Next Verse

Shloka 1

सीतान्वेषणारम्भः

The Search for Sita Begins

दृष्ट्वाश्रमपदं शून्यं रामो दशरथात्मजः।रहितां पर्णशालां च विध्वस्तान्यासनानि च।।।।अदृष्ट्वा तत्र वैदेहीं सन्निरीक्ष्य च सर्वशः।उवाच रामः प्राक्रुश्य प्रगृह्य रुचिरौ भुजौ।।।।

dṛṣṭvāśramapadaṃ śūnyaṃ rāmo daśarathātmajaḥ |

rahitāṃ parṇaśālāṃ ca vidhvastāny āsanāni ca ||

adṛṣṭvā tatra vaidehīṃ sannirīkṣya ca sarvaśaḥ |

uvāca rāmaḥ prākruśya pragṛhya rucirau bhujau ||

Thấy nền đạo tràng nơi ẩn tu trống vắng, túp lều lá không còn bóng Sītā, và các chỗ ngồi bị xô lệch tan tác, Rāma—con của Daśaratha—đảo mắt tìm khắp mọi phía. Không thấy Vaidehī ở đó, Ngài nhìn quanh lần nữa, rồi kêu lớn, giơ đôi cánh tay đẹp đẽ lên mà cất lời.

दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
क्रियाविशेषणम् (पूर्वकाले)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु) → दृष्ट्वा (क्त्वान्त)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्तम् (absolutive/gerund); पूर्वकालिकक्रिया (prior action)
आश्रमपदंthe hermitage-site
आश्रमपदं:
कर्म (object of दृष्ट्वा)
TypeNoun
Rootआश्रम + पद (प्रातिपदिके)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति; एकवचनम् (accusative singular); षष्ठी-तत्पुरुषः (आश्रमस्य पदम्)
शून्यंempty
शून्यं:
विशेषणम्
TypeAdjective
Rootशून्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति; एकवचनम्; विशेषणम् (आश्रमपदम्)
रामःRama
रामः:
कर्ता (of उवाच; also agent of gerunds)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचनम् (nominative singular)
दशरथात्मजःson of Daśaratha
दशरथात्मजः:
कर्ता-विशेषणम् / समानाधिकरणम् (रामः)
TypeNoun
Rootदशरथ + आत्मज (प्रातिपदिके)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (दशरथस्य आत्मजः)
रहितांdevoid (of)
रहितां:
विशेषणम्
TypeAdjective
Rootरहित (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति; एकवचनम्; विशेषणम् (पर्णशालाम्)
पर्णशालांleaf-hut
पर्णशालां:
कर्म (object of दृष्ट्वा, understood)
TypeNoun
Rootपर्ण + शाला (प्रातिपदिके)
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति; एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (पर्णानां शाला)
and
:
समुच्चय (coordination)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्ययम् (conjunction)
विध्वस्तानिdestroyed / overturned
विध्वस्तानि:
विशेषणम्
TypeAdjective
Rootवि + ध्वंस् (धातु) → विध्वस्त (क्त-प्रत्यय; भूतकर्मणि) (प्रातिपदिकवत्)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति; बहुवचनम्; क्त-प्रत्ययान्त कृदन्तम्; विशेषणम् (आसनानि)
आसनानिseats
आसनानि:
कर्म (object of दृष्ट्वा, understood)
TypeNoun
Rootआसन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति; बहुवचनम्
and
:
समुच्चय (coordination)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्ययम् (conjunction)
अदृष्ट्वाnot having seen
अदृष्ट्वा:
क्रियाविशेषणम् (पूर्वकाले)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु) + अ- (निषेध) → अदृष्ट्वा (क्त्वान्त)
Formनिषेधपूर्वक-क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्तम् (negative absolutive); पूर्वकालिकक्रिया
तत्रthere
तत्र:
अधिकरण (place)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्ययम् (locative adverb: there)
वैदेहींVaidehī (Sītā)
वैदेहीं:
कर्म (object of अदृष्ट्वा)
TypeNoun
Rootवैदेही (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति; एकवचनम्
सन्निरीक्ष्यhaving carefully looked around
सन्निरीक्ष्य:
क्रियाविशेषणम् (पूर्वकाले)
TypeVerb
Rootसम् + नि + ईक्ष् (धातु) → सन्निरीक्ष्य (ल्यप्/क्त्वान्त-समकक्षम्)
Formल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्तम् (gerund); पूर्वकालिकक्रिया
and
:
समुच्चय (coordination)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्ययम् (conjunction)
सर्वशःeverywhere / in all ways
सर्वशः:
क्रियाविशेषणम्
TypeIndeclinable
Rootसर्वशः (अव्यय)
Formप्रकार/परिमाणवाचक-अव्ययम् (adverb: in every way / everywhere)
उवाचsaid
उवाच:
क्रिया (main verb)
TypeVerb
Rootवच् (धातु) → उवाच (लिट्)
Formलिट्-लकारः (perfect); प्रथमपुरुषः; एकवचनम्; परस्मैपदम्
रामःRama
रामः:
कर्ता (of उवाच)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचनम्
प्राक्रुश्यhaving cried out loudly
प्राक्रुश्य:
क्रियाविशेषणम् (पूर्वकाले)
TypeVerb
Rootप्र + क्रुश् (धातु) → प्राक्रुश्य (ल्यप्/क्त्वान्त-समकक्षम्)
Formल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्तम् (gerund); पूर्वकालिकक्रिया
प्रगृह्यhaving seized / holding
प्रगृह्य:
क्रियाविशेषणम् (पूर्वकाले)
TypeVerb
Rootप्र + ग्रह् (धातु) → प्रगृह्य (ल्यप्/क्त्वान्त-समकक्षम्)
Formल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्तम् (gerund); पूर्वकालिकक्रिया
रुचिरौlovely
रुचिरौ:
विशेषणम्
TypeAdjective
Rootरुचिर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति; द्विवचनम्; विशेषणम् (भुजौ)
भुजौtwo arms
भुजौ:
कर्म (object of प्रगृह्य)
TypeNoun
Rootभुज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति; द्विवचनम्

Rama, son of Dasaratha, saw the empty cottage devoid of Sita. The mats were displaced. He searched everywhere but unable to see Vaidehi lifted his lovely arms and said:

R
Rāma
D
Daśaratha
S
Sītā (Vaidehī)
P
parṇaśālā (leaf-cottage)
Ā
āśrama (hermitage)

FAQs

Dharma is expressed as truthful recognition of reality and immediate responsibility: Rāma investigates carefully (not carelessly), then openly voices the crisis to mobilize action.

Transition into Sarga 61: Rāma confirms Sītā is not present and begins his outcry and lament.

Diligence and sincerity—Rāma searches thoroughly before speaking, showing disciplined response under shock.