Adhyaya 17

Verse 1

सोमशर्मोवाच । सर्वं देवि समाख्यातं धर्मसंस्थानमुत्तमम् । कथं पुत्रमहं विंद्यां सर्वज्ञं गुणसंयुतम्

Somaśarmā thưa: “Bạch Nữ Thần, Người đã giảng bày trọn vẹn nền thiết lập tối thượng của Dharma. Con làm sao có thể được một người con—bậc toàn tri và đầy đủ mọi đức hạnh?”

Verse 2

वद त्वं मे महाभागे यदि जानासि सुव्रते । दानधर्मादिकं भद्रे परत्रेह न संशयः

“Hỡi bậc đại phúc, người giữ hạnh nguyện thanh tịnh, nếu nàng biết thì xin nói cho ta. Hỡi người cát tường, về bố thí, bổn phận đạo (dharma) và các điều tương tự—quả báo ở đời này và đời sau đều chắc thật, không chút nghi ngờ.”

Verse 3

सुमनोवाच । वसिष्ठं गच्छ धर्मज्ञं तं प्रार्थय महामुनिम् । तस्मात्प्राप्स्यसि वै पुत्रं धर्मज्ञं धर्मवत्सलम्

Sumana nói: “Hãy đến gặp Vasiṣṭha, bậc thông hiểu Dharma, và khẩn cầu vị đại ẩn sĩ ấy. Từ ngài, ông chắc chắn sẽ được một người con—người biết Dharma và hết lòng mến chuộng chính đạo.”

Verse 4

सूत उवाच । एवमुक्ते तया वाक्ये सोमशर्मा द्विजोत्तमः । एवं करिष्ये कल्याणि तव वाक्यं न संशयः

Sūta thuật rằng: Khi nàng nói những lời ấy, Somaśarmā, bậc tối thượng trong hàng Bà-la-môn, đáp: “Hỡi người cát tường, ta sẽ làm đúng như vậy; không nghi ngờ gì, ta sẽ theo lời nàng.”

Verse 5

एवमुक्त्वा जगामाशु सोमशर्मा द्विजोत्तमः । वसिष्ठं सर्ववेत्तारं दिव्यं तं तपतां वरम्

Nói xong, Somaśarmā—bậc tối thượng trong hàng Bà-la-môn—liền mau chóng lên đường đến Vasiṣṭha, bậc toàn tri, vị hiền thánh linh diệu, đệ nhất trong hàng người tu khổ hạnh.

Verse 6

गंगातीरे स्थितं पुण्यमाश्रमस्थं द्विजोत्तमम् । तेजोज्वालासमाकीर्णं द्वितीयमिव भास्करम्

Bên bờ sông Gaṅgā có vị dvija tối thượng an trú trong đạo tràng āśrama thanh tịnh; rực đầy hào quang tejas, như một mặt trời thứ hai.

Verse 7

राजमानं महात्मानं ब्रह्मण्यं च द्विजोत्तमम् । भक्त्या प्रणम्य विप्रेशं दंडवच्च पुनः पुनः

Với lòng sùng kính, ông nhiều lần phủ phục kiểu daṇḍavat mà đảnh lễ vị vipreśa ấy—bậc đại hồn rực rỡ, dvija tối thượng, kiên trụ trong chính hạnh Bà-la-môn.

Verse 8

तमुवाच महातेजा ब्रह्मसूनुरकल्मषः । उपाविशासने पुण्ये सुखेन सुमहामते

Bấy giờ, người con của Brahmā rực rỡ, không vướng cấu tội, bảo rằng: “Hỡi bậc đại trí, hãy an nhiên ngồi trên pháp tọa thanh tịnh này.”

Verse 9

एवमुक्त्वा स योगींद्रः पुनः प्राह तपोधनम् । गृहे पुत्रेषु ते वत्स दारभृत्येषु सर्वदा

Nói vậy xong, bậc chúa tể các yogin lại bảo vị khổ hạnh giàu công phu ấy: “Này con yêu, trong mọi lúc—đối với nhà cửa, các con trai, người vợ và gia nhân của con…”

Verse 10

क्षेममस्ति महाभाग पुण्यकर्मसु चाग्निषु । निरामयोसि चांगेषु धर्मं पालयसे सदा

Hỡi bậc hữu phúc, nguyện mọi điều cát tường đến với con—trong các hạnh nghiệp công đức và nơi những ngọn lửa Agni thiêng. Nguyện thân chi con không bệnh tật, và nguyện con luôn gìn giữ Dharma.

