Adhyaya 4

Verse 1

सूत उवाच । गतेषु तेषु गोलोकं वैष्णवं तमसः परम् । शिवशर्मा महाप्राज्ञः कनिष्ठं वाक्यमब्रवीत्

Sūta nói: Khi họ đã lên đường đến Goloka—cõi Vaiṣṇava vượt ngoài bóng tối—thì Śivaśarmā, bậc đại trí, đã nói lời dạy bảo với người em.

Verse 2

ब्राह्मण उवाच । सोमशर्मन्महाप्राज्ञ त्वं पितुर्भक्तितत्परः । अमृतस्य महाकुंभं रक्ष दत्तं मयाधुना

Vị brāhmaṇa nói: “Hỡi Somaśarman, bậc đại trí—vì con chuyên tâm phụng sự và hiếu kính với cha, hãy gìn giữ đại bình cam lộ này, nay ta ký thác cho con.”

Verse 3

तीर्थयात्रां प्रयास्यामि अनया भार्यया सह । एवमस्तु महाभाग करिष्ये रक्षणं शुभम्

“Ta sẽ lên đường hành hương các thánh địa tīrtha cùng người vợ này.” — “Xin được như vậy, hỡi bậc hữu phúc; con sẽ gìn giữ với sự hộ trì cát tường.”

Verse 4

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे शिवशर्मोपाख्याने चतुर्थोऽध्यायः

Như vậy kết thúc Chương thứ tư, truyện tích về Śivaśarmā, trong Bhūmi-khaṇḍa của Thánh điển Padma Purāṇa tôn kính.

Verse 5

कुंभं रक्षति धर्मात्मा दिवारात्रमतंद्रितः । पुनः स हि समायातः शिवशर्मा महायशाः

Người có tâm đạo đã canh giữ chiếc bình ấy ngày đêm không mỏi mệt. Rồi Śivaśarmā, bậc lẫy lừng danh tiếng, lại trở về lần nữa.

Verse 6

मायां कृत्वा महाप्राज्ञो भार्यया सह तं सुतम् । कुष्ठरोगातुरो भूत्वा तस्य भार्या च तादृशी

Dùng māyā (ảo lực), bậc đại trí cùng với hiền thê tạo ra người con ấy; rồi chính ông mắc bệnh phong, và người vợ cũng bị như vậy.

Verse 7

मांसपिंडोपमौ जातौ द्वावेतौ मायया कृतौ । संनिधिं तस्य घोरस्य विप्रस्य सोमशर्मणः

Hai hữu thể ấy được sinh ra, trông như hai khối thịt—đều do māyā tạo tác—rồi đến trước mặt vị Bà-la-môn đáng sợ tên Somaśarman.

Verse 8

समागतौ हि तौ दृष्ट्वा सर्वतो हि सुदुःखितौ । कृपया परयाविष्टः सोमशर्मा महायशाः

Thấy hai người ấy đến, đau khổ bủa vây tứ phía, Somaśarmā lừng danh liền tràn ngập lòng từ mẫn sâu xa.

Verse 9

तयोः पादं नमस्कृत्य भक्त्या नमितकंधरः । भवादृशौ न पश्यामि तपसाभिसमन्वितम्

Với lòng sùng kính, ông cúi cổ, đảnh lễ dưới chân họ và thưa: “Ta chẳng thấy ai như các ngài, những bậc viên mãn trong khổ hạnh (tapas).”

Verse 10

गुणव्रातैः सुपुण्यैश्च किमिदं वर्तितं त्वयि । दासवद्देवताः सर्वा वर्तंते सर्वदा तव

Nhờ muôn đức hạnh và công đức thù thắng nào mà ngài đạt được điều này? Chư thiên thảy đều luôn hầu cận ngài như kẻ tôi tớ.

