Adhyaya 65
Greatness of the Mother-and-Father Tīrtha (within the Vena Episode)
Chương này triển khai một cuộc đối thoại giáo huấn. Vua Yayāti hỏi vì sao thân thể đã “bảo hộ dharma” lại không được lên cõi trời. Mātali, người đánh xe của chư thiên, đáp rằng ātman khác với năm đại (mahābhūta); các đại vốn không thật sự hợp nhất, và khi già yếu, chết đi thì tan rã, trở về cảnh giới riêng của chúng. Từ đó, chương phát triển ví dụ đất–thân: như đất gặp ẩm thì mềm ra rồi bị kiến và chuột khoét thủng, thân người cũng sinh sưng phù, mụn nhọt, giòi bọ và những khối u đau đớn. Kết luận mang tính đạo đức–triết lý: phần thuộc đất của thân vẫn ở lại nơi đất; chỉ sự kết hợp của prāṇa/sinh khí không làm thân đủ tư cách lên trời—sự thăng tiến thuộc về ātman và công đức, không phải thân hoại diệt. Phần kết ghi đây là “Sự vĩ đại của Tīrtha Cha-Mẹ” trong sự kiện Vena.
Shlokas
Verse 1
ययातिरुवाच । धर्मस्य रक्षकः कायो मातले चात्मना सह । नाकमेष न प्रयाति तन्मे त्वं कारणं वद
Yayāti nói: “Hỡi Mātali, thân này—cùng với Ātman—đã từng gìn giữ Chánh pháp; vậy mà sao chẳng được lên cõi trời? Xin nói cho ta nguyên do.”
Verse 2
मातलिरुवाच । पंचानामपि भूतानां संगतिर्नास्ति भूपते । आत्मना सह वर्तंते संगत्या नैव पंच ते
Mātali đáp: “Muôn tâu đại vương, ngay cả năm đại cũng chẳng có sự hợp nhất chân thật. Chúng vận hành chỉ khi nương cùng Ātman; chỉ do tiếp xúc lẫn nhau, năm ấy không thể thành một.”
Verse 3
सर्वेषां तत्र संघातः कायग्रामे प्रवर्तते । जरया पीडिताः सर्वेः स्वंस्वं स्थानं प्रयांति ते
Ở đó, trong “thôn làng của thân”, sự tụ hội của mọi yếu tố và căn năng đều vận hành. Nhưng khi tuổi già bức bách tất cả, chúng liền rời đi—mỗi thứ trở về đúng chỗ của mình.
Verse 4
यथा रसाधिका पृथ्वी महाराज प्रकल्पिता । रसैः क्लिन्ना ततः पृथ्वी मृदुत्वं याति भूपते
Như vậy, hỡi Đại vương, đất được tạo thành giàu nhựa sống; khi được thấm ướt bởi các dịch ấy, đất liền trở nên mềm ra, hỡi chúa tể cõi đất.
Verse 5
भिद्यते पिपीलिकाभिर्मूषिकाभिस्तथैव च । छिद्राण्येव प्रजायंते वल्मीकाश्च महोदराः
Đất ấy bị kiến đục khoét và cũng bị chuột khoét xuyên; chỉ những lỗ hổng sinh ra, và các ụ kiến to lớn cũng nổi lên.
Verse 6
तद्वत्काये प्रजायंते गंडमाला विचार्चिकाः । कृमिभिर्भिद्यमानश्च काय एष नरोत्तम
Cũng vậy, trong thân phát sinh các hạch sưng và những chứng lở loét ngoài da; và chính thân này, hỡi bậc tối thượng trong loài người, bị giun trùng đục khoét mà tiêu mòn.
Verse 7
गुल्मास्तत्र प्रजायंते सद्यः पीडाकरास्तदा । एभिर्दोषैः समायुक्तः कायोयं नहुषात्मज । कथं प्राणसमायोगाद्दिवं याति नरेश्वर
Ở đó, những khối u đau đớn liền phát sinh tức khắc. Hỡi con của Nahuṣa, thân này mang đầy các tật lỗi như thế, chỉ nhờ sự kết hợp của hơi thở và sinh lực mà làm sao lên được cõi trời, hỡi bậc quân vương?
Verse 8
काये पार्थिवभागोऽयं समानार्थं प्रतिष्ठितः । न कायः स्वर्गमायाति यथा पृथ्वी तथास्थितः
Trong thân này, phần thuộc về đất được an lập cũng vì cùng một mục đích. Thân không đi lên cõi trời; nó vẫn ở lại như đất vẫn ở y nguyên.
Verse 9
एतत्ते सर्वमाख्यातं दोषौघैः पार्थिवस्य यः
Tất cả điều ấy đã được giảng rõ cho ngươi—về vị quốc vương trần thế kia, kẻ bị vây bủa bởi vô số lỗi lầm.
Verse 65
इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने मातापितृतीर्थ । माहात्म्ये पंचषष्टितमोऽध्यायः
Như vậy, trong Śrī Padma Purāṇa, phần Bhūmi-khaṇḍa, thuộc thiên truyện Vena, chương thứ sáu mươi lăm—“Mahatmya về Tīrtha Mẹ và Cha”—đã viên mãn kết thúc.