Shloka 25

षष्ठस्सर्गः — तपस्विरक्षणे राजधर्मोपदेशः

Sarga 6: The Sages’ Appeal and Instruction on Royal Duty

Devanagari script

तपस्विनां रणे शत्रून्हन्तुमिच्छामि राक्षसान्।पश्यन्तु वीर्यमृषयस्सभ्रातुर्मे तपोधनाः।।।।

Transliteration

tapasvināṃ raṇe śatrūn hantum icchāmi rākṣasān | paśyantu vīryam ṛṣayaḥ sabhrātur me tapodhanāḥ ||

Translation

Ta muốn diệt các rākṣasa nơi chiến địa—kẻ thù của các bậc khổ hạnh. Xin các hiền thánh giàu công phu tapas, cùng với em trai ta, chứng kiến dũng lực của ta.

Word by Word

• तपस्विनाम्: of the ascetics
• तपस्विनाम्: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तपस्विन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन; सम्बन्ध

• रणे: in battle
• रणे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: रण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; अधिकरण

• शत्रून्: enemies
• शत्रून्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: शत्रु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; कर्म

• हन्तुम्: to kill
• हन्तुम्: Prayojana (प्रयोजन/infinitive)
• Type: Verb
• Root: √हन् (धातु)
• Form: तुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive)

• इच्छामि: I wish
• इच्छामि: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √इष् (धातु)
• Form: लट्, उत्तमपुरुष (1st), एकवचन; परस्मैपदम्

• राक्षसान्: demons
• राक्षसान्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: राक्षस (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; कर्म

• पश्यन्तु: let (them) see
• पश्यन्तु: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √पश् (धातु)
• Form: लोट् (Imperative), प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन; परस्मैपदम्

• वीर्यम्: valor
• वीर्यम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: वीर्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्म

• ऋषयः: sages
• ऋषयः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ऋषि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्ता

• स-भ्रातुः: together with (my) brother
• स-भ्रातुः: Sahartha (सहार्थ/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: स (अव्यय/उपसर्गसदृश) + भ्रातृ (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभावः; 'सह' अर्थे अव्यय 'स' + षष्ठी एकवचन (भ्रातुः)

• मे: my
• मे: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी, एकवचन; सम्बन्ध

• तपोधनाः: penance-rich (ascetics)
• तपोधनाः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तपस्-धन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (whose wealth is penance)

Context

I wish to kill in the fight the demons who are your enemies. O great ascetics, you may witness my prowess supported by my brother.

Characters & Entities

• Rāma
• Rākṣasas

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Justified force in service of dharma: violence is framed not as personal hatred but as protection of the innocent and removal of aggressors.

What is the narrative situation?

Rāma commits to active battle against the rākṣasas and invites the ascetics to witness his and his brother’s protective action.

Which character virtue is emphasized?

Vīrya (valor) disciplined by dharma—courage expressed as guardianship rather than conquest.