Verse 11

आदेशं प्राप्य विप्रेंद्र आकृष्टास्तेजसा तव । तवांगे केन पापेन गदोयं वेदनान्वितः

Hỡi bậc tối thượng trong hàng Bà-la-môn, sau khi nhận mệnh lệnh, chúng tôi bị hào quang tejas của ngài cuốn hút mà đến đây. Do tội lỗi nào mà chứng bệnh đau đớn này phát sinh trong thân ngài, gây khổ sở như vậy?

Verse 12

संजातो ब्राह्मणश्रेष्ठ तन्मे कथय कारणम् । इयं पुण्यवती माता महापुण्या पतिव्रता

Hỡi bậc Bà-la-môn tối thượng, xin hãy nói cho ta nguyên do của sự sinh ra này. Người mẹ này là bậc hiền đức—đại phước, là pativratā, một lòng thủ tiết phụng sự chồng.

Verse 13

या हि भर्तृप्रसादेन त्रैलोक्यं कर्तुमिच्छति । सा कथं दुःखमाप्नोति किं नास्ति तपसः फलम्

Người nhờ ân phúc của chồng mà muốn thành tựu quyền năng đối với ba cõi—sao có thể rơi vào sầu khổ? Chẳng lẽ khổ hạnh lại không có quả báo sao?

Verse 14

रागद्वेषौ परित्यज्य विविधेनापि कर्मणा । या च शुश्रूषते कांतं देववद्गुरुवत्सला

Từ bỏ ái nhiễm và oán ghét, dùng muôn việc mà phụng sự; người nữ tận tụy hầu hạ người chồng yêu dấu, thương kính chàng như thần linh và như bậc đạo sư—thật đáng tán dương.

Verse 15

सा कथं दुःखमाप्नोति कुष्ठरोगं सुदुःखदम् । शिवशर्मोवाच । मा शुचस्त्वं महाभाग भुज्यते कर्मजं फलम्

Sao nàng lại chịu khổ—mắc bệnh cùi, chứng bệnh vô cùng đau đớn? Śivaśarmā nói: “Chớ sầu muộn, hỡi bậc phúc đức; quả do nghiệp sinh ra ắt phải tự mình thọ nhận.”

Verse 16

नरेण कर्मयुक्तेन पापपुण्यमयेन हि । शोधनं च कुरुष्व त्वमुभयो रोगयुक्तयोः

Quả thật, nhờ người đang chuyên tâm hành nghiệp—dẫu việc làm pha lẫn tội và phúc—ngài cũng hãy khiến sự tẩy tịnh thành tựu cho cả hai kẻ đang mang bệnh khổ.

Verse 17

शुश्रूषणं महाभाग यदि पुण्यमिहेच्छसि । एवमुक्ते शुभे वाक्ये सोमशर्मा महायशाः

“Hỡi bậc phúc đức, nếu ông mong cầu công đức ở đời này, hãy thực hành sự phụng sự lắng nghe và chăm sóc (śuśrūṣā).” Khi lời lành ấy được nói ra, Somaśarmā lừng danh…

Verse 18

शुश्रूषां वा करिष्यामि युवयोः पुण्ययुक्तयोः । मया पापेन दुष्टेन कृपणेन द्विजोत्तम

Hoặc con sẽ phụng sự cả hai vị, những bậc đầy công đức. Ôi đấng tối thượng trong hàng Bà-la-môn, con—kẻ tội lỗi, xấu ác và khốn cùng—xin thưa như vậy.

Verse 19

किं कर्तव्यमिहाद्यैव यो गुरुं न हि पूजयेत् । एवमाभाष्य दुःखाद्वा तयोर्दुःखेन दुःखितः

“Ở đây—ngay trong hôm nay—phải làm gì với kẻ không tôn kính và phụng thờ guru?” Nói vậy rồi, ông buồn khổ, hoặc vì nỗi khổ của mình, hoặc vì đau lòng trước nỗi khổ của hai người ấy.

