Previous Verse
Next Verse

Shloka 10

दूषणवधः

The Slaying of Dūṣaṇa and the Rout of Khara’s Host

स च्छिन्नधन्वा विरथो हताश्वो हतसारथिः।।3.26.9।।जग्राह गिरिशृङ्गाभं परिघं रोमहर्षणम्।वेष्टितं काञ्चनैः पट्टैर्देवसैन्यप्रमर्दनम्।।3.26.10।।आयसैश्शङ्कुभिस्तीक्ष्णैः कीर्णं परवसोक्षितम्।वज्राशनिसमस्पर्शं परगोपुरदारणम्।।3.26.11।।

sa cchinnadhanvā viratho hatāśvo hatasārathiḥ |

jagrāha giriśṛṅgābhaṃ parighaṃ romaharṣaṇam |

veṣṭitaṃ kāñcanaiḥ paṭṭair devasainyapramardanam ||

āyasaiḥ śaṅkubhis tīkṣṇaiḥ kīrṇaṃ paravasokṣitam |

vajrāśanisamasparśaṃ paragopuradāraṇam ||

Khi cung đã bị chặt, xe đã hỏng, ngựa và người đánh xe đều chết, hắn liền nắm lấy một cây thiết côn (parigha) rùng rợn như đỉnh núi—quấn đai vàng, cắm đầy gai sắt nhọn, nhuốm máu kẻ thù; chạm vào như sét đánh, có thể phá tan cổng thành của địch, nghiền nát cả đạo binh chư thiên.

tamthat
tam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन (Accusative singular pronoun)
mahā-uraga-saṅkāśamlike a huge serpent
mahā-uraga-saṅkāśam:
Viśeṣaṇa (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootmahā (प्रातिपदिक) + uraga (प्रातिपदिक) + saṅkāśa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; समास: महोरगस्य सङ्काशः (like a great serpent)
pragṛhyahaving seized
pragṛhya:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषणम्)
TypeVerb
Rootpra-grah (धातु)
Formक्त्वान्त (Absolutive), √grah with उपसर्ग ‘pra-’; meaning: having grasped
parighamclub/bar (parigha)
parigham:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootparigha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन (Accusative singular)
raṇein battle
raṇe:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootraṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति, एकवचन (Locative singular)
dūṣaṇaḥDūṣaṇa
dūṣaṇaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootdūṣaṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन (Nominative singular; proper noun)
abhyadravatrushed toward
abhyadravat:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootabhi-dru (धातु)
Formलङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद; √dru (to run) with उपसर्ग ‘abhi-’
rāmamRāma
rāmam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootrāma (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन (Accusative singular)
krūra-karmācruel-doer
krūra-karmā:
Viśeṣaṇa (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootkrūra (प्रातिपदिक) + karman (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; बहुव्रीहि: क्रूरं कर्म यस्य (one of cruel deeds)
niśācaraḥnight-roaming demon
niśācaraḥ:
Apposition (समानााधिकरण/विशेष्य)
TypeNoun
Rootniśācara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; समास: निशायां चरति (night-roamer, demon)

Mighty-armed Dusana saw the army getting killed in war. He led the forces of five thousand demons, dreadfuly quick at fighting, dangeous to face and who will not beat a retreat.

D
Dūṣaṇa
P
parigha (iron club/bar)
T
thunderbolt (vajra/aśani)

FAQs

The verse underscores how adharma relies on terror and brute force; Dharma stands not on frightening instruments but on rightful cause and self-mastery.

After suffering losses (bow, chariot, horses, charioteer), Dūṣaṇa arms himself with a massive spiked parigha to continue the fight.

Perseverance is shown (though in an unrighteous cause); by contrast, the episode sets up Rāma’s righteous courage to meet escalating violence without losing moral clarity.