Adhyaya 61

Verse 1

वेन उवाच । भार्यातीर्थं समाख्यातं सर्वतीर्थोत्तमोत्तमम् । पितृतीर्थं समाख्याहि पुत्राणां तारणं परम्

Vena nói: “Bhāryā-tīrtha đã được tán dương là bậc tối thượng trong mọi thánh địa. Nay hãy giảng về Pitṛ-tīrtha—tối cao cho sự cứu độ của các người con.”

Verse 2

विष्णुरुवाच । कुरुक्षेत्रे महाक्षेत्रे कुंडलो नाम ब्राह्मणः । सुकर्मा नाम सत्पुत्रः कुंडलस्य महात्मनः

Viṣṇu phán: Tại Kurukṣetra, cánh đồng thánh địa vĩ đại ấy, có một vị Bà-la-môn tên Kuṇḍala cư ngụ. Con trai hiền thiện của bậc đại tâm Kuṇḍala ấy tên là Sukarmā.

Verse 3

गुरू तस्य महावृद्धौ धर्मज्ञौ शास्त्रकोविदौ । द्वावेतौ तु महात्मानौ जरया परिपीडितौ

Hai vị thầy của chàng đều rất cao niên—thông hiểu dharma và tinh tường kinh điển. Hai bậc đại tâm ấy bị tuổi già hành hạ.

Verse 4

तयोः शुश्रूषणं चक्रे भक्त्या च परया ततः । धर्मज्ञो भावसंयुक्तो अहर्निशमनारतम्

Bấy giờ chàng phụng sự hai vị ấy với lòng bhakti tối thượng—thấu hiểu dharma, tràn đầy kính tín trong tâm, và chuyên cần không ngơi cả ngày lẫn đêm.

Verse 5

तस्माद्वेदानधीते स पितुः शास्त्राण्यनेकशः । सर्वाचारपरो दक्षो धर्मज्ञो ज्ञानवत्सलः

Vì thế chàng học Veda và nhiều lần nghiền ngẫm các śāstra của phụ thân. Chàng chuyên tâm mọi phép tắc chánh hạnh, khéo léo tinh cần, hiểu dharma và yêu mến tri thức.

Verse 6

अंगसंवाहनं चक्रे गुर्वोश्च स्वयमेव सः । पादप्रक्षालनं चैव स्नानभोजनकीं क्रियाम्

Chàng tự tay xoa bóp tay chân cho hai vị thầy; rửa chân cho các ngài; và chu toàn mọi việc phụng sự liên quan đến tắm gội cùng việc dùng bữa.

Verse 7

भक्त्या चैव स्वभावेन तद्ध्याने तन्मयो भवेत् । मातापित्रोश्च राजेंद्र उपचर्यां प्रकारयेत्

Nhờ lòng sùng kính và theo bản tính tự nhiên, người ấy trở nên đồng nhất trong thiền quán về Đấng Tối Thượng. Hỡi bậc vương giả, cần phụng dưỡng cha mẹ một cách chu đáo, đúng theo pháp (dharma).

Verse 8

सूत उवाच । तद्वर्तमानकाले तु बभूव नृपसत्तम । पिप्पलो नाम वै विप्रः कश्यपस्य महात्मनः

Sūta nói: Hỡi bậc vua tối thượng, vào thời ấy có một vị Bà-la-môn tên Pippala, người con cao quý của đại hiền triết Kaśyapa.

Verse 9

तपस्तेपे निराहारो जितात्मा जितमत्सरः । दयादानदमोपेतः कामं क्रोधं विजित्य सः

Ngài tu khổ hạnh trong khi nhịn ăn, tự chế và không còn ganh tị. Đầy đủ lòng từ bi, bố thí và tiết chế, ngài đã chiến thắng dục vọng và sân hận.

Verse 10

दशारण्यगतो धीमाञ्ज्ञानशांतिपरायणः । सर्वेंद्रियाणि संयम्य तपस्तेपे महामनाः

Khi đến Daśāraṇya, bậc trí giả—chuyên chú vào trí tuệ (jñāna) và sự an tịnh nội tâm—đã nhiếp phục mọi căn; với tâm hồn cao cả, ngài thực hành khổ hạnh.

