khổ.

Verse 15

तामार्यां स्वयमेवेह राजानुग्रहणेन वा।सौमित्रे भर कौशल्यामुक्तमर्थमिमं चर।।।।

Vì vậy, hỡi Saumitra, hãy ở lại nơi đây mà nâng đỡ đức Kausalyā đáng kính—hoặc tự thân tận lực, hoặc nhờ ân sủng của nhà vua; hãy thực hành điều ta đã dặn.

Verse 16

एवं मम च ते भक्तिर्भविष्यति सुदर्शिता।धर्मज्ञ गुरुपूजायां धर्मश्चाप्यतुलो महान्।।।।

Làm như thế, lòng trung kính của ngươi đối với ta sẽ hiển bày rõ rệt; và hỡi người hiểu dharma, sự tôn kính bậc trưởng thượng tự thân đã là đức hạnh lớn lao, vô song.

Verse 17

एवं कुरुष्व सौमित्रे मत्कृते रघुनन्दन।अस्माभिर्विप्रहीणाया मातुर्नो न भवेत्सुखम्।।।।

Hãy làm như vậy, hỡi Saumitra, vì ta, hỡi niềm vui của dòng Raghu; bởi nếu mẹ chúng ta bị cách lìa khỏi chúng ta, người sẽ chẳng còn chút an lạc nào.

Verse 18

एवमुक्तस्तु रामेण लक्ष्मण श्श्लक्ष्णया गिरा।प्रत्युवाच तदा रामं वाक्यज्ञो वाक्यकोविदम्।।।।

Được Rāma—bậc tinh thông và thấu đạt lời nói—dịu dàng bảo ban như thế, Lakṣmaṇa, người cũng khéo biện ngôn, liền đáp lại Rāma bằng lời mềm mại.

Verse 19

तवैव तेजसा वीर भरतः पूजयिष्यति।कौसल्यां च सुमित्रां च प्रयतो नात्र संशयः।।।।

Chính nhờ oai lực của ngài, hỡi bậc anh hùng, Bharata ắt sẽ khiêm cung tôn kính Kausalyā và Sumitrā; điều ấy không chút nghi ngờ.

Verse 20

कौशल्या बिभृयादार्या सहस्रमपि मद्विधान्।यस्यास्सहस्रं ग्रामाणां सम्प्राप्त मुपजीवनम्।।।।

Bậc thánh thiện Kausalyā có thể nuôi dưỡng dẫu đến ngàn người như ta, vì bà được nguồn sinh kế từ một ngàn thôn ấp.

Verse 21

तदात्मभरणे चैव मम मातुस्तथैव च।पर्याप्ता मद्विधानां च भरणाय यशस्विनी।।।।

Vị phu nhân hiển danh ấy đủ sức tự nuôi mình, lại cũng nuôi mẹ ta, và còn có thể chu cấp cho những người như ta.

Verse 22

कुरुष्व मामनुचरं वैधर्म्यं नेह विद्यते।कृतार्थोऽहं भविष्यामि तव चार्थः प्रकल्पते।।।।

Xin hãy cho con được làm kẻ tùy tùng và người theo hầu Ngài; điều ấy nơi đây chẳng hề trái với Dharma. Con sẽ được viên mãn chí nguyện, và mục đích của Ngài cũng sẽ thành tựu.

Verse 23

धनुरादाय सशरं खनित्रपिटकाधरः।अग्रतस्ते गमिष्यामि पन्थानमनुदर्शयन्।।।।

Con sẽ mang cung cùng tên, lại đeo xẻng và giỏ; con sẽ đi trước Ngài, chỉ dẫn con đường.

Verse 24

आहरिष्यामि ते नित्यं मूलानि च फलानि च।वन्यानि यानि चान्यानि स्वाहाराणि तपस्विनाम्।।।।

Mỗi ngày con sẽ hái về cho Ngài rễ và quả, cùng mọi thứ lương thực rừng núi khác thích hợp làm phần ăn của các bậc khổ hạnh.

Verse 25

भवांस्तु सह वैदेह्या गिरिसानुषु रंस्यते।अहं सर्वं करिष्यामि जाग्रत स्स्वपतश्च ते।।।।

Còn Ngài, cùng Vaidehī, hãy an vui trên những sườn núi; con sẽ làm mọi việc cho Ngài, khi Ngài thức cũng như khi Ngài ngủ.

Verse 26

रामस्त्वनेन वाक्येन सुप्रीतः प्रत्युवाच तम्।व्रजापृच्छस्व सौमित्रे सर्वमेव सुहृज्जनम्।।।।

Còn Ngài, cùng Vaidehī, hãy an vui trên những sườn núi; con sẽ làm mọi việc cho Ngài, khi Ngài thức cũng như khi Ngài ngủ.