Verse 11

एवमुक्त्वा महाप्राज्ञः पुनः प्राह सुशर्मणम् । किं करोमि प्रियं कार्यं सुप्रियं ते द्विजोत्तम

Nói xong như vậy, bậc đại trí lại cất lời với Suśarman: “Hỡi bậc Dvijottama, ta nên làm việc gì để làm đẹp lòng—hành sự nào là điều ngươi yêu quý nhất?”

Verse 12

एवं संभाषितं विप्रं विरराम स कुंभजः । तस्मिन्नुक्ते महाभागे वसिष्ठे मुनिपुंगवे

Nói với vị Bà-la-môn như thế xong, Kumbhaja (Agastya), vị hiền triết sinh từ chiếc bình, liền lặng thinh. Khi lời ấy đã được thốt ra, Vasiṣṭha đầy phúc đức—bậc tối thượng giữa các ẩn sĩ—(bèn đáp/tiếp lời).

Verse 13

स होवाच महात्मानं वसिष्ठं तपतां वरम् । भगवञ्छ्रूयतां वाक्यं सुप्रसन्नेन चेतसा

Rồi ông thưa với Vasiṣṭha đại hồn, bậc tối thượng trong hàng khổ hạnh: “Bạch Bhagavan, xin lắng nghe lời con với tâm ý hoàn toàn an nhiên, hoan hỷ.”

Verse 14

यदि मे सुप्रियं कार्यं त्वयैव मुनिपुंगव । मम प्रश्नार्थसंदेहं विच्छेदय द्विजोत्तम

Nếu ngài muốn làm điều con yêu quý nhất, hỡi bậc Munipuṅgava, thì xin hãy đoạn trừ mối nghi về ý nghĩa câu hỏi của con, hỡi bậc Dvijottama.

Verse 15

दारिद्र्यं केन पापेन पुत्रसौख्यं कथं नहि । एतन्मे संशयं तात कस्मात्पापाद्वदस्व मे

“Do tội lỗi nào mà nghèo khổ phát sinh, và vì sao không đạt được niềm vui nhờ con cái? Đó là điều con nghi ngờ, bạch tôn giả—xin nói cho con biết, việc ấy do tội nào mà ra.”

Verse 16

महामोहेन संमुग्धः प्रियया बोधितो द्विज । तयाहं प्रेषितस्तात तव पार्श्वं समातुरः

Bị đại mê hoặc làm cho mờ tối như kẻ mù, ta đã được người yêu đánh thức. Hỡi dvija (Bà-la-môn), nàng đã sai ta đến, bậc đáng kính; vì thế ta đến bên ngài trong nỗi khổ não sâu dày.

Verse 17

इति श्रीपद्मपुराणेभूमिखंडेएंद्रे सुमनोपाख्यानेसप्तदशोऽध्यायः

Như vậy kết thúc chương mười bảy, “Tự sự về Sumana,” trong Bhūmi-khaṇḍa của Thánh điển Śrī Padma Purāṇa tôn kính, thuộc phần nói về Indra.

Verse 18

वसिष्ठ उवाच । पुत्रा मित्राण्यथ भ्राता अन्ये स्वजनबांधवाः । पंचभेदास्तु संभेदात्पुरुषस्य भवंति ते

Vasiṣṭha nói: Con trai, bạn hữu, anh em và các thân quyến khác—đó là năm phân loại của một con người, phát sinh từ những sai biệt riêng của từng mối quan hệ.

Verse 19

ते ते सुमनया प्रोक्ताः पूर्वमेव तवाग्रतः । ऋणसंबंधिनः सर्वे ते कुपुत्रा द्विजोत्तम

Chính những người ấy, Sumanā đã nói với ngươi từ trước, ngay trước mặt ngươi. Hỡi bậc tối thượng trong hàng dvija, tất cả họ đều bị ràng buộc bởi mối quan hệ nợ nghiệp—những đứa con bất xứng ấy.