Verse 20

श्लेष्ममूत्रपुरीषं च उभयोः पर्यशोधयत् । पादप्रक्षालनं चक्रे अंगसंवाहनं तथा

Ông đã tẩy sạch đờm, nước tiểu và phân của cả hai; rồi rửa chân cho họ, và cũng xoa bóp các chi thể.

Verse 21

स्नानस्थानादिकं सोपि तयोर्भक्त्यान्वितः स्वयम् । द्वावेतौ हि गुरू विप्रः सोमशर्मा महायशाः

Chính ông cũng, với lòng sùng kính đối với hai vị ấy, đã chỉ bày nơi tắm gội và các sự sắp đặt thiêng liêng khác. Quả thật, hai vị này chính là bậc Guru—đó là lời của Bà-la-môn Somaśarmā lừng danh.

Verse 22

तीर्थं नयति धर्मात्मा स्कंधमारोप्य सत्तमः । द्वावेतौ हि स्वहस्तेन स्नापयित्वा तु मंगलैः

Vị ấy, người có tâm đạo và bậc hiền thiện, cõng họ trên vai mà đưa đến tīrtha; rồi chính tay mình tắm gội cho hai vị ấy cùng các nghi lễ cát tường.

Verse 23

सुमंत्रैर्वेदविच्चैव स्नानस्य विधिपूर्वकम् । तर्पणं च पितॄणां तु देवतानां तु पूजनम्

Với những thần chú cát tường và cùng một bậc thông hiểu Veda, việc tắm gội nên được cử hành đúng nghi thức; lại nên làm tarpaṇa dâng các Pitṛ và thờ phụng chư Devatā.

Verse 24

द्वाभ्यामपि स धर्मात्मा स कारयति नित्यशः । स्वयं होमं ददात्यग्नौ पचत्यन्नमनुत्तमम्

Vị ấy, người có tâm đạo, khiến cả hai vị kia thực hành bổn phận hằng ngày; còn chính mình thì dâng āhuti vào lửa homa và nấu món ăn thượng hảo.

Verse 25

संज्ञापयति सुप्रीतौ द्वावेतौ च महागुरू । शय्यासने च तौ विप्रः प्रस्वापयति नित्यशः

Vị Bà-la-môn ấy cung kính phụng sự hai bậc mahā-guru đang hoan hỷ; và mỗi ngày sắp đặt cho hai vị nghỉ ngơi trên giường và chỗ ngồi.

Verse 26

वस्त्रपुष्पादिकं सर्वं ताभ्यां नित्यं प्रयच्छति । तांबूलं बहुगंधाढ्यमुभयोरर्पयेत्स तु

Hằng ngày, người ấy nên dâng lên hai vị mọi vật như y phục, hoa hương v.v.; và cũng nên kính dâng cho cả hai trầu cau (tāmbūla) ướp đượm nhiều thứ hương thơm.

Verse 27

सोमशर्मा महाभागस्ताभ्यामपि च पूरयेत् । मूलं पयः सुभक्ष्याद्यं नित्यमेव ददात्यसौ

Somaśarmā, người phúc đức lớn lao, cũng làm cho hai vị ấy được thỏa lòng; mỗi ngày ông đều dâng rễ củ, sữa và các món ăn ngon lành khác.

Verse 28

तयोस्तु वांछितं नित्यं सोमशर्मा महायशाः । अनेन क्रमयोगेन नित्यमेव प्रसादयेत्

Nhờ vậy, Somaśarmā lừng danh luôn đạt được từ hai vị ấy điều mình mong cầu; theo phép tắc tuần tự này, ông không ngừng làm cho hai vị được hoan hỷ.

Verse 29

सोमशर्मा सुधर्मात्मा पितरौ परिपूजयेत् । सोमशर्माणमाहूय पिता कुत्सति निष्ठुरः

Somaśarmā, người lòng ngay theo Chánh pháp, đã kính thờ cha mẹ đúng phép; thế nhưng người cha gọi Somaśarmā đến và nặng lời mắng nhiếc một cách cay nghiệt.