Verse 11

तपःप्रभावतस्तस्य जंतवो गतविग्रहाः । वसंति सुयुगे तत्र एकोदरगता इव

Nhờ uy lực khổ hạnh của ngài, các loài hữu tình nơi ấy được giải thoát khỏi giới hạn của thân xác. Trong thời đại tốt đẹp ấy, họ cùng cư trú như thể đã đi vào chung một bào thai.

Verse 12

तत्तपस्तस्य मुनयो दृष्ट्वा विस्मयमाययुः । नेदृशं केनचित्तप्तं यथासौ तप्यते मुनिः

Thấy hạnh khổ tu của vị muni ấy, các hiền triết khác đều kinh ngạc: “Chưa từng có ai hành trì khổ hạnh như vị muni này đang thực hành.”

Verse 13

देवाश्च इंद्रप्रमुखाः परं विस्मयमाययुः । अहो अस्य तपस्तीव्रं शमश्चेंद्रियसंयमः

Chư thiên do Đế Thích (Indra) dẫn đầu cũng vô cùng kinh ngạc: “Ôi! Khổ hạnh của ngài thật mãnh liệt—sự an tịnh và chế ngự các căn thật lớn lao!”

Verse 14

निर्विकारो निरुद्वेगः कामक्रोधविवर्जितः । शीतवातातपसहो धराधर इवस्थितः

Ngài bất biến, không xao động, lìa dục và sân; chịu đựng lạnh, gió và nóng, đứng vững như núi.

Verse 15

विषये विमुखो धीरो मनसोतीतसंग्रहम् । न शृणोति यथा शब्दं कस्यचिद्द्विजसत्तमः

Quay lưng với các cảnh trần, bậc trí kiên định—tâm đã vượt mọi nắm giữ—dường như chẳng nghe lời ai, hỡi bậc tối thượng trong hàng nhị sinh.

Verse 16

संस्थानं तादृशं गत्वा स्थित्वा एकाग्रमानसः । ब्रह्मध्यानमयो भूत्वा सानंदमुखपंकजः

Đến nơi như thế và an trụ tại đó với tâm nhất điểm, hòa nhập trong thiền quán về Phạm (Brahman), gương mặt như hoa sen của ngài rạng ngời hoan lạc.

Verse 17

अश्मकाष्ठमयो भूत्वा निश्चेष्टो गिरिवत्स्थितः । स्थाणुवद्दृश्यते चासौ सुस्थिरो धर्मवत्सलः

Ngài như hóa thành đá và gỗ, bất động, đứng vững như núi. Ngài hiện như cột trụ cố định—kiên định, an nhiên và một lòng mến kính Dharma.

Verse 18

तपःक्लिष्टशरीरोति श्रद्धावाननसूयकः । एवं वर्षसहस्रैकं संजातं तस्य धीमतः

Thân Ngài hao mòn vì khổ hạnh, nhưng vẫn đầy śraddhā và không vướng lòng ganh ghét. Như thế, trọn một ngàn năm đã trôi qua đối với bậc trí ấy.

Verse 19

पिपीलिकाभिर्बह्वीभिः कृतं मृद्भारसंचयम् । तस्योपरि महाकायं वल्मीकं निजमंदिरम्

Do vô số kiến vun đắp, đất tích lại thành một ụ lớn; trên đó hiện lên một tổ kiến khổng lồ—chính là nơi cư ngụ của chúng.

Verse 20

वल्मीकोदरमध्यस्थो जडीभूत इवस्थितः । स एवं पिप्पलो विप्रस्तपते सुमहत्तपः

An trú giữa lòng rỗng của tổ kiến, Ngài đứng như đã hóa thành vô tri. Thế rồi vị brāhmaṇa Pippala ấy thực hành khổ hạnh vô cùng lớn lao.

Verse 21

कृष्णसर्पैस्तु सर्वत्र वेष्टितो द्विजसत्तमः । तमुग्रतेजसं विप्रं प्रदशंति विषोल्बणाः

Những rắn đen vây bọc bậc dwija tối thượng ấy khắp mọi phía; các loài rắn dữ, đầy nọc độc, cắn vị brāhmaṇa có uy quang mãnh liệt ấy.