Verse 20

पुत्रस्य लक्षणं पुण्यं तवाग्रे प्रवदाम्यहम् । पुण्यप्रसक्तो यस्यात्मा सत्यधर्मरतः सदा

Nay ta sẽ tuyên nói trước mặt ngươi những dấu hiệu thiêng của người con xứng đáng: người có tâm hồn gắn bó với công đức, và luôn chuyên chú nơi chân thật cùng chánh pháp.

Verse 21

शुद्धिविज्ञानसंपन्नस्तपस्वी वाग्विदां वरः । सर्वकर्मसुसंधीरो वेदाध्ययनतत्परः

Người ấy đầy đủ thanh tịnh và trí phân biệt chân thật, là bậc khổ hạnh, bậc tối thắng trong hàng người tinh thông lời nói; vững vàng, sáng suốt trong mọi bổn phận, và chuyên tâm học tập các Veda.

Verse 22

स सर्वशास्त्रवेत्ता च देवब्राह्मणपूजकः । याजकः सर्वयज्ञानां दाता त्यागी प्रियंवदः

Người ấy thông đạt mọi śāstra, kính thờ chư thiên và tôn kính các Bà-la-môn; chủ lễ mọi yajña, rộng lòng bố thí, biết hy xả, và lời nói dịu ngọt.

Verse 23

विष्णुध्यानपरो नित्यं शांतो दांतः सुहृत्सदा । पितृमातृपरोनित्यं सर्वस्वजनवत्सलः

Người ấy luôn chuyên chú thiền niệm Viṣṇu, an hòa, tự chế và thường là bậc thiện hữu; luôn hiếu kính cha mẹ, và thương mến mọi người thân thuộc như chính bản thân mình.

Verse 24

कुलस्य तारको विद्वान्कुलस्य परिपोषकः । एवं गुणैश्च संयुक्तः सपुत्रः सुखदायकः

Người con trai có học là bậc cứu độ và ngọn đèn dẫn lối cho gia tộc, là người nuôi dưỡng và nâng đỡ dòng tộc. Được trang nghiêm bởi những đức hạnh ấy, người con ấy trở thành nguồn ban vui.

Verse 25

अन्ये संबंधसंयुक्ताः शोकसंतापदायकाः । एतादृशेन किं कार्यं फलहीनेन तेन च

Những gắn kết khác, dẫu được gọi là ‘quan hệ’, chỉ đem lại sầu muộn và dày vò. Vậy có ích gì với mối ràng buộc vô quả, chẳng sinh trái lành?

Verse 26

आयांति यांति ते सर्वे तापं दत्वा सुदारुणम् । पुत्ररूपेण ते सर्वे संसारे द्विजसत्तम

Họ đều đến rồi đi, gieo xuống nỗi khổ nóng rát vô cùng ghê gớm; và hỡi bậc tối thượng trong hàng Nhị Sinh, trong cõi luân hồi họ đều hiện ra dưới hình tướng những người con.

Verse 27

पूर्वजन्मकृतं पुण्यं यत्त्वया परिपालितम् । तत्सर्वं हि प्रवक्ष्यामि श्रूयतामद्भुतं पुनः

Công đức (puṇya) mà ngươi đã tạo trong đời trước—và đã gìn giữ—tất thảy ta sẽ quả quyết nói ra; hãy lại lắng nghe câu chuyện kỳ diệu này.

Verse 28

वसिष्ठ उवाच । भवाञ्छूद्रो महाप्राज्ञ पूर्वजन्मनि नान्यथा । कृषिकर्त्ता ज्ञानहीनो महालोभेन संयुतः

Vasiṣṭha nói: “Hỡi người rất trí tuệ, trong đời trước ngươi quả thật là một Śūdra—không sai khác; kẻ làm ruộng, thiếu minh tri chân thật, và bị đại tham chi phối.”

