Sarga 16

Verse 1

तदन्तःपुरद्वारं समतीत्य जनाकुलम्।प्रविविक्तां ततः कक्ष्यामाससाद पुराणवित्।।।।प्रासकार्मुकबिभ्रद्भिर्युवभिर्मृष्टकुण्डलैः।अप्रमादिभिरेकाग्रै स्स्वनुरक्तैरधिष्ठिताम्।।।।

Sumantra, am tường cổ lễ, vượt qua cửa nội cung đông người qua lại, rồi đến một sân trong yên tĩnh. Nơi ấy được canh giữ bởi những thanh niên tận trung—tỉnh giác, chuyên chú—tay cầm giáo và cung, đôi khuyên tai sáng lấp lánh.

Verse 2

तदन्तःपुरद्वारं समतीत्य जनाकुलम्।प्रविविक्तां ततः कक्ष्यामाससाद पुराणवित्।।2.16.1।।प्रासकार्मुकबिभ्रद्भिर्युवभिर्मृष्टकुण्डलैः।अप्रमादिभिरेकाग्रै स्स्वनुरक्तैरधिष्ठिताम्।।2.16.2।।

Nơi ấy được canh giữ bởi các thanh niên đeo khuyên tai sáng bóng, tỉnh giác không lơ là, một lòng một dạ trung thành với chủ mình, tay cầm giáo và cung.

Verse 3

तत्र काषायिणो वृद्धान् वेत्रपाणीन् स्वलङ्कृतान्।ददर्श विष्ठितान् द्वारि स्त्र्यध्यक्षान्सुसमाहितान्।।।।

Tại đó, Ngài thấy những lão vệ giữ khuê phòng đứng nơi cửa: mặc áo cà-sa màu đất, trang sức chỉnh tề, tay cầm gậy, tâm ý chuyên nhất, canh giữ nghiêm cẩn.

Verse 4

ते समीक्ष्य समायान्तं रामप्रियचिकीर्षवः।सहसोत्पतितास्सर्वे स्वासनेभ्यस्ससम्भ्रमाः।।।।

Thấy Sumantra đang đến, tất cả những người mong điều lành cho Rāma liền đồng loạt bật dậy khỏi chỗ ngồi, vội vã và đầy háo hức.

Verse 5

तानुवाच विनीतात्मा सूतपुत्रः प्रदक्षिणः।क्षिप्रमाख्यात रामाय सुमंन्त्रो द्वारि तिष्ठति।।।।

Người con của người đánh xe, tâm hồn khiêm cung, lễ độ và cung kính, bèn nói với họ: “Hãy mau tâu với Rama: Sumantra đang đứng đợi nơi cửa.”

Verse 6

ते राममुपसङ्गम्य भर्तुः प्रियचिकीर्षवः।सहभार्याय रामाय क्षिप्रमेवाभिचक्षिरे।।।।

Mong làm điều đẹp lòng chúa thượng, họ đến gần Rama—đang ở cùng hiền thê—và lập tức mau chóng bẩm báo.

Verse 7

प्रतिवेदितमाज्ञाय सूतमभ्यन्तरं पितुः।तत्रैवानाययामास राघवप्रियकाम्यया।।।।

Nghe họ tâu rằng người đánh xe—cận thần thân tín của phụ vương—đã đến, Raghava (Rama) muốn tỏ lòng kính trọng, liền cho mời vào ngay tại chỗ ấy.

Verse 8

तं वैश्रवणसङ्काशमुपविष्टं स्वलङ्कृतम्।ददर्श सूतः पर्य्यङ्के सौवर्णे सोत्तरच्छदे।।।।वराहरुधिराभेण शुचिना च सुगन्धिना।अनुलिप्तं परार्ध्येन चन्दनेन परन्तपम्।।।।स्थितया पार्श्वतश्चापि वालव्यजनहस्तया।उपेतं सीतयाभूयश्चित्रया शशिनं यथा।।।।

Sumantra trông thấy Rama, rực rỡ như Tỳ-sa-văn-na (Kubera), ngồi uy nghi, trang sức lộng lẫy trên trường kỷ vàng có phủ tấm đệm quý. Bậc hàng phục kẻ thù được xoa ướp thứ chiên-đàn thượng hảo, tinh khiết, thơm ngát, sắc đỏ sẫm như huyết lợn rừng. Lại có Sita đứng kề bên, tay cầm phất trần đuôi yak, khiến Người tựa vầng trăng đi cùng sao Citrā.

