Shloka 133

Description of the Pilgrimage to the Sacred Tīrthas

Kurukṣetra-yātrā-krama

Devanagari script

कुरुक्षेत्रसमं तीर्थं नान्यद्भुवि शुभावहम् । साचारो वाप्यनाचारो यत्र मुक्तिमवाप्नुयात् ॥ १३३ ॥

Transliteration

kurukṣetrasamaṃ tīrthaṃ nānyadbhuvi śubhāvaham | sācāro vāpyanācāro yatra muktimavāpnuyāt || 133 ||

Translation

Trên cõi đất này không có thánh địa nào sánh bằng Kurukṣetra—không nơi nào khác đem lại điềm lành như vậy. Tại đó, dù người giữ giới hạnh hay kẻ thiếu giới hạnh, cũng có thể đạt giải thoát.

Word by Word

• कुरुक्षेत्रसमम्: equal to Kurukṣetra
• कुरुक्षेत्रसमम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कुरुक्षेत्र + सम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः तृतीया-तत्पुरुष (कुरुक्षेत्रेण समम् = equal to Kurukṣetra)

• तीर्थम्: pilgrimage place
• तीर्थम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• न: not
• न: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक-अव्यय (negation)

• अन्यत्: another (anything else)
• अन्यत्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; अत्र प्रथमा (there is no other)

• भुवि: on earth
• भुवि: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: भू (प्रातिपदिक; स्त्रीलिङ्ग)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• शुभावहम्: bringing auspiciousness
• शुभावहम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शुभ + आवह (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासः कर्मधारय/तत्पुरुष-प्रायः (शुभम् आवहति इति)

• साचारः: one with good conduct
• साचारः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: स + आचार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; उपसर्गपूर्वक-समासप्रायः (स-आचारः = good conduct)

• वा: or
• वा: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: विकल्पार्थक-अव्यय (or)

• अपि: even/also
• अपि: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: समुच्चय/अप्यर्थक-अव्यय (also/even)

• अनाचारः: one without proper conduct
• अनाचारः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अनाचार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नञ्-तत्पुरुष (न आचारः)

• यत्र: where
• यत्र: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: यत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-सम्बन्धबोधक-अव्यय (relative locative adverb ‘where’)

• मुक्तिम्: liberation
• मुक्तिम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: मुक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• अवाप्नुयात्: may attain
• अवाप्नुयात्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अव + आप् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

Speaker

Sūta (narrating the tīrtha-māhātmya within the Uttara-Bhāga discourse)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: shanta

Characters & Entities

• Kurukṣetra

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It declares Kurukṣetra the supreme tīrtha on earth, emphasizing that its sanctity is so potent that it can lead a pilgrim to mokṣa, highlighting the extraordinary salvific power (māhātmya) of the kṣetra.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

While not naming a specific deity here, the verse supports the Purāṇic principle that sincere approach to a divinely charged sacred place fosters purification and surrender, which traditionally matures into bhakti and culminates in liberation.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

It chiefly reflects dharma-śāstra and tīrtha-yātrā practice (ritual geography and pilgrimage discipline) rather than a technical Vedāṅga; the actionable takeaway is the prescribed use of kṣetra and tīrtha for purification-oriented observances.