Verse 30

निंदितैर्निष्ठुरैर्वाक्यैस्ताडयेन्मुनिसन्निधौ । कृतकार्ये कृते पुण्ये नित्यमेव सुते पुनः

Trước mặt một vị muni, nên răn dạy bằng lời quở trách nghiêm khắc; và dù việc đã thành, phước đã tạo, vẫn nên thường xuyên tiếp tục giáo huấn người con.

Verse 31

न कृतं शोभनं मह्यं त्वयैव कुलपांसन । एवं नानाविधैर्वाक्यैर्निष्ठुरैर्दुःखदायकैः

Hỡi kẻ làm nhơ danh dòng tộc! Ngươi chẳng làm điều lành nào cho ta. Thế mà ngươi còn buông bao lời cay nghiệt, thô bạo, gây đau khổ.

Verse 32

अताडयद्दंडघातैः शिवशर्मा सदातुरः । एवं कृतेपि धर्मात्मा नैव कुप्यति कर्हिचित्

Śivaśarmā, luôn bồn chồn, đã dùng gậy đánh người ấy; nhưng dù bị đối xử như vậy, bậc có tâm hồn chính pháp kia chưa từng nổi giận lúc nào.

Verse 33

मनसा वचसा चैव कर्मणा त्रिविधेन च । संतुष्टः सर्वदा सोपि पितरं परिपूजयेत्

Bằng tâm, bằng lời và bằng việc làm—ba phương diện ấy—trong sự an túc thường hằng, người ta nên luôn kính thờ và phụng sự cha mình đúng phép.

Verse 34

तद्वत्स सोमशर्मा वै मातरं च दिनेदिने । यज्ज्ञात्वा शिवशर्मा च चरितं स्वीयमीक्षते

Cũng như thế, Somaśarmā ngày qua ngày phụng dưỡng mẹ mình; biết được điều ấy, Śivaśarmā liền suy xét lại hạnh kiểm của chính mình.

Verse 35

अमृतं मत्कृते चापि आनीतं विष्णुशर्मणा । पुण्ययुक्तः स धर्मात्मा पितृभक्तिपरः सदा

Lại vì ta, Viṣṇuśarman còn mang đến cả amṛta, cam lộ. Người ấy đầy công đức, tâm hồn chính pháp, và luôn chuyên nhất trong lòng hiếu kính với tổ tiên.

Verse 36

एवं बहुतिथे काले शतसंख्ये गते सति । शिवशर्मा पितस्यैव भक्तिं दृष्ट्वा विचिंत्य वै

Như vậy, sau một thời gian rất lâu trôi qua—thậm chí đã qua đến hàng trăm lần—Śivaśarmā thấy lòng sùng kính sâu dày của cha mình liền suy ngẫm trong tâm.

Verse 37

मया वै पूर्वमित्युक्तं सुपुत्रं यज्ञसंज्ञकम् । मातृखंडानिमान्पुत्र यत्र तत्र क्षिपस्व हि

Quả đúng như ta đã nói từ trước, hỡi con hiền—người mang danh Yajña—hãy rải những mảnh của Mẫu Thân này ở bất cứ nơi đâu con đến.

Verse 38

मद्वाक्यं पालितं तेन कृता न मातरि कृपा । एतत्स्वल्पतरं दुःखं निर्जीवे घातमिच्छतः

Người ấy vâng theo lời ta, nhưng chẳng khởi lòng từ đối với mẹ mình. Nỗi buồn này còn nhỏ, so với nỗi khổ của kẻ muốn sát hại một sinh linh đang sống.

Verse 39

साहसं तु कृतं तेन पुत्रेण वेदशर्मणा । अस्याधिकमहं मन्ये यतोऽयं चलते न च

Nhưng người con ấy, Vedaśarman, đã làm một việc liều lĩnh. Dẫu vậy, ta cho điều này còn kỳ diệu hơn—vì cái này hoàn toàn không hề lay động.

