Shloka 22

Brahmā’s Discourse to Mohinī

Harivāsara, Desire, and the Satya-Test of Rukmāṅgada

Devanagari script

एवं संचिंतयित्वा च सूक्ष्मां दृष्टिं चकार ह । यदिदं वर्तुलं वक्त्रं सोन्नतं दृश्यते शुभम् ॥ २२ ॥

Transliteration

evaṃ saṃciṃtayitvā ca sūkṣmāṃ dṛṣṭiṃ cakāra ha | yadidaṃ vartulaṃ vaktraṃ sonnataṃ dṛśyate śubham || 22 ||

Translation

Sau khi suy ngẫm như vậy, ông đưa mắt nhìn tinh tế và sâu sắc. "Khuôn mặt tròn trịa này, với các nét cao ráo, trông thật cát tường."

Word by Word

• एवम्: thus
• एवम्: Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारार्थक क्रियाविशेषण (adverb of manner)

• संचिन्तयित्वा: having reflected
• संचिन्तयित्वा: Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकाल-क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम् + चिन्त् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (Gerund/Absolutive), अव्ययभाव; उपसर्गः: सम्; धातुः: चिन्त् ‘to think’

• च: and
• च: Samuccaya (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक-निपात (conjunction)

• सूक्ष्माम्: subtle
• सूक्ष्माम्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सूक्ष्म (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (qualifies दृष्टिम्)

• दृष्टिम्: a gaze/vision
• दृष्टिम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: दृष्टि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• चकार: made/directed
• चकार: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), परस्मैपदम्; प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; धातुः: कृ ‘to do/make’

• ह: indeed
• ह: Vākya-nipāta (वाक्य-निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: ह (अव्यय)
• Form: अव्यय; स्मरण/वृत्तान्तसूचक-निपात (expletive/quotative particle)

• यत्: which
• यत्: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययवत् प्रयोगः; सम्बन्धबोधक (relative) ‘which/that’ (yad + idam)

• इदम्: this
• इदम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; निर्देशार्थक (this)

• वर्तुलम्: round
• वर्तुलम्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वर्तुल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (qualifies वक्त्रम्)

• वक्त्रम्: face
• वक्त्रम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वक्त्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• स-उन्नतम्: raised/prominent
• स-उन्नतम्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उन्नत (प्रातिपदिक) + स (पूर्वपद)
• Form: अव्ययीभाव-समासः: स + उन्नत; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (qualifies वक्त्रम्)

• दृश्यते: is seen
• दृश्यते: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: लट् (Present), कर्मणि-प्रयोगः (Passive), आत्मनेपदम्; प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; ‘is seen/appears’

• शुभम्: beautiful/auspicious
• शुभम्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शुभ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (predicative)

Speaker

Suta (narrative voice; dialogue context within Uttara-Bhaga)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: shanta

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

The verse highlights sūkṣma-dṛṣṭi—subtle discernment—by which auspiciousness (śubha) is recognized, implying that dharmic insight perceives sacred signs beyond the superficial.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Indirectly, it shows the devotional mindset of attentive contemplation: by reflecting and then seeing with refined perception, a devotee learns to recognize śubha (divine favor) in persons, places, and sacred contexts central to tirtha-mahātmyas.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

It most closely echoes traditional lakṣaṇa-reading (auspicious marks) used alongside dharma literature; while not a direct Vedāṅga lesson, it aligns with careful observational discipline valued in śāstric practice.