Verse 9

तं वैश्रवणसङ्काशमुपविष्टं स्वलङ्कृतम्।ददर्श सूतः पर्य्यङ्के सौवर्णे सोत्तरच्छदे।।2.16.8।।वराहरुधिराभेण शुचिना च सुगन्धिना।अनुलिप्तं परार्ध्येन चन्दनेन परन्तपम्।।2.16.9।।स्थितया पार्श्वतश्चापि वालव्यजनहस्तया।उपेतं सीतयाभूयश्चित्रया शशिनं यथा।।2.16.10।।

Sumantra trông thấy Rama, rực rỡ như Tỳ-sa-văn-na (Kubera), ngồi uy nghi, trang sức lộng lẫy trên trường kỷ vàng có phủ tấm đệm quý. Bậc hàng phục kẻ thù được xoa ướp thứ chiên-đàn thượng hảo, tinh khiết, thơm ngát, sắc đỏ sẫm như huyết lợn rừng. Lại có Sita đứng kề bên, tay cầm phất trần đuôi yak, khiến Người tựa vầng trăng đi cùng sao Citrā.

Verse 10

तं वैश्रवणसङ्काशमुपविष्टं स्वलङ्कृतम्।ददर्श सूतः पर्य्यङ्के सौवर्णे सोत्तरच्छदे।।2.16.8।।वराहरुधिराभेण शुचिना च सुगन्धिना।अनुलिप्तं परार्ध्येन चन्दनेन परन्तपम्।।2.16.9।।स्थितया पार्श्वतश्चापि वालव्यजनहस्तया।उपेतं सीतयाभूयश्चित्रया शशिनं यथा।।2.16.10।।

Với Sītā đứng bên cạnh, tay cầm quạt đuôi yak, Rāma lại hiện ra như vầng Trăng đi cùng sao Citrā.

Verse 11

तं तपन्तमिवादित्यमुपपन्नं स्वतेजसा।ववन्दे वरदं वन्दी विनयज्ञो विनीतवत्।।।।

Sumantra—người xướng lễ trong triều, tinh thông cung kính—đã cúi mình đảnh lễ Rāma, bậc ban ân, rực sáng như Mặt Trời, an trụ trong quang huy tự thân.

Verse 12

प्राञ्जलिस्सुमुखं दृष्ट्वा विहारशयनासने।राजपुत्रमुवाचेदं सुमन्त्रो राजसत्कृतः।।।।

Thấy vương tử dung nhan khả ái đang an nghỉ trên giường ghế nơi tẩm điện, Sumantra—được đức vua trọng đãi—chắp tay cung kính mà thưa lời này.

Verse 13

कौशल्यासुप्रजा राम पिता त्वां द्रष्टुमिच्छति।महिष्या सह कैकेय्या गम्यतां तत्र मा चिरम्।।।।

“Hỡi Rāma, hiền tử của Kausalyā, phụ vương muốn được gặp con, cùng với hoàng hậu Kaikeyī. Xin hãy đến đó ngay, chớ trì hoãn.”

Verse 14

एवमुक्तस्तु संहृष्टो नरसिंहो महाद्युतिः।ततस्सम्मानयामास सीतामिदमुवाच ह।।।।

Được thưa như vậy, Rāma—bậc anh hùng rực sáng, sư tử giữa loài người—lòng hoan hỷ. Rồi, sau khi kính trọng tiếp đãi (Sumantra), Ngài nói với Sītā những lời này.

