Previous Verse
Next Verse

Ramayana — Ayodhya Kanda, Sarga 102, Shloka 23

पितृमरणश्रवणं जलक्रिया च

Hearing of Daśaratha’s death and the libation rites at Mandākinī

ततो नित्यानुगस्तेषां विदितात्मा महामतिः।मृदुर्दान्तश्च शान्तश्च रामे च दृढभक्तिमान्।।2.102.22।।सुमन्त्रस्तैर्नृपसुतैः सार्धमाश्वास्य राघवम्।अवातारयदालम्ब्य नदीं मन्दाकिनीं शिवाम्।।2.102.23।।

sumantras tair nṛpasutaiḥ sārdham āśvāsya rāghavam | avātārayad ālambya nadīṃ mandākinīṃ śivām ||

Sumantra cùng các vương tử ấy, sau khi an ủi Rāghava, nắm tay dìu đỡ, giúp các ngài xuống dòng Mandākinī cát tường.

तेthey
ते:
Karta (कर्ता; subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम; प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
सु-तीर्थाम्having a good ford
सु-तीर्थाम्:
Karma (कर्म; object-qualifier)
TypeAdjective
Rootसु (उपसर्ग/अव्यय) + तीर्थ (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय: सु तीर्था (good ford/descent); स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (नदीम्)
ततःthen
ततः:
Kāla (काल)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formक्रमवाचक अव्यय
कृच्छ्रात्with difficulty
कृच्छ्रात्:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण; manner)
TypeIndeclinable
Rootकृच्छ्र (प्रातिपदिक)
Formपञ्चमी-प्रयोगेण अव्ययीभाव (ablatival adverb): ‘with difficulty’
उपागम्यhaving approached
उपागम्य:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण; prior action)
TypeVerb
Rootगम् (धातु) उपसर्ग-उप + आ + ल्यप्
Formल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund): ‘having approached’
यशस्विनःillustrious
यशस्विनः:
Karta (कर्ता; subject-qualifier)
TypeAdjective
Rootयशस्विन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषणम् (ते)
नदीम्river
नदीम्:
Karma (कर्म; object of upāgamya/āsādya)
TypeNoun
Rootनदी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
मन्दाकिनीम्Mandakini
मन्दाकिनीम्:
Karma (कर्म; apposition)
TypeNoun
Rootमन्दाकिनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; नदीम् इत्यस्य विशेष्य
रम्याम्beautiful
रम्याम्:
Karma (कर्म; object-qualifier)
TypeAdjective
Rootरम्य (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (नदीम्)
सदाalways
सदा:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसदा (अव्यय)
Formकालवाचक अव्यय (always)
पुष्पित-काननाम्whose groves are in bloom
पुष्पित-काननाम्:
Karma (कर्म; object-qualifier)
TypeAdjective
Rootपुष्पित (कृदन्त; √पुष्प्) + कानन (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि: पुष्पितानि काननानि यस्याः सा; स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (नदीम्)
शीघ्र-स्रोतसम्swift-flowing
शीघ्र-स्रोतसम्:
Karma (कर्म; object-qualifier)
TypeAdjective
Rootशीघ्र (प्रातिपदिक) + स्रोतस् (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय: शीघ्रं स्रोतः यस्य; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (तीर्थम्)
आसाद्यhaving reached
आसाद्य:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण; prior action)
TypeVerb
Rootसद् (धातु) उपसर्ग-आ + ल्यप्
Formल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund): ‘having reached’
तीर्थम्ford/descent-place
तीर्थम्:
Karma (कर्म; object of āsādya)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
शिवम्auspicious
शिवम्:
Karma (कर्म; object-qualifier)
TypeAdjective
Rootशिव (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (तीर्थम्)
अकर्दमम्not muddy
अकर्दमम्:
Karma (कर्म; object-qualifier)
TypeAdjective
Rootअ (नञ्) + कर्दम (प्रातिपदिक)
Formनञ्-तत्पुरुष: कर्दमः न अस्ति यस्मिन्; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (तीर्थम्)
सिषिचुःsprinkled/offered
सिषिचुः:
Kriyā (क्रिया; main verb)
TypeVerb
Rootसिच् (धातु)
Formलिट्/लुङ्-पाठभेदेषु; अत्र लिट् (Perfect) प्रथमा, बहुवचन; परस्मैपद
तुthen/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle)
उदकम्water
उदकम्:
Karma (कर्म; thing offered)
TypeNoun
Rootउदक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
राज्ञेfor/to the king
राज्ञे:
Sampradana (सम्प्रदान; recipient)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी (Dative/सम्प्रदान), एकवचन
तातO father
तात:
Sambodhana (सम्बोधन; address)
TypeNoun
Rootतात (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन
एतत्this
एतत्:
Karta (कर्ता; subject of bhavatu)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम; प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; वाक्ये ‘भवतु’ इत्यस्य कर्तृरूपेण
तेfor you/to you
ते:
Sampradana (सम्प्रदान; for you)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम; प्रातिपदिक)
Formचतुर्थी (Dative), एकवचन
भवतुmay it be
भवतु:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलोट् (Imperative/benedictive sense), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध; quotation marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउक्त्यर्थक अव्यय (quotative)

Thereafter, their constant follower Sumantra who was conversant in spiritual knowledge, a highminded person, softnatured, selfcontrolled, tranquilminded and staunchly devoted to Rama consoled him. Holding the hands of the princes, Sumantra helped their descent into the auspicious river Mandakini for taking bath.

S
Sumantra
R
Rāma (Rāghava)
M
Mandākinī River

FAQs

Dharma is shown as practical support: when grief weakens a person, righteous companions assist them physically and emotionally so that duty (especially funeral rites) can be fulfilled.

Sumantra guides and supports Rāma and his brothers as they go down to the Mandākinī to bathe and proceed with offerings for their departed father.

Sumantra’s attentive caretaking and steadfast loyalty; he does not merely advise but actively helps them perform necessary rites.