Verse 22

संप्राप्य गात्रमर्माणि विषं तस्य न भेदयेत् । तेजसा तस्य विप्रस्य नागाः शांतिमथागमन्

Dẫu độc đã chạm đến các huyệt mệnh của thân Ngài, nó vẫn không thể xuyên thấu. Nhờ quang lực tápas (tejas) của vị Bà-la-môn ấy, các loài Nāga liền lắng dịu và đạt sự an tịnh.

Verse 23

तस्य कायात्समुद्भूता अर्चिषो दीप्ततेजसः । नानारूपाः सुबहुशो दृश्यंते च पृथक्पृथक्

Từ thân Ngài bừng dậy những ngọn lửa rực cháy với quang huy chói lọi. Chúng mang muôn hình vạn trạng, hiện ra vô số, mỗi ngọn hiện rõ riêng rẽ.

Verse 24

यथा वह्नेः खरतरास्तथाविधा नरोत्तम । यथामेघोदरे सूर्यः प्रविष्टो भाति रश्मिभिः

Hỡi bậc tối thượng trong loài người, như những ngọn lửa dữ dội nhất bùng cháy thế nào, thì mặt trời cũng vậy: dẫu ẩn vào lòng mây, vẫn chiếu rạng bằng muôn tia sáng của mình.

Verse 25

वल्मीकस्थस्तथाविप्रः पिप्पलो भाति तेजसा । सर्पा दशंति विप्रं तं सक्रोधा दशनैरपि

Vị Bà-la-môn ấy ngồi trong gò mối, rạng ngời tápas-tejas như cây pippala linh thiêng. Dẫu vậy, bầy rắn đang phẫn nộ vẫn cứ dùng nanh mà cắn vị Bà-la-môn ấy.

Verse 26

न भिंदंति च दंष्ट्राग्राच्चर्म भित्त्वा नृपोत्तम । एवं वर्षसहस्रैकं तप आचरतस्ततः

Hỡi bậc tối thượng trong hàng vương giả, dẫu xuyên qua da thịt, đầu nanh của chúng vẫn không gãy. Cứ như thế, về sau Ngài thực hành khổ hạnh trọn một ngàn năm.

Verse 27

गतं तु राजराजेंद्र मुनेस्तस्य महात्मनः । त्रिकालं साध्यमानस्य शीतवर्षातपान्वितः

Nhưng, ô bậc vua của các vua, thời gian vẫn trôi qua đối với vị hiền thánh đại tâm ấy; ngài hành trì khổ hạnh ba thời mỗi ngày, chịu đựng giá lạnh, mưa dầm và nắng nóng.

Verse 28

गतः कालो महाराज पिप्पलस्य महात्मनः । तद्वच्च वायुभक्षं तु कृतं तेन महात्मना

Ôi đại vương, thời gian cũng trôi qua đối với Pippala đại tâm; và bậc đại nhân ấy lại thực hành ‘vayubhākṣa’, lấy khí gió làm thực dưỡng duy nhất.

Verse 29

त्रीणि वर्षसहस्राणि गतानि तस्य तप्यतः । तस्य मूर्ध्नि ततो देवैः पुष्पवृष्टिः कृता पुरा

Khi ngài tiếp tục khổ hạnh, ba nghìn năm đã trôi qua; bấy giờ chư thiên thuở xưa rải mưa hoa xuống trên đỉnh đầu ngài.

Verse 30

ब्रह्मज्ञोसि महाभाग धर्मज्ञोसि न संशयः । सर्वज्ञानमयोऽसि त्वं संजातः स्वेनकर्मणा

Ô bậc đại phúc, ngài là người biết Brahman, là người biết Dharma—không chút nghi ngờ. Ngài tràn đầy mọi tri kiến, sinh ra do chính nghiệp lực của mình.

Verse 31

यं यं त्वं वांछसे कामं तं तं प्राप्स्यसि नान्यथा । सर्वकामप्रसिद्धस्त्वं स्वत एव भविष्यसि

Bất cứ điều gì ngài ước nguyện, đúng điều ấy ngài sẽ đạt được, không sai khác. Tự thân ngài sẽ nổi danh là bậc viên mãn mọi sở nguyện.