Verse 40

निमेषमात्रमेवापि साहसं कारयेत्पुनः । अपरं सत्यसंपन्नं प्रभावं तपसः पुनः

Dẫu chỉ trong một cái chớp mắt, khổ hạnh vẫn có thể lại làm phát sinh một kỳ công táo bạo phi thường. Nhưng còn một uy lực cao hơn của khổ hạnh: đó là được viên mãn nhờ chân thật.

Verse 41

नित्यं समाराधनेपि अधिकं चास्य दृश्यते । तस्मादस्य परीक्षा च समये तपसः कृता

Ngay trong sự thờ phụng hằng ngày của người ấy cũng hiện lộ điều phi thường; vì thế, đúng thời điểm, người ấy được thử thách bằng khổ hạnh (tapas).

Verse 42

भक्तिभावात्तथा सत्यान्नैव पुत्रः प्रणश्यति । मायया च निजांगेऽपि कुष्ठरोगो निदर्शितः

Nhờ sức mạnh của lòng sùng kính và sự chân thật, người con không bị diệt vong. Và bởi ảo lực thiêng (māyā), ngay trên thân mình cũng hiện ra chứng bệnh phong.

Verse 43

श्लेष्ममूत्रमलानां च घृणां नैव करोति च । व्रणान्विशोधयेन्नित्यं स्वहस्तेन महायशाः

Người ấy không hề ghê sợ đờm dãi, nước tiểu hay phân uế; bậc lừng danh ấy hằng ngày tự tay thanh tẩy các vết thương.

Verse 44

पादसंवाहनं दद्याच्छौचं चैव महामतिः । दुःसहं वचनं मह्यं दारुणं सहते सदा

Bậc đại trí nên dâng việc xoa bóp bàn chân và giữ sự thanh tịnh; bởi vì vì ta, nàng luôn chịu đựng những lời nói khắc nghiệt, khó kham, được thốt ra một cách tàn nhẫn.

Verse 45

भर्त्सने ताडने चैव सदाभीष्टप्रवाचकः । एवं दुःखसमाचारो मम पुत्रो महामतिः

Người ấy luôn sẵn sàng nói lời làm vừa lòng; nhưng cũng quở trách, thậm chí đánh. Thật vậy, kẻ mang đến tin buồn ấy—con trai ta—dẫu là bậc đại trí.

Verse 46

दुःखानां सागरं मन्ये बहुक्लेशैस्तु क्लेशितः । अपनेष्याम्यहं दुःखं विष्णोश्चैव प्रसादतः

Ta cảm thấy như biển khổ, bị muôn vàn gian lao dày vò. Nhưng nhờ ân phúc của Viṣṇu, ta sẽ gạt bỏ nỗi khổ này.

Verse 47

विचार्य मनसा विप्रः शिवशर्मा महामतिः । पुनर्मायां चकाराथ कुंभादपहृतं पयः

Suy xét trong tâm, vị bà-la-môn đại trí Śivaśarmā lại vận dụng māyā, rồi lấy đi sữa đã bị lấy khỏi chiếc bình.

Verse 48

पश्चात्तं च समाहूय सोमशर्माणमब्रवीत् । तव हस्ते मया दत्तममृतं व्याधिनाशनम्

Bấy giờ, gọi ông đến, ngài nói với Somaśarmā: “Trong tay ông, ta đã đặt cam lộ (amṛta), thứ diệt trừ bệnh tật.”

Verse 49

तन्मे शीघ्रं प्रयच्छस्व यथा पानं करोम्यहम् । येन नीरुग्भवाम्यद्य प्रसादाद्विष्णुशर्मणः

Vậy xin trao cho ta ngay, để ta được uống; nhờ ân phúc của Viṣṇuśarman, hôm nay ta sẽ được khỏi bệnh, thân tâm an lành.

