Previous Verse
Next Verse

Shloka 2

The Greatness of Haridvāra

Gaṅgādvāra-māhātmya

गंगाद्वारेति यत्ख्यातं तीर्थं पुण्यावहं गुरो । तत्समाख्याहि भद्रं ते श्रोतुं वांछास्ति मे हृदि ॥ २ ॥

gaṃgādvāreti yatkhyātaṃ tīrthaṃ puṇyāvahaṃ guro | tatsamākhyāhi bhadraṃ te śrotuṃ vāṃchāsti me hṛdi || 2 ||

Bạch Thầy, xin hãy thuật cho con về thánh địa Tīrtha nổi danh là “Gaṅgādvāra”, nơi đem lại phước đức. Nguyện lành đến với ngài—trong lòng con khát khao được nghe về nơi ấy.

गङ्गाद्वारGaṅgādvāra
गङ्गाद्वार:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootगङ्गा + द्वार (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; नाम (place-name)
इतिthus/called
इति:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउक्त्यर्थक-अव्यय (quotative)
यत्which
यत्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धवाचक (relative pronoun)
ख्यातम्is known
ख्यातम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeVerb
Rootख्या (धातु) + क्त (कृत्)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘यत्’ इत्यस्य विशेषणम्
तीर्थम्sacred place (tīrtha)
तीर्थम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; अत्र विशेष्य (that sacred ford/place)
पुण्य-आवहम्bringing merit
पुण्य-आवहम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपुण्य + आवह (प्रातिपदिक; आ + वह्-धातोः कृत)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (bringing merit)
गुरोO teacher
गुरो:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootगुरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (vocative), एकवचन
तत्that
तत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; निर्देश (that)
समाख्याहिplease explain/tell
समाख्याहि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootसम् + आ + ख्या (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), परस्मैपद, मध्यम-पुरुष, एकवचन
भद्रम्auspiciousness/welfare
भद्रम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootभद्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; आशीर्वादार्थक (auspiciousness)
तेfor you
ते:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी/चतुर्थी-विभक्ति, एकवचन; अत्र षष्ठी (for you/of you)
श्रोतुम्to hear
श्रोतुम्:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु) + तुमुन् (कृत्)
Formतुमन्त (infinitive)
वाञ्छाdesire
वाञ्छा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवाञ्छा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
अस्तिis
अस्ति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन
मेmy
मे:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति, एकवचन
हृदिin (my) heart
हृदि:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootहृद् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

Narada (questioning the Guru, traditionally Sanatkumara in this dialogue-frame)

Vrata: none

Primary Rasa: bhakti

Secondary Rasa: adbhuta

G
Ganga
G
Gangadvara

FAQs

It frames Gaṅgādvāra as a highly meritorious tīrtha and establishes the traditional purāṇic method: a disciple’s sincere inquiry prompting a detailed māhātmya (glorification) that guides pilgrimage and dharma.

Bhakti here appears as śravaṇa (devotional listening): the speaker’s heartfelt longing to hear the tīrtha’s greatness is itself a devotional act that prepares the mind for reverence, pilgrimage, and worship connected with the Ganga.

No specific Vedāṅga is taught in this verse; it instead introduces tīrtha-dharma—practical guidance for sacred geography and merit-making that later verses typically connect to rules of bathing, vows (vrata), and proper ritual conduct.