Shloka 14

The Greatness of Haridvāra

Gaṅgādvāra-māhātmya

Devanagari script

ते स्युर्देव्याः प्रियतमा भोगमोक्षैकभागिनः । येऽन्येऽपि तत्र स्वान्प्राणांस्त्यजंत्यनशनादिभिः ॥ १४ ॥

Transliteration

te syurdevyāḥ priyatamā bhogamokṣaikabhāginaḥ | ye'nye'pi tatra svānprāṇāṃstyajaṃtyanaśanādibhiḥ || 14 ||

Translation

Những người sùng kính ấy trở thành kẻ được Nữ Thần yêu quý nhất và được hưởng phần đặc biệt cả phúc lạc thế gian lẫn giải thoát; hơn nữa, ngay cả những người khác, tại thánh địa ấy, xả bỏ mạng sống bằng việc nhịn ăn và các khổ hạnh tương tự, cũng đạt đến cảnh phúc lành ấy.

Word by Word

• ते: they
• ते: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचनम्; सर्वनाम (pronoun)

• स्युः: would be / may become
• स्युः: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुषः (3rd person), बहुवचनम्; परस्मैपदम्

• देव्याः: of the Goddess
• देव्याः: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे षष्ठी (6th/Genitive), एकवचनम्

• प्रियतमाः: most beloved
• प्रियतमाः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: प्रियतम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचनम्; विशेषणम् (superlative sense)

• भोगमोक्षैकभागिनः: sharing solely in enjoyment and liberation
• भोगमोक्षैकभागिनः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: भोग + मोक्ष + एक + भागिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचनम्; समासः—तत्पुरुषः (निर्देश/सम्बन्ध): ‘भोग-मोक्षयोः एकभागिनः’

• ये: who
• ये: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचनम्; सम्बन्धक-सर्वनाम (relative pronoun)

• अन्ये: others
• अन्ये: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचनम्

• अपि: also / even
• अपि: Sambandha/Emphasis (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; निपातः (particle)

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; देशवाचक-अव्यय (locative adverb)

• स्वान्: one's own
• स्वान्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: स्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचनम्; विशेषणम्

• प्राणान्: life-breaths / lives
• प्राणान्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: प्राण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचनम्

• त्यजन्ति: they abandon
• त्यजन्ति: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: त्यज् (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुषः (3rd person), बहुवचनम्; परस्मैपदम्

• अनशनादिभिः: by fasting and the like
• अनशनादिभिः: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: अनशन + आदि (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचनम्; समासः—तत्पुरुषः: ‘अनशन-आदि’ (fasting etc.)

Speaker

Narada (as narrator/teacher in a tirtha-mahatmya passage)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: bhakti

Secondary Rasa: shanta

Characters & Entities

• Devi (Goddess)

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It elevates tirtha-based austerity: those who undertake severe vows at a sacred place are described as especially dear to the Devi and as recipients of both bhoga (merit-bearing fruition) and moksha (liberation).

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Bhakti is implied through being “most beloved” to the Devi—devotional surrender expressed as vrata (fasting and related disciplines) performed with faith at a holy tirtha, culminating in divine grace and liberation.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Ritual discipline (kalpa-oriented vrata practice) is foregrounded: regulated fasting (anaśana) and allied observances as a structured means of accruing dharma and aiming toward moksha.