Verse 27

ये च राज्ञो ददौ दिव्ये महात्मा वरुण स्स्वयम्।जनकस्य महायज्ञे धनुषी रौद्रदर्शने।।।।अभेद्यकवचे दिव्ये तूणी चाक्षयसायकौ।आदित्यविमलौ चोभौ खड्गौ हेमपरिष्कृतौ।।।।सत्कृत्य निहितं सर्वमेतदाचार्यसद्मनि।सर्वमायुधमादाय क्षिप्रमाव्रज लक्ष्मण।।।।

Và hai cây cung thần ấy—đáng sợ khi nhìn thấy—chính Đại hồn Varuṇa tự tay ban cho đức vua trong đại tế lễ của Janaka.

Verse 28

ये च राज्ञो ददौ दिव्ये महात्मा वरुण स्स्वयम्।जनकस्य महायज्ञे धनुषी रौद्रदर्शने।।2.31.27।।अभेद्यकवचे दिव्ये तूणी चाक्षयसायकौ।आदित्यविमलौ चोभौ खड्गौ हेमपरिष्कृतौ।।2.31.28।।सत्कृत्य निहितं सर्वमेतदाचार्यसद्मनि।सर्वमायुधमादाय क्षिप्रमाव्रज लक्ष्मण।।2.31.29।।

—hai áo giáp thần, kiên cố không thể xuyên phá; hai ống tên với mũi tên vô tận; và hai thanh kiếm được điểm sức vàng, cả hai rực sáng, trong sạch như mặt trời.

Verse 29

ये च राज्ञो ददौ दिव्ये महात्मा वरुण स्स्वयम्।जनकस्य महायज्ञे धनुषी रौद्रदर्शने।।2.31.27।।अभेद्यकवचे दिव्ये तूणी चाक्षयसायकौ।आदित्यविमलौ चोभौ खड्गौ हेमपरिष्कृतौ।।2.31.28।।सत्कृत्य निहितं सर्वमेतदाचार्यसद्मनि।सर्वमायुधमादाय क्षिप्रमाव्रज लक्ष्मण।।2.31.29।।

Tất cả những vật ấy đã được cung kính cất giữ trong tư dinh của bậc đạo sư. Hãy thu lấy toàn bộ binh khí và mau trở về, hỡi Lakṣmaṇa.

Verse 30

स सुहृज्जनमामन्त्र्यवनवासाय निश्चितः।इक्ष्वाकुगुरुमागम्य जग्राहायुधमुत्तमम्।।।।

Đã quyết chí vào rừng sống đời lưu đày, Lakṣmaṇa từ biệt bạn hữu; rồi đến yết kiến vị đạo sư của dòng Ikṣvāku và nhận lấy những vũ khí thượng hạng.

Verse 31

तद्धिव्यं राजशार्दूल सत्कृतं माल्यभूषितम्।रामाय दर्शयामास सौमित्रिस्सर्वमायुधम्।।।।

Bấy giờ Saumitri (Lakṣmaṇa), hỡi bậc hổ trong hàng vương tử, đã trình bày trước Rāma toàn bộ binh khí thần ấy—được tôn kính và trang sức bằng vòng hoa.

Verse 32

तमुवाचात्मवान् रामः प्रीत्या लक्ष्मणमागतम्।काले त्वमागत सौम्य काङ्क्षिते मम लक्ष्मण।।।।

Bấy giờ, Rāma, bậc tự chủ, trìu mến nói với Lakṣmaṇa vừa đến: “Hiền đệ, ngươi đến thật đúng lúc ta đang mong đợi, hỡi Lakṣmaṇa của ta.”

Verse 33

अहं प्रदातुमिच्छामि यदिदं मामकं धनम्।ब्राह्मणेभ्यस्तपस्विभ्यस्त्वया सह परन्तप।।।।

Ta muốn đem của cải thuộc về ta đây mà bố thí cho các Bà-la-môn khổ hạnh; cùng với ngươi, hỡi bậc hàng phục kẻ thù.

Verse 34

वसन्तीह दृढं भक्त्या गुरुषु द्विजसत्तमाः।तेषामपि च मे भूयस्सर्वेषाञ्चोपजीविनाम्।।।।

Nơi đây cư trú những bậc Bà-la-môn tối thượng, kiên cố trong lòng sùng kính đối với các bậc thầy; lại còn có rất nhiều người khác, hết thảy những kẻ nương nhờ ta để sinh sống.

Verse 35

वशिष्ठपुत्रं तु सुयज्ञमार्यंत्वमानयाशु प्रवरं द्विजानाम्।अभिप्रयास्यामि वनं समस्तानभ्यर्च्य शिष्टानपरान् द्विजातीन्।।।।

Hãy mau đưa đến đây bậc đáng kính Suyajña, con của Vasiṣṭha, bậc ưu việt trong hàng Bà-la-môn. Sau khi đảnh lễ Ngài cùng tất cả các Bà-la-môn hiền đức khác, ta sẽ lên đường vào rừng.