Adhyaya 55

Verse 1

विष्णुरुवाच । भावं विदित्वा सुरराट्च तस्याः प्रोवाच कामं पुरतः स्थितं सः । न चास्ति शक्या स्मर ते जयाय सत्यात्मकध्यान सुदंशिता सती

Viṣṇu phán: Thấu rõ chân tình của nàng, Đấng Chúa tể chư thiên bảo với Kāma đang đứng trước mặt: “Hỡi Smara, nàng không thể bị khuất phục để ngươi thắng; bởi bậc Satī ấy kiên cố trang nghiêm bằng thiền định lấy Chân lý làm tự tánh.”

Verse 2

धर्माख्य चापं स्वकरे गृहीत्वा ज्ञानाभिधानं वरमेव बाणम् । योद्धुं रणे संप्रति संस्थिता सती वीरो यथा दर्पितवीर्यभावः

Tay tự nắm cây cung mang danh “Dharma”, và cầm mũi tên thượng hạng mang tên “Jñāna” (Tri kiến), Satī nay đứng sẵn để giao chiến—như một dũng sĩ hiên ngang, tràn đầy khí phách.

Verse 3

जिगीषयेयं पुरुषार्थमेव त्वमात्मनः कुरुषे पौरुषं तु । त्वामद्य जेतुं समरे समर्था यद्भाव्यमेवं तदिहैव चिंत्यम्

Ta cầu thắng chỉ như một nỗ lực của con người (puruṣārtha); còn ngươi cũng đang gắng sức dũng lực vì chính mình. Hôm nay ta đủ sức thắng ngươi nơi chiến địa—vậy điều gì đã định, hãy suy xét ngay tại đây, ngay lúc này.

Verse 4

दग्धोसि पूर्वं त्वमिहैव शंभुना महात्मना तेन समं विरोधम् । कृत्वा फलं तस्य विकर्मणश्च जातोस्यनंगः स्मर सत्यमेव

Xưa kia chính tại nơi này, ngươi đã bị Đại Thánh Śambhu (Śiva) thiêu đốt, vì ngươi dám đối nghịch với Ngài. Do quả báo của hành vi sai trái ấy, ngươi trở thành “Anaṅga” — không thân thể — hỡi Smara; đó thật là chân lý.

Verse 5

यथा त्वया कर्म कृतं पुरा स्मर फलं तु प्राप्तं तु तथैव तीव्रम् । सुकुत्सितां योनिमवाप्स्यसि ध्रुवं साध्व्यानया सार्धमिहैव कथ्यसे

Hãy nhớ việc làm mà ngươi đã gây ra thuở trước; quả báo nay đã đến đúng với mức nghiêm khắc ấy. Chắc chắn ngươi sẽ thọ sinh vào một thai tạng đáng khinh (tái sinh hạ liệt), và ngay tại đây ngươi đang bị răn dạy cùng với người phụ nữ hiền trinh này.

Verse 6

ये ज्ञानवंतः पुरुषा जगत्त्रये वैरं प्रकुर्वन्ति महात्मभिः समम् । भुंजन्ति ते दुष्कृतमेवतत्फलं दुःखान्वितं रूपविनाशनं च

Những kẻ tuy có học mà ở khắp tam giới lại gây thù oán với các bậc đại tâm, chính họ chắc chắn gặt lấy quả của ác nghiệp ấy: đầy khổ đau, và còn làm tiêu hoại dung sắc, hình tướng.

Verse 7

व्याघुष्य आवां तु व्रजाव काम एनां परित्यज्य सतीं प्रयुज्य । सत्याः प्रसंगेन पुरा मया तु लब्धं फलं पापमयं त्वसह्यम्

Kêu lên, ta nói: “Hãy đi thôi, hỡi Kāma—hãy bỏ người phụ nữ satī này, chớ đuổi theo nàng.” Vì thuở trước, do gần gũi với những người chân thật (bậc hiền thiện), ta đã nhận một quả báo đầy tội lỗi, không sao chịu nổi.

Verse 8

त्वमेव जानासि चरित्रमेतच्छप्तोस्मि तेनापि च गौतमेन । जातश्च मेषवृषणः सदा ह्यहं भवान्गतो मां तु विहाय तत्र

Chỉ một mình ngươi biết trọn sự việc này. Ta cũng bị hiền thánh Gautama nguyền rủa, và ta trở thành kẻ mang tinh hoàn như dê đực mãi mãi. Thế mà ngươi đã đi về nơi ấy, bỏ ta lại đây.