Verse 15

देवि देवश्च देवी च समागम्य मदन्तरे।मन्त्रयेते धृवं किञ्चिदभिषेचनसंहितम्।।।।

“Hỡi Devi, đức vua và hoàng hậu đã cùng hội tụ, bàn nghị với nhau—ắt hẳn—về điều gì liên quan đến lễ quán đảnh tấn phong của ta.”

Verse 16

लक्षयित्वा ह्यभिप्रायं प्रियकामा सुदक्षिणा।सञ्चोदयति राजानं मदर्थमसितेक्षणा।।।।

“Thấu rõ ý nguyện của Người, hoàng hậu mắt đen—khéo léo, lòng hướng điều thân ái—đang thúc giục đức vua vì phần ta.”

Verse 17

सा प्रहृष्टा महाराजं हितकामानुवर्तिनी।जननी चार्थकामा मे केकयाधिपतेस्सुता।।।।

Mẫu thân của ta—ái nữ của vua Kekaya—lòng hân hoan, thuận theo thiện ý của Đại vương, chỉ cầu điều lợi ích cho ta.

Verse 18

दिष्ट्या खलु महाराजो महिष्या प्रियया सह।सुमन्त्रं प्राहिणोद्दूतमर्थकामकरं मम।।।।

Thật là điềm lành: Đại vương cùng với ái hậu yêu dấu đã sai Sumantra làm sứ giả—người sẽ thành tựu điều lợi ích và nguyện vọng chính đáng của ta.

Verse 19

यादृशी परिषत्तत्र तादृशो दूत आगतः।ध्रुवमद्यैव मां राजा यौवराज्येऽभिषेक्ष्यति।।।।

Hội đồng nơi ấy thế nào thì sứ giả đến đây cũng xứng hợp như vậy. Hẳn ngay trong hôm nay, nhà vua sẽ làm lễ quán đỉnh lập ta làm Thái tử.

Verse 20

हन्त शीघ्रमितो गत्वा द्रक्ष्यामि च महीपतिम्।सह त्वं परिवारेण सुखमास्व रमस्व च।।।।

Thôi, ta sẽ lập tức rời đây để yết kiến nhà vua. Còn ngươi, cùng đoàn tùy tùng, cứ an nhiên ở lại đây, thong thả mà nghỉ ngơi.

Verse 21

पतिसम्मानिता सीता भर्तारमसितेक्षणा।आद्वारमनुवव्राज मङ्गलान्यभिदध्युषी।।।।

Được phu quân tôn kính, nàng Sītā mắt thẳm đen theo chàng đến tận ngưỡng cửa, lòng suy niệm những điềm lành cát tường.

Verse 22

राज्यं द्विजातिभिर्जुष्टं राजसूयाभिषेचनम्।कर्तुमर्हति ते राजा वासवस्येव लोककृत्।।।।

“Đại vương xứng đáng ban cho ngài vương quốc được hàng Bà-la-môn nâng đỡ, cùng lễ quán đỉnh Rājasūya; như Đấng Tạo Hóa đã trao quyền tối thượng cho Vāsava (Indra) vậy.”

Verse 23

दीक्षितं व्रतसम्पन्नं वराजिनधरं शुचिम्।कुरङ्गशृङ्गपाणिं च पश्यन्ती त्वां भजाम्यहम्।।।।

“Được thấy ngài đã thọ giới, vững bền giới nguyện, thanh tịnh, khoác da nai mịn, tay cầm sừng linh dương—ta sẽ hân hoan phụng kính.”

Verse 24

पूर्वां दिशं वज्रधरो दक्षिणां पातु ते यमः।वरुणः पश्चिमामाशां धनेशस्तूत्तरां दिशम्।।।।

“Nguyện Vajradhara (Indra) hộ trì ngài phương Đông; Yama giữ gìn phương Nam; Varuṇa che chở phương Tây; và Dhaneśa (Kubera) bảo hộ phương Bắc.”

