Shloka 5

महोत्पात-लक्षणानि

Omens before Khara’s Assault

Devanagari script

जनस्थानसमीपे तु समागम्य खरस्वनाः।विस्वरान्विविधांश्चक्रुर्मांसादा मृगपक्षिणः।।।।

Transliteration

janasthāna-samīpe tu samāgamya kharasvanāḥ | visvarān vividhāṃś cakrur māṃsādā mṛga-pakṣiṇaḥ ||

Translation

Gần Janasthāna, các loài thú và chim ăn thịt tụ hội, cất lên muôn thứ tiếng kêu chát chúa, lạc điệu—lời cảnh báo về sự diệt vong đang đến.

Word by Word

• जनस्थानसमीपे: near Janasthana
• जनस्थानसमीपे: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: जनस्थान (प्रातिपदिक) + समीप (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (जनस्थानस्य समीपम्), नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; स्थानवाचक

• तु: but/indeed
• तु: Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय (particle), विरोध/अन्वयार्थक

• समागम्य: having gathered
• समागम्य: Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: सम्-आ-गम् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund), ‘having assembled/come together’

• खरस्वनाः: harsh-voiced
• खरस्वनाः: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: खर (प्रातिपदिक) + स्वन (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास (खरः स्वनः येषाम्), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• विस्वरान्: discordant cries
• विस्वरान्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: विस्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; ‘स्वर’ as sound/cry

• विविधान्: various
• विविधान्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विविध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; विस्वरान् इत्यस्य विशेषणम्

• चक्रुः: made/uttered
• चक्रुः: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुष, बहुवचन

• मांसादाः: flesh-eating
• मांसादाः: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मांस (प्रातिपदिक) + आद (प्रातिपदिक; from √अद्)
• Form: तत्पुरुष-समास (मांसम् अदन्ति), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; मृगपक्षिणः इत्यस्य विशेषणम्

• मृगपक्षिणः: beasts and birds
• मृगपक्षिणः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मृग (प्रातिपदिक) + पक्षिन् (प्रातिपदिक)
• Form: द्वन्द्व-समास (मृगाश्च पक्षिणश्च), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

Context

A huge vulture, frightening to look at flew up and sat on top of the flag on the staff of gold.

Characters & Entities

• Jana-sthāna
• birds

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma requires discernment (viveka): recognizing warning signs and not ignoring realities that demand protective action.

What is the narrative situation?

The environment around Jana-sthāna turns ominous as predatory creatures gather and cry out, signaling imminent conflict.

Which character virtue is emphasized?

Situational awareness—an ability to perceive danger early and respond with steadiness.