Verse 50

एवमुक्ते तदा वाक्ये ऋषिणा शिवशर्मणा । समुत्थाय त्वरायुक्तः सोमशर्मा कमंडलुम्

Khi lời ấy được vị hiền triết Śivaśarman thốt ra, Somaśarman liền vội vã đứng dậy và cầm lấy bình nước (kamaṇḍalu).

Verse 51

तं च रिक्तं ततो दृष्ट्वा ह्यमृतेन विना कृतम् । कस्य पापस्य वै कर्म केन मे विप्रियं कृतम्

Rồi thấy nó trống rỗng—không còn cam lộ—người ấy thốt lên: “Đây là nghiệp của tội nào? Ai đã gây điều trái ý cho ta như vậy?”

Verse 52

इति चिंतापरो भूत्वा सोमशर्मा सुदुःखितः । पितुरग्रे च वृत्तांतं कथयिष्याम्यहं यदा

Vì thế, Somaśarmā chìm trong lo nghĩ, đau khổ sâu xa, tự nhủ: “Khi đứng trước phụ thân, ta sẽ thuật lại trọn vẹn mọi việc cho người.”

Verse 53

ततः कोपं प्रयास्येत गुरुर्मे व्याधिपीडितः । सुचिरं चिंतयित्वा तु सोमशर्मा महामतिः

Rồi chàng nghĩ: “Bậc thầy của ta đang bị bệnh hành hạ, e sẽ nổi giận.” Suy ngẫm thật lâu, Somaśarmā, người có tâm trí lớn, cân nhắc điều nên làm.

Verse 54

यदि मे सत्यमस्तीति गुरुशुश्रूषणं यदि । तपस्तप्तं मयापूर्वं निर्व्यलीकेन चेतसा

Nếu quả thật trong ta có lòng chân thật; nếu ta đã thực sự phụng sự bậc thầy; nếu trước kia ta đã tu khổ hạnh với tâm không dối trá—

Verse 55

दमशौचादिभिः सत्यं धर्ममेव प्रपालितम् । तदा घटोऽमृतयुतो भवत्वेष न संशयः

Khi chân thật và chánh pháp được gìn giữ bằng tự chế, thanh tịnh và các đức hạnh tương tự, thì chiếc bình này chắc chắn sẽ đầy cam lộ—không còn nghi ngờ.

Verse 56

यावदेव महाभागश्चिंतयित्वा विलोकयेत् । तावच्चामृतपूर्णस्तु पुनरेवाभवद्घटः

Vừa khi bậc phúc đức ấy suy niệm rồi nhìn xem, ngay trong khoảnh khắc ấy chiếc bình lại đầy tràn cam lộ (amṛta).

Verse 57

तं दृष्ट्वा हर्षसंयुक्तः सोमशर्मा महायशाः । गत्वा गुरुं नमस्कृत्य कुंभमादाय सत्वरम्

Thấy vậy, Somaśarmā lừng danh tràn đầy hoan hỷ; liền đến bên vị thầy, cúi đầu đảnh lễ và vội vã nâng lấy chiếc bình nước.

Verse 58

गृहाण त्वं पितश्चेमं पयः कुंभं समागतम् । पानं कुरु महाभाग गदान्मुक्तो भवाचिरम्

Thưa cha, xin nhận lấy bình sữa này đã được mang đến đây. Xin cha uống, bậc phúc đức; chẳng bao lâu sẽ thoát khỏi bệnh tật.

Verse 59

एतद्वाक्यं महापुण्यं सत्यधर्मार्थकं पुनः । शिवशर्मा सुतस्यापि श्रुत्वा च मधुराक्षरम्

Nghe những lời ấy—đầy đại phước, lại biểu lộ chân thật, dharma và mục đích chính đáng, âm tiết ngọt lành—Śivaśarmā cũng lắng nghe lời của con trai mình.

Verse 60

हर्षेण महताविष्ट इदं वचनमब्रवीत्

Bị niềm hoan hỷ lớn lao tràn ngập, ông liền thốt lên những lời này.