Shloka 25

Devanagari script

क्वचित्परिदशान्मासानेकं संवत्सरं क्वचित्।।।।क्वचिच्छ चतुरो मासान् पञ्च षट्चापरान्क्वचित्।अपरत्राधिकं मासादप्यर्धमधिकं क्वचित्।।।।त्रीन्मासानष्टमासांश्च राघवो न्यवसत्सुखम्।

Transliteration

kvacit paridaśān māsān ekaṃ saṃvatsaraṃ kvacit |

kvacit ca caturo māsān pañca ṣaṭ cāparān kvacit |

aparatrādhikaṃ māsād apy ardham adhikaṃ kvacit |

trīn māsān aṣṭamāsāṃś ca rāghavo nyavasat sukham ||

Translation

Có nơi Rāghava lưu lại chừng mười tháng; có nơi trọn một năm. Chỗ thì bốn tháng, chỗ khác năm hay sáu tháng; nơi khác hơn một tháng, lại có nơi hơn nửa tháng nữa; cũng có khi ba tháng hoặc tám tháng—Ngài an trú thong dong, an lạc.

Word by Word

• kvacit: somewhere/at one time
• kvacit: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: kvacit (अव्यय)
• Form: अव्यय (indeclinable adverb)

• paridaśān: about ten
• paridaśān: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: paridaśa (प्रातिपदिक)
• Form: विशेषण; पुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), बहुवचन; संख्या-विशेषण (approx. ten)

• māsān: months
• māsān: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: māsa (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), बहुवचन

• ekam: one
• ekam: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: eka (प्रातिपदिक)
• Form: विशेषण; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन

• saṃvatsaram: a year
• saṃvatsaram: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: saṃvatsara (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन

• kvacit: elsewhere
• kvacit: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: kvacit (अव्यय)
• Form: अव्यय (indeclinable adverb)

• kvacit: somewhere
• kvacit: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: kvacit (अव्यय)
• Form: अव्यय (indeclinable adverb)

• ca: and
• ca: Sambandha (सम्बन्ध/connector)
• Type: Indeclinable
• Root: ca (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय-बोधक (conjunction)

• caturaḥ: four
• caturaḥ: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: catur (प्रातिपदिक)
• Form: विशेषण; पुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), बहुवचन (numeral adjective)

• māsān: months
• māsān: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: māsa (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), बहुवचन

• pañca: five
• pañca: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: pañca (प्रातिपदिक/संख्या)
• Form: संख्याशब्द; अव्ययवत् प्रयोगः (indeclinable numeral in common use); द्वितीया-अर्थे (as object-quantifier)

• ṣaṭ: six
• ṣaṭ: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: ṣaṭ (प्रातिपदिक/संख्या)
• Form: संख्याशब्द; अव्ययवत् प्रयोगः (indeclinable numeral in common use); द्वितीया-अर्थे

• ca: and
• ca: Sambandha (सम्बन्ध/connector)
• Type: Indeclinable
• Root: ca (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय-बोधक (conjunction)

• aparān: other (months)
• aparān: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: apara (प्रातिपदिक)
• Form: विशेषण; पुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), बहुवचन

• kvacit: somewhere
• kvacit: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: kvacit (अव्यय)
• Form: अव्यय (indeclinable adverb)

• aparatra: elsewhere
• aparatra: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: aparatra (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (locative adverb: 'elsewhere')

• adhikam: more/exceeding
• adhikam: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: adhika (प्रातिपदिक)
• Form: विशेषण; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; तुलनार्थक (more/exceeding)

• māsāt: than a month
• māsāt: Apadana (अपादान)
• Type: Noun
• Root: māsa (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन; अपादानार्थे (ablative: 'than/from a month')

• api: even/also
• api: Sambandha (सम्बन्ध/particle)
• Type: Indeclinable
• Root: api (अव्यय)
• Form: अव्यय; अपि = 'even/also' (particle)

• ardham: half (a month)
• ardham: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: ardha (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; परिमाणवाचक (measure)

• adhikam: more (than)
• adhikam: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: adhika (प्रातिपदिक)
• Form: विशेषण; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; 'more' (qualifying ardham)

• kvacit: somewhere
• kvacit: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: kvacit (अव्यय)
• Form: अव्यय (indeclinable adverb)

• trīn: three
• trīn: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: tri (प्रातिपदिक/संख्या)
• Form: संख्याविशेषण; पुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), बहुवचन

• māsān: months
• māsān: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: māsa (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), बहुवचन

• aṣṭa: eight
• aṣṭa: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: aṣṭa (प्रातिपदिक/संख्या)
• Form: संख्याशब्द; अव्ययवत् प्रयोगः (indeclinable numeral in common use); द्वितीया-अर्थे

• māsān: months
• māsān: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: māsa (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), बहुवचन

• ca: and
• ca: Sambandha (सम्बन्ध/connector)
• Type: Indeclinable
• Root: ca (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय-बोधक (conjunction)

• rāghavaḥ: Rāghava (Rama)
• rāghavaḥ: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: rāghava (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• nyavasat: dwelt/stayed
• nyavasat: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √vas (धातु)
• Form: लङ् (Imperfect/past), परस्मैपद; प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; उपसर्ग: नि- (ni + avasat)

• sukham: comfortably/pleasantly
• sukham: Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: sukha (प्रातिपदिक)
• Form: क्रियाविशेषण-प्रयोगः; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन used adverbially (accusative of manner)

Context

Rama lived happily here for about ten months, there one year, here four or five or six months and there over one or half a month or three or eight months in another.

Characters & Entities

• Rama (Raghava)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Steadfastness in chosen duty: Rama adapts to circumstances without abandoning the discipline of exile, living simply across many sacred dwellings.

What is the narrative situation?

The text summarizes the varying lengths of Rama’s stays across different hermitages during the forest period.

Which character virtue is emphasized?

Kṣānti and niyama (endurance and regulated living): he remains composed through changing residences and durations.