Previous Verse
Next Verse

Shloka 9

जटायुरुपदेशः — Jatāyu Confronts Rāvaṇa

Ethical Admonition and Challenge

राजा धर्मस्य कामस्य द्रव्याणां चोत्तमो निधिः।।।।धर्मश्शुभं वा पापं वा राजमूलं प्रवर्तते।

rājā dharmasya kāmasya dravyāṇāṁ cottamo nidhiḥ |

dharmaḥ śubhaṁ vā pāpaṁ vā rāja-mūlaṁ pravartate |

Nhà vua là kho tàng tối thượng của dharma, của kāma và của tài vật. Dù chính pháp hiện thành điều lành hay biến thành tội lỗi, đường vận hành của nó trong đời đều lấy vua làm gốc.

राजाking
राजा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootrājan (प्रातिपदिक)
FormPumliṅga, Prathamā, Ekavacana
धर्मस्यof dharma
धर्मस्य:
Sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootdharma (प्रातिपदिक)
FormPumliṅga, Ṣaṣṭhī, Ekavacana
कामस्यof pleasure
कामस्य:
Sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootkāma (प्रातिपदिक)
FormPumliṅga, Ṣaṣṭhī, Ekavacana
द्रव्याणाम्of wealth/resources
द्रव्याणाम्:
Sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootdravya (प्रातिपदिक)
FormNapumsaka, Ṣaṣṭhī, Bahuvacana
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormSamuccaya-nipāta
उत्तमःbest
उत्तमः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootuttama (प्रातिपदिक)
FormPumliṅga, Prathamā, Ekavacana; qualifies nidhiḥ
निधिःrepository/treasure
निधिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootnidhi (प्रातिपदिक)
FormPumliṅga, Prathamā, Ekavacana
धर्मःdharma
धर्मः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootdharma (प्रातिपदिक)
FormPumliṅga, Prathamā, Ekavacana
शुभम्good
शुभम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootśubha (प्रातिपदिक)
FormNapumsaka, Dvitīyā, Ekavacana; object/apposition with dharmaḥ (good as dharma)
वाor
वा:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootvā (अव्यय)
FormVikalpa-nipāta
पापम्evil
पापम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootpāpa (प्रातिपदिक)
FormNapumsaka, Dvitīyā, Ekavacana
वाor
वा:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootvā (अव्यय)
FormVikalpa-nipāta
राजमूलम्having the king as its root
राजमूलम्:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootrāja-mūla (प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa: राज्ञः मूलम्; Napumsaka, Prathamā, Ekavacana; predicate adjective to dharmaḥ
प्रवर्ततेproceeds/is practiced
प्रवर्तते:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootpra-√vṛt (धातु)
FormLaṭ (Present), Prathama-puruṣa (3rd), Ekavacana; Ātmanepada

A king is the best repository of rigteousness, material wealth and pleasures. The king is the root of dharma, virtue and sin.

J
Jatāyu
R
Rāvaṇa
K
king (rājā)

FAQs

Dharma in society is causally tied to governance: the ruler’s character determines whether public life trends toward virtue or vice.

Jatāyu warns Rāvaṇa that his wrongdoing is not merely personal; as a king, his actions become the root of wider moral disorder.

Accountability in power: a ruler must embody restraint and justice because his conduct generates social norms.