Verse 25

अथ सीतामनुज्ञाप्य कृतकौतुकमङ्गलः।निश्चक्राम सुमन्त्रेण सह रामो निवेशनात्।।।।

Bấy giờ, Rāma từ biệt Sītā, mang theo những nghi lễ và dấu hiệu cát tường, cùng Sumantra rời khỏi cung thất mà lên đường.

Verse 26

पर्वतादिव निष्क्रम्य सिंहो गिरिगुहाशयः।लक्ष्मणं द्वारिसोऽपश्यत्प्रह्वाञ्जलिपुटं स्थितम्।।।।

Như sư tử từ hang núi bước ra, Rāma vừa xuất hiện liền thấy Lakṣmaṇa đứng nơi ngưỡng cửa, chắp tay cung kính, cúi mình đảnh lễ.

Verse 27

अथ मध्यमकक्ष्यायां समागच्छत्सुहृज्जनैः।स सर्वानर्थिनो दृष्ट्वा समेत्य प्रतिनन्द्य च।।।।ततः पावकसङ्काशमारुरोह रथोत्तमम्।वैयाघ्रं पुरुषव्याघ्रो राजतं राजनन्दनः।।।।

Bấy giờ, tại sân giữa, Ngài gặp những người thân hữu. Thấy mọi người đều mong được yết kiến, Ngài tiến đến, ân cần chào hỏi; rồi hoàng tử—bậc hổ trong loài người—lên cỗ xe thượng hạng bằng bạc, khoác da hổ, rực sáng như lửa.

Verse 28

अथ मध्यमकक्ष्यायां समागच्छत्सुहृज्जनैः।स सर्वानर्थिनो दृष्ट्वा समेत्य प्रतिनन्द्य च।।2.16.27।।ततः पावकसङ्काशमारुरोह रथोत्तमम्।वैयाघ्रं पुरुषव्याघ्रो राजतं राजनन्दनः।।2.16.28।।

Bấy giờ, tại sân giữa, Ngài gặp những người thân hữu. Thấy mọi người đều mong được yết kiến, Ngài tiến đến, ân cần chào hỏi; rồi hoàng tử—bậc hổ trong loài người—lên cỗ xe thượng hạng bằng bạc, khoác da hổ, rực sáng như lửa.

Verse 29

मेघनादमसम्बाधं मणिहेमविभूषितम्।मुष्णन्तमिव चक्षूंषि प्रभया सूर्यवर्चसम्।।।।करेणुशिशुकल्पैश्च युक्तं परमवाजिभिः।हरियुक्तं सहस्राक्षो रथमिन्द्र इवाशुगम्।।।।प्रययौ तूर्णमास्थाय राघवो ज्वलितश्श्रिया।

Cỗ xe vang rền như tiếng mây sấm, rộng rãi không chật, trang sức vàng ngọc châu báu; ánh huy hoàng như muốn đoạt mắt người, rực rỡ tựa vầng dương. Xe được thắng bởi những tuấn mã tuyệt hảo, mạnh mẽ như voi con; lao đi mau lẹ như chiến xa của Indra ngàn mắt, do những tuấn mã kéo.

Verse 30

मेघनादमसम्बाधं मणिहेमविभूषितम्।मुष्णन्तमिव चक्षूंषि प्रभया सूर्यवर्चसम्।।2.16.29।।करेणुशिशुकल्पैश्च युक्तं परमवाजिभिः।हरियुक्तं सहस्राक्षो रथमिन्द्र इवाशुगम्।।2.16.30।।प्रययौ तूर्णमास्थाय राघवो ज्वलितश्श्रिया।

Cỗ xe vang rền như tiếng mây sấm, rộng rãi không chật, trang sức vàng ngọc châu báu; ánh huy hoàng như muốn đoạt mắt người, rực rỡ tựa vầng dương. Xe được thắng bởi những tuấn mã tuyệt hảo, mạnh mẽ như voi con; lao đi mau lẹ như chiến xa của Indra ngàn mắt, do những tuấn mã kéo.