Verse 29

एकभार्या सदा द्वेषी बहुपुत्रो ह्यदत्तवान् । धर्मं नैव विजानासि सत्यं नैव परिश्रुतम्

Dẫu chỉ có một người vợ, ngươi vẫn luôn ôm lòng oán ghét; dẫu có nhiều con trai, ngươi chẳng hề bố thí. Ngươi không thật hiểu dharma, và chân lý cũng chưa được nghe học cho đúng đắn.

Verse 30

दानं नैव त्वया दत्तं शास्त्रं नैव प्रतिश्रुतम् । कृता नैव त्वया तीर्थे यात्रा चैव महामते

Ngươi hoàn toàn chưa từng bố thí; cũng chưa hề phát nguyện nương theo giáo huấn của śāstra. Hỡi bậc đại tâm, ngươi cũng chưa từng hành hương đến tīrtha—chốn thánh địa.

Verse 31

एवं कृतं त्वया विप्र कृषिमार्गं पुनः पुनः । पशूनां पालनं सर्व गवां चैव द्विजोत्तम

Như vậy, hỡi bà-la-môn, ông đã nhiều lần theo con đường nông canh; và ông cũng chăm nom mọi loài vật—đặc biệt là đàn bò, hỡi bậc tối thượng trong hàng nhị sinh.

Verse 32

महिषीणां तथाऽश्वानां पालनं च पुनः पुनः । एवं पू र्वंकृतं कर्म त्वयैव द्विजसत्तम

Trâu và ngựa, ông cũng đã chăm nuôi gìn giữ hết lần này đến lần khác. Như vậy, hỡi bậc tối thắng trong hàng nhị sinh, chính nghiệp ấy thuở xưa ông cũng từng làm rồi.

Verse 33

विपुलं च धनं तद्वल्लोभेन परिसंचितम् । तस्य व्ययं सुपुण्येन न कृतं तु त्वया कदा

Và của cải dồi dào ấy ông đã tích tụ do lòng tham; nhưng ông chưa từng, vào bất cứ lúc nào, đem nó tiêu dùng cho những việc công đức chân chính.

Verse 34

पात्रे दानं न दत्तं तु दृष्ट्वा दुर्बलमेव च । कृपां कृत्वा न दत्तं तु भवता धनमेव च

Dẫu thấy người xứng đáng thọ nhận, ông cũng không bố thí; dẫu thấy kẻ yếu đuối, ông cũng không cho. Dẫu lòng thương khởi lên, ông vẫn không đem của cải mình mà ban thí.

Verse 35

गोमहिष्यादिकं सर्वं पशूनां संचितं त्वया । विक्रीय च धनं विप्र संचितं विपुलं त्वया

Mọi loại gia súc—bò, trâu và các loài khác—ông đã gom góp tích trữ. Và, hỡi bà-la-môn, do bán chúng, ông cũng tích lũy được của cải rất dồi dào.

Verse 36

तक्रं घृतं तथा क्षीरं विक्रयित्वा ततो दधि । दुष्कालं चिंतितं विप्र मोहितो विष्णुमायया

Sau khi bán sữa bơ (takra), bơ ghee và sữa, rồi cả sữa chua (dadhi) nữa; hỡi Bà-la-môn, người ấy lo âu về thời đói kém, bị ảo lực (māyā) của Viṣṇu làm mê muội.

Verse 37

कृतं महार्घमेवात्र अन्नं ब्राह्मणसत्तम । निर्दयेन त्वया दानं न दत्तं तु कदाचन

Tại đây, thức ăn đắt giá quả thật đã được chuẩn bị, hỡi bậc tối thượng trong hàng Bà-la-môn; nhưng ngươi vì lòng tàn nhẫn mà chưa từng bố thí (dāna) một lần nào.

Verse 38

देवानां पूजनं विप्र भवता न कृतं कदा । प्राप्य पर्वाणि विप्रेभ्यो द्रव्यं न च समर्पितम्

Hỡi Bà-la-môn, ngươi chưa từng cử hành việc thờ phụng các chư thiên; và khi những ngày lễ tiết, trai giới (parva) đến, ngươi cũng chẳng dâng tặng tài vật hay lễ vật nào cho các Bà-la-môn.