Verse 9

तेजः प्रभावो ह्यतुलः सतीनां धाता समर्थः सहितुं न सूर्यः । सुकुत्सितं रूपमिदं तु रक्षेत्पुरानुसूया मुनिना हि शप्तम्

Quả thật, quang huy và uy lực của những người phụ nữ satī là vô song; ngay cả Đấng Tạo Hóa cũng không thể chịu nổi—mặt trời cũng vậy. Vì thế hãy gìn giữ hình tướng đáng hổ thẹn này, bởi thuở trước nó đã phát sinh do lời nguyền của hiền thánh Anasūyā.

Verse 10

निरुध्य सूर्यं परिवेगवंतमुद्यंतमेवं प्रभया सुदीप्तम् । भर्तुश्च मृत्युं परिबाधमानं मांडव्यशापस्य च कौंडिनस्य

Nàng đã ngăn giữ Mặt Trời khi vừa mọc—đang lao nhanh trên quỹ đạo và rực cháy bởi hào quang—và cũng cản trở cái chết của phu quân, vốn phát sinh do lời nguyền của Māṇḍavya và Kauṇḍinya.

Verse 11

अत्रेः प्रिया सत्यपतिव्रता तया स्वपुत्रतां देवत्रयं हि नीतम् । न किं पुरा मन्मथ ते श्रुतं सदा संस्कारयुक्ताः प्रभवंति सत्यः

Hiền thê của Atri, bậc pativratā chân thật, quả đã đưa ba vị thần trở thành chính những người con của mình. Hỡi Manmatha, chẳng phải từ thuở xưa vẫn nghe rằng: ai được trang nghiêm bởi saṁskāra và kỷ luật thanh tịnh thì thật sự đạt đến sự hiển lộ đúng như định mệnh sao?

Verse 12

सावित्रीनाम्नी द्युमत्सेनपुत्री नीतं प्रियं सा पुनरानिनाय । यमादिहैवाश्वपतेः सुपुत्रं सती त्वमेवं परिसंश्रुतं च

Sāvitrī, ái nữ của Dyumatsena, đã đưa người yêu bị cướp mất trở về. Ngay tại đây, từ chính thần Yama, bậc satī đã phục hồi người con hiền quý của Aśvapati; vì thế, hỡi người trinh chính, nàng cũng được truyền tụng như vậy.

Verse 13

अग्नेः शिखां कः परिसंस्पृशेद्वै तरेद्धिकः सागरमेव मूढः । गले तु बद्धासु शिलां भुजाभ्यां को वा सतीं वश्यति वीतरागाम्

Ai dám chạm vào ngọn lửa? Chỉ kẻ ngu mới toan bơi qua đại dương. Và khi đá bị buộc nơi cổ, ai còn có thể bơi bằng đôi tay? Cũng vậy, ai có thể khuất phục một bậc satī đã lìa mọi chấp trước?

Verse 14

उक्ते तु वाक्ये बहुनीतियुक्ते इंद्रेण कामस्य सुशिक्षणार्थम् । आकर्ण्य वाक्यं मकरध्वजस्तु उवाच देवेंद्रमथैनमेव

Khi Indra đã nói những lời ấy—đầy các châm ngôn nīti—nhằm dạy dỗ Kāma cho đúng đắn, Makaradhvaja nghe xong liền thưa lời với chính Devendra (Indra).

Verse 15

काम उवाच । तवातिदेशादहमागतो वै धैर्यं सुहृत्त्वं पुरुषार्थमेव । त्यक्त्वा तदर्थं परिभाषसे मां निःसत्वरूपं बहुभीतियुक्तम्

Kāma nói: Theo mệnh lệnh của ngài, ta quả đã đến—chỉ mang theo dũng khí, thiện tâm và nỗ lực của con người. Thế mà bỏ chính mục đích ấy, nay ngài lại mắng ta là kẻ vô lực, đầy dẫy muôn nỗi sợ hãi.

Verse 16

व्याबुद्धि यास्यामि यदा सुरेशस्याल्लोकमध्ये मम कीर्तिनाशः । ऊढिंकरोमानविहीन एव सर्वे वदिष्यंत्यनया जितं माम्

Khi trí xét đoán của ta rối loạn, danh tiếng ta sẽ tiêu tan giữa thế gian—ngay cả trước mặt Chúa tể chư thiên. Mất hết danh dự, ta sẽ bị hạ nhục, và mọi người sẽ nói: “Ta đã bị nàng đánh bại.”

Verse 17

ये वै जिता देवगणाश्च दानवाः पूर्वं मुनींद्रास्तपसः प्रयुक्ताः । हास्यं करिष्यंति ममापि सद्यो नार्या जितो मन्मथ एष भीमः

Những đoàn chư thiên và loài dạ-xoa (dānava) mà ta từng khuất phục, cả các bậc đại hiền thánh đã được tôi luyện bằng khổ hạnh—họ sẽ lập tức chế nhạo ta. Vì Kāma đáng sợ này, Manmatha, lại bị một người nữ chinh phục.

