Home›Ramayana›Aranya Kanda›Sarga 22›Shloka 26
←Previous Verse
Next Verse→

Shloka 26

खरस्य सैन्योद्योगः

Khara Mobilizes the Janasthana Host

Devanagari script

प्रवृद्धमन्युस्तु खरः खरस्वनो रिपोर्वधार्थं त्वरितो यथान्तकः।अचूचुदत्सारथिमुन्नदन्घनं महाबलो मेघ इवाश्मवर्षवान्।।3.22.26।।

Transliteration

pravṛddhamanyus tu kharaḥ kharasvano ripor vadhārthaṃ tvarito yathāntakaḥ |

acūcudat sārathim unnadan ghanaṃ mahābalo megha ivāśmavarṣavān ||

Translation

Khara, cơn giận bừng bừng, tiếng gầm khàn dữ, vội lao đi để giết kẻ thù như Antaka—Thần Chết. Gầm vang như mây dày đại lực đổ mưa đá, hắn thúc giục người đánh xe phóng nhanh hơn.

Word by Word
प्रवृद्ध-मन्युःwhose anger has grown (greatly enraged)
प्रवृद्ध-मन्युः:
Karta-anvaya (कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्रवृद्ध (कृदन्त-प्रातिपदिक; √वृध्, past participle) + मन्यु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा; विशेषण (adjective)
तुindeed/but
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; अवधान/विरोधार्थक-निपात (particle: but/indeed)
खरःKhara
खरः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootखर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा; व्यक्तिनाम (proper noun)
खर-स्वनःof harsh sound/voice
खर-स्वनः:
Karta-anvaya (कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootखर (प्रातिपदिक) + स्वन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा; विशेषण
रिपोःof the enemy
रिपोः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootरिपु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, एकवचन, षष्ठी (Genitive)
वध-अर्थम्for killing
वध-अर्थम्:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeIndeclinable
Rootवध (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाववत् प्रयोजनार्थक-समास; द्वितीया-एकवचन रूपेण प्रयोजन (purpose)
त्वरितःhastened
त्वरितः:
Karta-anvaya (कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootत्वरित (कृदन्त-प्रातिपदिक; √त्वर्, past participle)
Formपुंलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा; विशेषण
यथाlike
यथा:
Upamana (उपमान)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्यय; उपमानवाचक (comparative: like/as)
अन्तकःYama (the Ender)
अन्तकः:
Upamana (उपमान)
TypeNoun
Rootअन्तक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा; यम-पर्याय (Death)
अचूचुदत्impelled/urged
अचूचुदत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√चुद् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
सारथिम्the charioteer
सारथिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसारथि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया (Accusative)
उन्नदन्roaring
उन्नदन्:
Karta-anvaya (कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Root√नद् (धातु) with उत्- उपसर्ग; उन्नदत् (वर्तमान कृदन्त/शतृ)
Formशतृ-प्रत्यय (present active participle), पुंलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा; विशेषण
घनम्a dense mass/cloud
घनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootघन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया; उपमान-उपमेय (as object of comparison)
महाबलःvery powerful
महाबलः:
Karta-anvaya (कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहा (प्रातिपदिक) + बल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा; विशेषण
मेघःcloud
मेघः:
Upamana (उपमान)
TypeNoun
Rootमेघ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा; उपमान (standard of comparison)
इवas/like
इव:
Upamana (उपमान)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formअव्यय; उपमानसूचक (comparative particle)
अश्म-वर्षवान्having a rain of stones (hail-like)
अश्म-वर्षवान्:
Karta-anvaya (कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootअश्म (प्रातिपदिक) + वर्षवत् (प्रातिपदिक; possessive suffix -वत्)
Formपुंलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा; विशेषण
Context

Restrain your tears and your anxieties I will send Rama along with his brother to the abode of Yama.

Characters & Entities
K
Khara
A
Antaka (Death/Yama)
S
Sārathi (charioteer)

FAQs

Unchecked anger (krodha) is shown as a driver toward violence; dharma requires mastery over anger and action guided by justice, not rage.

Khara, inflamed with rage, urges his charioteer to speed up as he rushes toward battle to kill Rama.

By negative example, the verse highlights the need for self-control; Khara embodies the opposite—impulsive wrath and destructive intent.

←Previous Verse
Next Verse→