Verse 31

स पर्जन्य इवाकाशे स्वनवानभिनादयन्।।।।निकेतान्निर्ययौ श्रीमान्महाभ्रादिव चन्द्रमाः।

Cỗ xe vinh hiển ấy rền vang như mây giông giữa trời, từ dinh thất lăn bánh đi ra—tựa vầng trăng thoát khỏi khối mây lớn.

Verse 32

छत्रचामरपाणिस्तु लक्ष्मणो राघवानुजः।।।।जुगोप भ्रातरं भ्राता रथमास्थाय पृष्ठतः।

Lakṣmaṇa, em trai của Rāma, tay cầm lọng và phất trần đuôi yak, lên xe ở phía sau; với tình huynh đệ chân thật, chàng che chở và canh giữ cho anh mình.

Verse 33

ततो हलहलाशब्दस्तुमुलस्समजायत।।।।तस्य निष्क्रममाणस्य जनौघस्य समन्ततः।

Rồi khi Ngài xuất phát, từ đám đông tuôn trào khắp bốn phía bỗng dậy lên tiếng kêu náo động, vang rền: “hā hā!”.

Verse 34

ततो हयवरा मुख्या नागाश्च गिरिसन्निभाः।।।।अनुजग्मुस्तदा रामं शतशोऽथ सहस्रशः।

Bấy giờ các bậc thủ lĩnh hàng đầu, cưỡi những tuấn mã và những voi lớn như núi, theo chân Rāma—hàng trăm rồi hàng nghìn người.

Verse 35

अग्रतश्चास्य सन्नद्धाश्चन्दनागरुभूषिताः।।।।खड्गचापधराश्शूरा जग्मुराशंसवो जनाः।

Đi trước Ngài là những dũng sĩ mặc giáp, tay cầm gươm và cung; thân mình xức chiên-đàn và trầm hương, tiến bước như những người truyền báo, loan tin Ngài sắp đến.

Verse 36

ततो वादित्रशब्दाश्च स्तुतिशब्दाश्च वन्दिनाम्।।।।सिंहनादाश्च शूराणां तदा शुश्रुविरे पथि।

Rồi trên đường vang lên tiếng nhạc khí, tiếng tụng ca của các thi nhân ca tụng, và cả tiếng gầm như sư tử của những chiến sĩ dũng mãnh.

Verse 37

हर्म्यवातायनस्थाभिर्भूषिताभिस्समन्ततः।।।।कीर्यमाण स्सुपुष्पौघैर्ययौ स्त्रीभिररिन्दमः।

Rāma, bậc hàng phục kẻ thù, cứ tiến bước; còn các phụ nữ, trang sức lộng lẫy, đứng nơi cửa sổ lầu cao, từ bốn phía rải xuống Ngài những đống hoa tươi đẹp.

Verse 38

रामं सर्वानवद्याङ्ग्यो रामपिप्रीषया ततः।।।।वचोभिरग्य्रैर्हर्म्यस्था क्षितिस्थाश्च ववन्दिरे।

Bấy giờ, những phụ nữ dung nhan không tì vết—kẻ đứng trên sân thượng lầu cao, người đứng dưới đất—đều cúi lạy Rāma, dâng lên những lời tốt đẹp, êm dịu, để tôn kính và làm Ngài hoan hỷ.

Verse 39

नूनं नन्दति ते माता कौशल्यामातृनन्दन।।।।पश्यन्ती सिद्धयात्रं त्वां पित्र्यं राज्यमवस्थितम्।

Hẳn mẹ của ngươi, hoàng hậu Kausalyā, sẽ vui mừng, hỡi người con làm rạng mẹ, khi thấy ngươi—đường đời đã thành tựu—vững vàng an trú trong vương quyền của phụ vương.

Verse 40

सर्वसीमन्तिनीभ्यश्च सीतां सीमन्तिनी वराम्।।।।अमन्यन्त हि ता नार्यो रामस्य हृदयप्रियाम्।

Quả thật, các phụ nữ ấy đều xem Sītā—người được Rāma yêu quý trong tim—là bậc tối thượng giữa mọi phu nhân cao quý.