Verse 39

श्राद्धंकालंतुसंप्राप्यश्रद्धयानकृतंत्वया । भार्या वदति ते साध्वी दिनमेनं समागतम्

Khi thời khắc cử hành śrāddha đã đến, ngươi lại không làm với lòng tín thành (śraddhā). Người vợ hiền đức của ngươi nói: “Chính ngày này đã tới.”

Verse 40

श्वशुरस्य श्राद्धकालः श्वश्र्वाश्चैव महामते । त्वं श्रुत्वा तद्वचस्तस्या गृहं त्यक्त्वा पलायसे

“Hỡi bậc trí, đây là thời điểm śrāddha cho cha vợ của ngươi, và cả cho mẹ vợ nữa; vậy mà nghe lời nàng xong, ngươi bỏ nhà rồi chạy trốn.”

Verse 41

धर्ममार्गं न दृष्टं ते श्रुतं नैव कदा त्वया । लोभो मातापिता भ्राता लोभः स्वजनबांधवाः

Ngươi chưa từng thấy con đường của Dharma, cũng chưa từng nghe đến. Với ngươi, tham lam là cha mẹ, tham lam là anh em; chỉ tham lam là thân quyến và bạn đồng hành của ngươi.

Verse 42

पालितं लोभमेवैकं त्यक्त्वा धर्मं सदैव हि । तस्माद्दुःखी भवाञ्जातो दरिद्रेणातिपीडितः

Ngươi chỉ nuôi dưỡng mỗi lòng tham, luôn bỏ rơi chính đạo; vì thế ngươi trở nên sầu khổ, bị nghèo đói dày vò nặng nề.

Verse 43

दिनेदिने महातृष्णा हृदये ते प्रवर्द्धते । यदायदा गृहे द्रव्यं वृद्धिमायाति ते तदा

Ngày qua ngày, khát vọng lớn dần lên trong lòng ngươi; và hễ khi nào của cải trong nhà tăng thêm, thì khát vọng ấy lại càng tăng mạnh.

Verse 44

तृष्णया दह्यमानस्तु तया त्वं वह्निरूपया । रात्रौ वा सुप्रसुप्तस्तु निश्चितो हि प्रचिंतसि

Bị thiêu đốt bởi dục vọng—cơn khát ấy hóa thành lửa—ngươi dù ngủ say trong đêm vẫn chắc chắn mãi bận lòng suy tưởng về nó.

Verse 45

दिनं प्राप्य महामोहैर्व्यापितोसि सदैव हि । सहस्रं लक्षं मे कोटिः कदा अर्बुदमेव च

Ngày qua ngày, ngươi luôn bị đại mê muội bao phủ: “Một nghìn, một lakh, một crore—bao giờ ta mới được cả một arbuda nữa đây?”

Verse 46

भविष्यति कदा खर्वो निखर्वश्चाथ मे गृहे । एवं सहस्रं लक्षं च कोटिरर्बुदमेव च

Trong nhà ta, bao giờ mới có của cải đến mức kharva và nikharva—cũng như ngàn, lakh, crore, và cả arbuda nữa?

Verse 47

खर्वो निखर्वः संजातस्तृष्णा नैव प्रगच्छति । तव कायं परित्यज्य वृद्धिमायाति सर्वदा

Dẫu đạt đến kharva hay nikharva, lòng tham vẫn chẳng hề dứt; bỏ thân này rồi, nó vẫn luôn trở lại, ngày càng tăng trưởng.

Verse 48

नैव दत्तं हुतं विप्र भुक्तं नैव कदा त्वया । खनितं भूमिमध्ये तु क्षिप्तं पुत्रानजानते

Hỡi bà-la-môn, ngươi chưa từng bố thí, chưa từng dâng lễ hỏa tế, cũng chưa từng thọ hưởng; chỉ đào giữa lòng đất mà chôn giấu, đến con trai cũng chẳng hay biết.

