Shloka 2

पञ्चवटी-निवासः

Settlement at Pañcavaṭī and Construction of the Hermitage

Devanagari script

आगताः स्म यथोद्दिष्टममुं देशं महर्षिणा।अयं पञ्चवटीदेशस्सौम्य पुष्पितपादपः।।।।

Transliteration

āgatāḥ sma yathoddiṣṭam amuṃ deśaṃ maharṣiṇā | ayaṃ pañcavaṭīdeśaḥ saumya puṣpitapādapaḥ ||

Translation

Này hiền giả, đúng như bậc đại ẩn sĩ đã chỉ dạy, chúng ta đã đến nơi này: đây là Pañcavaṭī, miền đất cây cối nở rộ muôn hoa.

Word by Word

• आगताः: (we) have come
• आगताः: Karta (कर्ता)
• Type: Verb
• Root: ā-gam (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past participle) बहुवचन, पुंलिङ्ग, प्रथमा; स्म सह प्रयोगे भूतार्थे (we have come)

• स्म: indeed/just (past marker)
• स्म: N/A (अव्यय)
• Type: Indeclinable
• Root: sma (अव्यय)
• Form: अव्यय (particle); भूतार्थ-निश्चय/स्मरणार्थक (emphatic past marker)

• यथा-उद्दिष्टम्: as instructed
• यथा-उद्दिष्टम्: Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: yathā (अव्यय) + ud-diṣṭa (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाव-समास; अर्थः: यथोद्दिष्टम् = यथा निर्दिष्टम् (as directed); अव्ययवत् प्रयोगः

• अमुम्: that (this yonder)
• अमुम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: adas (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम (that/this yonder)

• देशम्: place, region
• देशम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: deśa (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• महर्षिणा: by the great sage
• महर्षिणा: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: maharṣi (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (instrumental), एकवचन

• अयम्: this
• अयम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: idam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• पञ्चवटी-देशः: the region of Pañcavaṭī
• पञ्चवटी-देशः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: pañcavaṭī (प्रातिपदिक) + deśa (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: पञ्चवट्याः देशः

• सौम्य: O gentle one
• सौम्य: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: saumya (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-प्रथमा (vocative), एकवचन; संबोधन

• पुष्पित-पादपः: with flowering trees
• पुष्पित-पादपः: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: puṣpita (कृदन्त-प्रातिपदिक) + pādapa (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् पञ्चवटीदेशः; समासः: पुष्पिताः पादपाः यस्मिन्/यः (flowering-tree(-filled))

Context

As said by the self-realised soul, sage Agastya, this Godavari is beautiful, surrounded by trees with flowers in bloom, filled with flocks of swans, ducks and ruddy geese.

Characters & Entities

• Rāma
• Lakṣmaṇa
• Pañcavaṭī
• Mahārṣi (Agastya, implied by context)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma here is shown as disciplined obedience to wise guidance: Rāma follows the instruction of a great sage and proceeds without arrogance, treating counsel as a moral compass.

What is the narrative situation?

During the forest exile, Rāma and Lakṣmaṇa reach Pañcavaṭī, the intended settlement area indicated by the sage.

Which character virtue is emphasized?

Rāma’s humility and truthfulness in action—he aligns his journey with the sage’s directive and acknowledges it plainly.