Shloka 27

पञ्चाप्सरो-सरः कथनम् तथा अगस्त्याश्रममार्गनिर्देशः

Panchapsara Lake Account and Directions to Agastya

Devanagari script

तथा संवसतस्तस्य मुनीनामाश्रमेषु वै।।।।रमतश्चानुकूल्येन ययुस्संवत्सरा दश।

Transliteration

tathā saṃvasatas tasya munīnām āśrameṣu vai |

ramataś cānukūlyena yayuḥ saṃvatsarā daśa ||

Translation

Ngài sống như thế trong các đạo tràng của chư hiền thánh, tùy thuận mà an vui; và mười năm đã trôi qua đối với Ngài trong dòng thời gian thuận lợi.

Word by Word

• तथा: thus, in that way
• तथा: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय (indeclinable adverb)

• संवसतः: of (him) dwelling
• संवसतः: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Verb
• Root: सम्+वस् (धातु)
• Form: वर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त (present active participle), षष्ठी एकवचन (genitive singular)

• तस्य: of him
• तस्य: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/genitive), एकवचन (singular)

• मुनीनाम्: of sages
• मुनीनाम्: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: मुनि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/genitive), बहुवचन (plural)

• आश्रमेषु: in the hermitages
• आश्रमेषु: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: आश्रम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/locative), बहुवचन (plural)

• वै: indeed
• वै: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: वै (अव्यय)
• Form: अव्यय (particle/emphasis)

• रमतः: of (him) enjoying
• रमतः: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Verb
• Root: रम् (धातु)
• Form: वर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त (present active participle), षष्ठी एकवचन (genitive singular)

• च: and
• च: Samuccaya (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय (conjunction)

• आनुकूल्येन: with favorableness, amicably
• आनुकूल्येन: Karaṇa (करण)
• Type: Noun
• Root: आनुकूल्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/instrumental), एकवचन (singular); manner/instrument sense

• ययुः: passed, went by
• ययुः: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: या (धातु)
• Form: लिट् (perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन (plural)

• संवत्सराः: years
• संवत्सराः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: संवत्सर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/nominative), बहुवचन (plural)

• दश: ten
• दश: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दशन् (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: संख्यावाचक, प्रथमा बहुवचन (agreeing with संवत्सराः)

Context

Thus enjoying their stay in the hermitages, Rama, Sita and Lakshmana spent ten favourable years.

Characters & Entities

• Rama
• Sages (munis)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Santoṣa (contentment) aligned with duty: dharma is sustained when one accepts rightful hardship without resentment.

What is the narrative situation?

The narrator summarizes that a long period—ten years—elapsed while Rama lived among ascetics in the forest.

Which character virtue is emphasized?

Dhṛti (steadfast composure): time passes without breaking Rama’s commitment to the exile’s vows.