Verse 49

अन्यमेवमुपायं तु द्रव्यागमनकारणात् । कुरुषे सर्वदा विप्र लोकान्पृच्छसि बुद्धिमान्

Nhưng vì cớ cầu tài, hỡi bà-la-môn, ngươi luôn bày ra những phương kế khác như thế; tuy tự cho là trí, vẫn cứ hỏi han người đời.

Verse 50

खनित्रमंजनं वादं धातुवादमतः परम् । पृच्छमानो भ्रमस्येकस्तृष्णया परिमोहितः

Hắn hỏi về việc đào mỏ, về anjana (thuốc kẻ mắt/antimon), về tranh biện, rồi đến thuyết về khoáng vật và kim loại; một mình lang thang trong mê lầm, bị ái dục làm cho mờ mịt hoàn toàn.

Verse 51

स्पर्शंचिंतयसेनित्यंकल्पान्सिद्धिप्रदायकान् । प्रवेशं विवराणां तु चिंतमानः सु पृच्छसि

Ngươi luôn quán niệm các nghi quỹ (kalpa) ban siddhi nhờ sự tiếp xúc thiêng (sparśa). Và khi suy tư về việc đi vào các khe hở/cửa mở, ngươi đã hỏi thật khéo léo.

Verse 52

तृष्णानलेन दग्धेन सुखं नैव प्रगच्छसि । तृष्णानलेन संदीप्तो हाहाभूतो विचेतनः

Bị thiêu đốt bởi lửa khát ái, ngươi hoàn toàn chẳng đạt được an lạc. Chính ngọn lửa dục vọng ấy bùng lên khiến ngươi mê mờ, kêu than: “Than ôi! Than ôi!”

Verse 53

एवं मुग्धोसि विप्रेंद्र गतस्त्वं कालवश्यताम् । दारापुत्रेषु तद्द्रव्यं पृच्छमानेषु वै त्वया

Như thế, hỡi bậc tối thắng trong hàng brāhmaṇa, ngươi bị mê lầm và đã rơi dưới quyền của Kāla (Thời gian). Khi vợ và các con hỏi về của cải ấy, ngươi quả thật không lời đáp.

Verse 54

कथितं नैव वृत्तांतं प्राणांस्त्यक्त्वा गतो यमम् । एवं सर्वं मया ख्यातं वृत्तांतं तव पूर्वकम्

Ông ta chẳng hề thuật lại một mảy chuyện nào; bỏ thân mạng (prāṇa) rồi đi đến Yama. Vì vậy, ta đã giảng cho ngươi đầy đủ câu chuyện trước kia liên quan đến ngươi.

Verse 55

अनेन कर्मणा विप्र निर्धनोसि दरिद्रवान् । संसारे यस्य सत्पुत्रा भक्तिमंतः सदैव हि

Bởi nghiệp này, hỡi brāhmaṇa, ngươi trở nên trắng tay và nghèo khổ. Dẫu vậy, trong cõi đời, các người con hiền của ngươi vẫn luôn tràn đầy bhakti (lòng sùng kính).

Verse 56

सुशीला ज्ञानसंपन्नाः सत्यधर्मरताः सदा । संभवंति गृहे तस्य यस्य विष्णुः प्रसीदति

Trong ngôi nhà của người được Đức Viṣṇu hoan hỷ, luôn phát sinh và cư ngụ những người nết na, đầy đủ trí tri, và mãi chuyên tâm nơi chân thật cùng chánh pháp.

Verse 57

धनं धान्यं कलत्रं तु पुत्रपौत्रमनंतकम् । स भुंक्ते मर्त्यलोके वै यस्य विष्णुः प्रसन्नवान्

Của cải, lương thực, người phối ngẫu, và dòng dõi con cháu vô tận—trong cõi người, người ấy thật sự được hưởng khi Đức Viṣṇu hoan hỷ với mình.

Verse 58

विना विष्णोः प्रसादेन दारापुत्रान्न चाप्नुयात् । सुजन्म च कुलं विप्र तद्विष्णोः परमं पदम्

Không có ân sủng của Đức Viṣṇu thì chẳng được vợ con; cũng chẳng đạt sinh ra tốt lành và dòng tộc cao quý, hỡi bà-la-môn—đó là cảnh giới tối thượng của Viṣṇu.