Verse 18

तस्मात्प्रयास्यामि त्वयैव सार्धमस्या बलं मानमतः सुरेश । तेजश्च धैर्यं परिणाशयिष्ये कस्माद्भवानत्र बिभेति शक्र

Vì thế, hỡi Chúa tể chư thiên, ta sẽ cùng ngài tiến đi và làm tiêu tan sức mạnh cùng kiêu mạn của nàng, tiêu tan hào quang và nghị lực của nàng. Vậy cớ sao, hỡi Śakra (Indra), ngài còn sợ hãi nơi đây?

Verse 19

संबोध्य चैवं स सुराधिनाथं चापं गृहीतं सशरं सुपुष्पम् । उवाच क्रीडां पुरतः स्थितां तां विधाय मायां भवती प्रयातु

Nói như thế với Chúa tể chư thiên, chàng liền cầm lấy cây cung kết hoa cùng mũi tên. Rồi chàng bảo người nữ đứng trước mặt để cuộc chơi bắt đầu: “Hãy mang lấy hình tướng māyā của nàng, và nay hãy rời đi.”

Verse 20

वैश्यस्य भार्यां सुकलां सुपुण्यां सत्येस्थितां धर्मविदां गुणज्ञाम् । इतो हि गत्वा कुरु कार्यमुक्तं साहाय्यरूपं च प्रिये सखे शृणु

Hãy rời nơi đây mà đến với Sukalā, hiền thê của người Vaiśya—nàng cực kỳ thanh tịnh, công đức lớn, vững trong chân thật, thông hiểu Dharma và biết phân biệt phẩm hạnh. Đến đó rồi, hãy thực hiện việc ta đã dặn và làm người trợ giúp. Nghe đây, hiền hữu thân yêu.

Verse 21

क्रीडां समाभाष्य ततो मनोभवस्त्वंते स्थितां प्रीतिमथाह्वयत्पुनः । कार्यं भवत्या ममकार्यमुत्तममे तां सुस्नेहैः परिभावयत्वम्

Sau khi nói về cuộc vui chơi, Manobhava (Kāma) lại gọi Prīti đang đứng gần: “Có một việc nàng phải làm—công việc tối thượng của ta. Hãy đến; dùng tình thâm mà cảm hóa nàng, khiến nàng thuận theo.”

Verse 22

इंद्रं हि दृष्ट्वा सुकला यथा भवेत्स्नेहानुगा चारुविलोचनेयम् । तैस्तैः प्रभावैर्गुणवाक्ययुक्तैर्नयस्व वश्यं च प्रिये सखे शृणु

Vì hễ thấy Indra, Sukalā—người nữ xinh đẹp mắt như nai—liền nghiêng theo tình ái. Bởi vậy, hãy dùng nhiều cách cảm hóa, và bằng lời lẽ kèm sự tán dương đức hạnh của ngài, khiến ngài thuận theo quyền lực của nàng; nghe đây, hiền hữu thân yêu.

Verse 23

भो भोः सखे साधय गच्छ शीघ्रं मायामयं नंदनरूपयुक्तम् । पुष्पोपयुक्तं च फलप्रधानं घुष्टं रुतैः कोकिलषट्पदानाम्

“Này hiền hữu! Hãy gấp rút hoàn thành việc này, mau đi ngay đến khu lâm viên kỳ diệu như huyễn, mang vẻ đẹp Nandana; đầy hoa, dồi dào trái, vang tiếng chim cu gáy và tiếng ong vo ve.”

Verse 24

आहूय वीरं मकरंदमेव रसायनं स्वादुगुणैरुपेतम् । सहानिलाद्यैर्निजकर्मयुक्तैः संप्रेषयित्वा पुनरेव कामम्

Sau khi triệu gọi vị dũng sĩ, ngài sai gửi chính mākaraṇda ấy—tinh chất như cam lộ, linh dược rasāyana đầy vị ngọt—cùng với prāṇa-vāyu và các thứ khác, mỗi thứ đảm nhiệm chức phận riêng; nhờ vậy dục vọng (kāma) lại dấy lên lần nữa.

Verse 25

एवं समादिश्य महत्ससैन्यं त्रैलोक्यसंमोहकरं तु कामः । चक्रे प्रयाणं सुरराजसार्धं संमोहनायैव महासतीं ताम्

Như vậy, sau khi truyền lệnh cho đại binh có thể làm mê hoặc cả ba cõi, Kāma lên đường cùng Thiên vương Indra, chỉ một lòng nhằm mê hoặc vị đại trinh nữ ấy.