Verse 41

तया सुचरितं देव्या पुरा नूनं महत्तपः।।।।रोहिणीव शशाङ्केन रामसंयोगमाप या।

Hẳn thuở xưa, vị phu nhân cao quý ấy đã tu khổ hạnh lớn lao; bởi vậy nàng được kết duyên hiệp nhất cùng Rama—như Rohiṇī sánh đôi với vầng Nguyệt.

Verse 42

इति प्रासादशृङ्गेषु प्रमदाभिर्नरोत्तमः।।।।शुश्राव राजमार्गस्थः प्रिया वाच उदाहृताः।आत्मसंपूजनै शृण्वन् ययौ रामौ महापथम्।।।।

Như thế, khi đứng trên đường ngự đạo, Rama—bậc tối thượng trong loài người—nghe những lời êm dịu do các thiếu nữ từ đỉnh lầu cao cất lên; lắng nghe lời tán dương dành cho chính mình, Ngài tiến bước theo đại lộ.

Verse 43

इति प्रासादशृङ्गेषु प्रमदाभिर्नरोत्तमः।।2.16.42।।शुश्राव राजमार्गस्थः प्रिया वाच उदाहृताः।आत्मसंपूजनै शृण्वन् ययौ रामौ महापथम्।।2.16.43।।

Tại đó, Rāghava nghe muôn dòng chuyện trò của dân chúng tụ hội—những lời khác nhau nói về chính Ngài—khi người dân trước mặt rạng rỡ niềm hoan hỷ.

Verse 44

स राघवस्तत्र कथाप्रपञ्चान्शुश्राव लोकस्य समागतस्य।आत्माधिकारा विविधाश्च वाचःप्रहृष्टरूपस्य पुरो जनस्य।।।।

Tại đó, Rāghava nghe muôn dòng chuyện trò của dân chúng tụ hội—những lời khác nhau nói về chính Ngài—khi người dân trước mặt rạng rỡ niềm hoan hỷ.

Verse 45

एष श्रियं गच्छति राघवोऽद्यराजप्रसादाद्विपुलां गमिष्यन्।एते वयं सर्व समृद्धकामायेषामयं नो भविता प्रशास्ता।।।।

“Hôm nay Rāghava tiến đến phú quý, nhờ ân vua mà sẽ đạt quyền bính rộng lớn. Chúng ta đây sẽ được mọi điều viên mãn, vì Ngài sẽ là bậc trị vì của chúng ta.”

Verse 46

लाभो जनस्यास्य यदेष सर्वंप्रपत्स्यते राष्ट्रमिदं चिराय।न ह्यप्रियं किञ्चन जातु कश्चित्पश्येन्न दुःखं मनुजाधिपेऽस्मिन्।।।।

Thật là phúc lợi cho dân này nếu Ngài cai trị toàn cõi quốc độ lâu dài; dưới bậc nhân chủ ấy, không ai từng thấy điều trái ý—cũng chẳng gặp ưu sầu.

Verse 47

स घोषवद्भिश्च मतङ्गाजैर्ययैःपुरस्सरै स्स्वस्तिकसूतमागधैः।महीयमानः प्रवरैश्च वादकैरभिष्टुतो वैश्रवणो यथा ययौ।।।।

Với voi ngựa vang rền, tiếng rống tiếng hí dậy lên; trước mặt có các thi nhân và người ca tụng dẫn đường, xướng lời cát tường; lại được những nhạc công bậc nhất tán dương—Rama tiến bước uy nghi như Tỳ-sa-văn-na (Kubera) ngự giá.

Verse 48

करेणुमातंङ्गरथाश्वसंकुलंमहाजनौघ परिपूर्णचत्वरम्।प्रभूतरत्नं बहुपण्यसञ्चयंददर्श रामो रुचिरं महापथम्।।।।

Rama nhìn thấy đại lộ huy hoàng, chen chúc voi cái, voi đực, xe chiến và ngựa; các ngã tư chật kín đoàn người đông đảo; rực rỡ châu báu, dồi dào hàng hóa tích trữ.