Verse 32

समाकर्ण्य महद्वाक्यं पिप्पलोपि महामनाः । प्रणम्य देवताः सर्वा भक्त्या नमितकंधरः

Nghe lời tuyên ngôn vĩ đại ấy, Pippala bậc đại tâm cũng cúi mình. Với lòng bhakti, ngài phủ phục đảnh lễ tất cả chư thiên, cổ cúi xuống trong kính ngưỡng.

Verse 33

हर्षेण महताविष्टो वचनं प्रत्युवाच सः । इदं विश्वं जगत्सर्वं ममवश्यं यथा भवेत्

Tràn ngập hoan hỷ lớn lao, ngài đáp: “Nguyện toàn thể vũ trụ này—trọn cả thế gian—đều quy phục dưới quyền ta.”

Verse 34

तथा कुरुध्वं देवेंद्रा विद्याधरो भवाम्यहम् । एवमुक्त्वा स मेधावी विरराम नृपोत्तम

“Tathāstu—xin được như vậy, theo ý Ngài, hỡi Đấng Chúa của chư thiên; ta sẽ trở thành một Vidyādhara.” Nói xong, vị minh triết, bậc vương tối thượng ấy lặng im.

Verse 35

एवमस्त्विति ते प्रोचुर्द्विजश्रेष्ठं सुरास्तदा । दत्वा वरं महाभाग जग्मुस्तस्मै महात्मने

Bấy giờ chư thiên nói với bậc tối thượng trong hàng nhị sinh: “Evam astu—hãy được như vậy.” Hỡi người đại phúc, ban xong ân huệ, các ngài rời khỏi vị đại tâm ấy.

Verse 36

गतेषु तेषु देवेषु पिप्पलो द्विजसत्तमः । ब्रह्मण्यं साधयेन्नित्यं विश्ववश्यं प्रचिंतयेत्

Khi các vị thần đã rời đi, Pippala—bậc tối thượng trong hàng nhị sinh—nên luôn tu dưỡng brahmaṇya (bhakti đối với Brahman và kính trọng các Bà-la-môn), và thiền quán về năng lực khiến toàn thế gian quy phục.

Verse 37

तदाप्रभृति राजेंद्र पिप्पलो द्विजसत्तमः । विद्याधरपदं लब्ध्वा कामगामी महीयते

Từ đó trở đi, hỡi bậc vương thượng, Pippala—vị Bà-la-môn tối thắng—đắc địa vị Vidyādhara, có thể du hành tùy ý và được tôn kính trọng vọng vô cùng.

Verse 38

एवं स पिप्पलो विप्रो विद्याधरपदं गतः । संजातो देवलोकेशः सर्वशास्त्रविशारदः

Như vậy, vị Bà-la-môn Pippala đã đạt phẩm vị Vidyādhara; lại sinh làm bậc chúa tể nơi cõi trời, tinh thông trọn vẹn mọi kinh điển śāstra.

Verse 39

एकदा तु महातेजाः पिप्पलः पर्यचिंतयत् । विश्ववश्यं भवेत्सर्वं मम दत्तो वरोत्तमः

Một lần, Pippala rực rỡ đại quang minh tự suy niệm: “Nhờ đại ân phúc tối thượng đã ban cho ta, ước sao toàn thế gian đều thuận phục theo ý ta.”

Verse 40

तदर्थं प्रत्ययं कर्तुमुद्यतो द्विजपुंगवः । यं यं चिंतयते कर्तुं तं तं हि वशमानयेत्

Để thành tựu mục đích ấy và khiến nó trở nên chắc thật, bậc tối thắng trong hàng nhị sinh đã dốc lòng hành sự; điều gì ông định làm, chính điều ấy ông quả phải khiến quy phục dưới quyền mình.

Verse 41

एवं स प्रत्यये जाते मनसा पर्यकल्पयत् । द्वितीयो नास्ति वै लोके मत्समः पुरुषोत्तमः

Khi niềm xác tín ấy khởi lên, ông tưởng niệm trong tâm: “Ôi Puruṣottama, trên đời quả không có người thứ hai nào sánh bằng ta.”

