Shloka 32

अष्टत्रिंशः सर्गः — मारीचोपदेशः

Maricha’s Warning and the Memory of Rama’s Power

Devanagari script

कलत्राणि च सौम्यानि मित्रवर्गं तथैव च।यदीच्छसि चिरं भोक्तं मा कृथा रामविप्रियम्।।3.38.32।।

Transliteration

kalatrāṇi ca saumyāni mitravargaṃ tathaiva ca | yadīcchasi ciraṃ bhoktuṃ mā kṛthā rāmavipriyam || 3.38.32 ||

Translation

Nếu ngươi muốn lâu dài hưởng thụ những người vợ hiền hòa và bầu bạn của bằng hữu, chớ gây điều xúc phạm khiến ngươi đối nghịch với Rāma.

Word by Word

• कलत्राणि: wives
• कलत्राणि: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: कलत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Acc. 2), बहुवचन (plural)

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-निपात

• सौम्यानि: pleasant/beautiful
• सौम्यानि: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सौम्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; विशेषण (qualifies कलत्राणि)

• मित्रवर्गम्: circle of friends
• मित्रवर्गम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: मित्र + वर्ग (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• तथा: likewise
• तथा: Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb)

• एव: indeed/just
• एव: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारणार्थक-निपात (emphatic particle)

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-निपात

• यदि: if
• यदि: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: यदि (अव्यय)
• Form: शर्तबोधक-अव्यय (conditional particle)

• इच्छसि: you desire
• इच्छसि: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: इष्/इच्छ् (धातु)
• Form: लट् (Present), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• चिरम्: for a long time
• चिरम्: Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: चिरम् (अव्यय/नपुंसक-प्रातिपदिक used adverbially)
• Form: कालवाचक-अव्यय (adverb of time)

• भोक्तुम्: to enjoy
• भोक्तुम्: Prayojana (प्रयोजन)
• Type: Verb
• Root: भुज् (धातु)
• Form: तुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive), अव्ययभाव (indeclinable infinitive)

• मा: do not
• मा: Pratishedha (प्रतिषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: मा (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक-निपात (prohibitive particle)

• कृथाः: do (make)
• कृथाः: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लोट् (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपदम् (prohibitive with मा)

• रामविप्रियम्: an offence against Rama
• रामविप्रियम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: राम + विप्रिय (प्रातिपदिक; समास)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

Context

Enjoy with your wives. Protect your race, prestige, kingdom, prosperity and your own dear life.

Characters & Entities

• Mārīca
• Rāvaṇa
• Rāma

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

One should avoid actions that provoke righteous retaliation; dharma here is practical restraint—do not initiate unjust hostility against the dharmic hero.

What is the narrative situation?

Mārīca links Rāvaṇa’s future well-being (family and allies) to a single choice: do not antagonize Rāma by harming Sītā.

Which character virtue is emphasized?

Discernment (viveka): recognizing that lasting happiness depends on avoiding immoral conflict.