Shloka 2

Tīrtha-vidhi (Procedure for Holy Places) — Prayāgarāja-māhātmya

Devanagari script

पुनः पप्रच्छ तं विप्रं वसुं स्वस्य पुरोहितम् । मोहिन्युवाच । श्रुतमत्यद्भुतं विप्र पुरुषोत्तमसंभवम् ॥ २ ॥

Transliteration

punaḥ papraccha taṃ vipraṃ vasuṃ svasya purohitam | mohinyuvāca | śrutamatyadbhutaṃ vipra puruṣottamasaṃbhavam || 2 ||

Translation

Rồi Mohinī lại hỏi vị Bà-la-môn Vasu, vị tư tế của gia tộc mình: “Bạch Bà-la-môn, con đã nghe một chuyện vô cùng kỳ diệu về sự hiển lộ của Puruṣottama.”

Word by Word

• पुनः: again
• पुनः: Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb)

• पप्रच्छ: asked
• पप्रच्छ: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्रच्छ् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (singular), परस्मैपद

• तम्: him
• तम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
• Form: पुंलिङ्ग (masculine), द्वितीया विभक्ति (Accusative), एकवचन (singular)

• विप्रम्: the brāhmaṇa/sage
• विप्रम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: विप्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (masculine), द्वितीया विभक्ति (Accusative), एकवचन (singular)

• वसुम्: Vasu
• वसुम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: वसु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (masculine), द्वितीया विभक्ति (Accusative), एकवचन (singular)

• स्वस्य: of her/one's own
• स्वस्य: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: स्व (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग (masc./neut.), षष्ठी विभक्ति (Genitive), एकवचन (singular)

• पुरोहितम्: family priest
• पुरोहितम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: पुरोहित (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (masculine), द्वितीया विभक्ति (Accusative), एकवचन (singular)

• मोहिनी: Mohinī
• मोहिनी: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मोहिनी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (feminine), प्रथमा विभक्ति (Nominative), एकवचन (singular)

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (singular), परस्मैपद

• श्रुतम्: heard
• श्रुतम्: Karma (कर्म)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग (neuter), प्रथमा/द्वितीया विभक्ति (Nom./Acc.), एकवचन (singular)

• अति-अद्भुतम्: very wonderful
• अति-अद्भुतम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अति (अव्यय) + अद्भुत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (neuter), प्रथमा/द्वितीया विभक्ति (Nom./Acc.), एकवचन (singular); अव्ययीभावः: ‘अत्यन्तम् अद्भुतम्’ (very wonderful)

• विप्र: O brāhmaṇa
• विप्र: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: विप्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (masculine), सम्बोधन विभक्ति (Vocative), एकवचन (singular)

• पुरुषोत्तम-संभवम्: connected with Puruṣottama
• पुरुषोत्तम-संभवम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पुरुषोत्तम (प्रातिपदिक) + संभव (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (neuter), प्रथमा/द्वितीया विभक्ति (Nom./Acc.), एकवचन (singular); समासः: ‘पुरुषोत्तमात् संभवः’ / ‘पुरुषोत्तमसम्बन्धि’ (arising from/connected with Puruṣottama)

Speaker

Mohini

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: bhakti

Characters & Entities

• Mohini
• Vasu
• Purushottama (Vishnu)

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It marks the opening of a sacred inquiry: Mohinī’s reverent questioning of her purohita frames Puruṣottama (Viṣṇu) as the supreme refuge and signals that the coming narrative is meant to deepen śraddhā (faith) through hearing (śravaṇa).

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Bhakti begins with attentive hearing and humble inquiry; Mohinī’s desire to understand Puruṣottama’s “saṃbhava” (manifestation/glory) models śravaṇa and praśna—core devotional practices that lead to clearer remembrance and worship.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

While no specific Vedāṅga is taught in this line, it reflects the traditional dharmic method of learning—approaching a qualified purohita/ācārya and asking precise questions (praśna), which is foundational for correct ritual understanding and scriptural interpretation.