Verse 42

सूत उवाच । एवं हि कल्पमानस्य पिप्पलस्य महात्मनः । ज्ञात्वा मानसिकं भावं सारसस्तमुवाच ह

Sūta nói: Như vậy, khi bậc đại hồn Pippala đang trầm tư trong tâm, chim sārasa hiểu rõ trạng thái ấy liền cất lời với ngài.

Verse 43

सरस्तीरगतो राजन्सुस्वरं व्यंजनान्वितम् । स्वनं सौष्ठवसंयुक्तमुक्तवान्पिप्पलं प्रति

Tâu Đại vương, đến bờ hồ rồi, ngài cất tiếng gọi Pippala bằng giọng điều hòa, phát âm rõ ràng, âm điệu nhu hòa thanh nhã.

Verse 44

कस्मादुद्वहसे गर्वमेवं त्वं परमात्मकम् । सर्ववश्यात्मिकीं सिद्धिं नाहं मन्ये तवैव हि

Sao ngươi mang lòng kiêu mạn, tự cho mình là Paramātman? Quả thật, ta không tin rằng thành tựu khiến muôn loài phải thuận phục ấy là của ngươi.

Verse 45

वश्यावश्यमिदं कर्म अर्वाचीनं प्रशस्यते । पराचीनं न जानासि पिप्पल त्वं हि मूढधीः

Hành vi này—dù đem lại quyền chế ngự hay sự lệ thuộc—được ca tụng như điều gần gũi thuộc thế gian. Nhưng điều siêu việt và cổ xưa, ngươi không hiểu, hỡi Pippala; trí ngươi đã mê lầm.

Verse 46

वर्षाणां तु सहस्राणि यावत्त्रीणि त्वया तपः । समाचीर्णं ततो गर्वं कुरुषे किं मुधा द्विज

Ngươi đã tu khổ hạnh suốt ba nghìn năm; cớ sao còn buông lòng kiêu mạn một cách uổng công, hỡi dvija (Bà-la-môn)?

Verse 47

कुंडलस्य सुतो धीरः सुकर्मानाम यः सुधीः । वश्यावश्यं जगत्सर्वं तस्यासीच्छृणु सांप्रतम्

Con trai của Kundala là người kiên định và minh triết, làm nhiều thiện hạnh cao quý. Cả thế gian—dù thuận hay nghịch—đều quy phục dưới quyền ông; nay hãy nghe điều đã xảy đến với ông.

Verse 48

अर्वाचीनं पराचीनं स वै जानाति बुद्धिमान् । लोके नास्ति महाज्ञानी तत्समः शृणु पिप्पल

Bậc trí ấy thật biết rõ điều gần và điều xa, điều trước và điều sau. Trong cõi đời này không có bậc đại trí nào sánh bằng—hãy lắng nghe, hỡi Pippala.

Verse 49

न कुंडलस्य पुत्रेण सदृशस्त्वं सुकर्मणा । न दत्तं तेन वै दानं न ज्ञानं परिचिंतितम्

Hỡi người có hạnh lành, ngươi tuyệt chẳng giống con trai của Kundala về thiện hạnh. Người ấy chưa từng thật sự bố thí, cũng chẳng suy niệm về trí tuệ tâm linh.

Verse 50

हुतयज्ञादिकं कर्म न कृतं तेन वै कदा । न गतस्तीर्थयात्रायां न च वह्नेरुपासनम्

Người ấy chưa từng làm các nghi lễ như homa và tế tự yajña. Cũng chẳng đi hành hương đến các tīrtha linh thiêng, lại không phụng thờ ngọn lửa thánh.

Verse 51

स कदा कृतवान्विप्र धर्मसेवार्थमुत्तमम् । स्वच्छंदचारी ज्ञानात्मा पितृमातृसुहृत्सदा

Hỡi vị Bà-la-môn, người ấy chưa từng làm việc cao quý nào để phụng sự dharma. Sống buông theo ý mình, ‘minh triết’ chỉ là danh xưng, và luôn chống đối cha mẹ cùng những người thân hữu có lòng tốt.

Verse 52

वेदाध्ययनसंपन्नः सर्वशास्त्रार्थकोविदः । यादृशं तस्य वै ज्ञानं बालस्यापि सुकर्मणः

Dẫu người ấy thành tựu việc học Veda và tinh thông ý nghĩa mọi śāstra, tri kiến của họ vẫn không cùng loại với tri kiến có nơi một đứa trẻ chỉ chuyên tâm vào thiện hạnh theo dharma.

Verse 53

तादृशं नास्ति ते ज्ञानं वृथा त्वं गर्वमुद्वहेः । पिप्पल उवाच । को भवान्पक्षिरूपेण मामेवं परिकुत्सयेत्

Tri kiến như thế nơi ngươi không có; ngươi chỉ mang lòng kiêu mạn một cách uổng công. Pippala nói: Ngươi là ai, mang hình chim, mà dám khinh miệt ta như vậy?

Verse 54

कस्मान्निंदसि मे ज्ञानं पराचीनं तु कीदृशम् । तन्मे विस्तरतो ब्रूहि त्वयि ज्ञानं कथं भवेत्

Vì sao ngươi chê bai tri thức của ta? Và ‘tri kiến cổ truyền’ ấy rốt cuộc là như thế nào? Hãy nói cho ta tường tận—làm sao tri kiến ấy có thể sinh khởi nơi ngươi?

Verse 55

अर्वाचीनगतिं सर्वां पराचीनस्य सांप्रतम् । वद त्वमंडजश्रेष्ठ ज्ञानपूर्वं सुविस्तरम्

Nay hãy nói cho ta, hỡi bậc tối thắng trong loài noãn sinh, với chánh tri và thật tường tận: toàn bộ diễn tiến về sau cũng như về trước, đúng như hiện trạng bây giờ.

Verse 56

किं वा ब्रह्मा च विष्णुश्च किं वा रुद्रो भविष्यसि । सारस उवाच । नास्ति ते तपसो भावः फलं नास्ति च तस्य तु

“Ngươi sẽ trở thành Brahmā và Viṣṇu, hay sẽ trở thành Rudra?” Sārasa nói: “Khổ hạnh của ngươi không có tâm ý chân thật; vì thế quả của nó cũng không có.”

Verse 57

त्वया न परितप्तस्य तपसः सांप्रतं शृणु । कुंडलस्यापि पुत्रस्य बालस्यापि यथा गुणः

Nay hãy lắng nghe về khổ hạnh mà ngươi chưa thực hành trọn vẹn; như nơi con trai của Kuṇḍala, dẫu còn là trẻ thơ, uy lực vẫn hiển lộ tùy theo công đức và phẩm hạnh bẩm sinh của nó.

Verse 58

तथा ते नास्ति वै ज्ञानं परिज्ञातं न तत्पदम् । इतो गत्वापि पृच्छ त्वं मम रूपं द्विजोत्तम

Cũng vậy, quả thật ngươi chưa có tri kiến ấy, và cũng chưa chứng ngộ cảnh giới tối thượng kia. Dẫu rời khỏi đây, hỡi bậc tối thượng trong hàng Bà-la-môn, hãy hỏi về hình tướng của Ta.

Verse 59

स वदिष्यति धर्मात्मा सर्वं ज्ञानं तवैव हि । विष्णुरुवाच । एवमाकर्ण्य तत्सर्वं सारसेन प्रभाषितम्

Vị có tâm hồn chính pháp ấy ắt sẽ nói cho ngươi toàn bộ tri thức. Viṣṇu phán: Nghe như vậy hết thảy lời do Sārasa thốt ra,

Verse 60

निर्जगाम स वेगेन दशारण्यं महाश्रमम्

Người ấy liền lên đường thật mau và đến Daśāraṇya, khu rừng đạo tràng—đại ẩn viện.

Verse 61

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने एकषष्टितमोऽध्यायः

Như vậy, trong Thánh điển Śrī Padma Purāṇa, phần Bhūmi-khaṇḍa, chương thứ sáu mươi mốt—chuyện tích về Vena—đến đây viên mãn.