Shloka 38

The Greatness of Puruṣottama

Goloka-tattva and Rādhā–Kṛṣṇa Upāsanā

Devanagari script

अनिर्देश्यं तु यद्देवि तन्नेतीति निषिध्तयते । निषेधशेषः स विभुः कीर्तितः शरणागतैः ॥ ३८ ॥

Transliteration

anirdeśyaṃ tu yaddevi tannetīti niṣidhtayate | niṣedhaśeṣaḥ sa vibhuḥ kīrtitaḥ śaraṇāgataiḥ || 38 ||

Translation

Ôi Nữ Thần, điều không thể diễn tả được gợi chỉ bằng phủ định: “không phải cái này, không phải cái này.” Đấng Chúa Tể trùm khắp—điều còn lại sau mọi phủ định—được những người nương tựa nơi Ngài ca tụng.

Word by Word

• अनिर्देश्यम्: indescribable
• अनिर्देश्यम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अन् + निर्देश्य (प्रातिपदिक)
• Form: यत्-प्रत्ययान्त कृदन्त (gerundive); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• तु: but/indeed
• तु: Discourse particle (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; विरोध/अन्वयार्थक

• यत्: which
• यत्: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धसूचक

• देवि: O Goddess
• देवि: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन

• तत्: that
• तत्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; अत्र कर्म/विषय-सूचक

• न: not
• न: Pratishedha (निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्यय

• इति: thus
• इति: Quotation marker (इति)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उद्धरणार्थक-अव्यय (quotative)

• निषिध्यते: is denied/prohibited
• निषिध्यते: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नि-√सिध् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; कर्मणि-प्रयोग (is negated/prohibited)

• निषेध-शेषः: the remainder after negation (what remains when all is denied)
• निषेध-शेषः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: निषेध (प्रातिपदिक) + शेष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (निषेधस्य शेषः)

• सः: he/that (one)
• सः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• विभुः: the all-pervading Lord
• विभुः: Pratijna/Predicate (विधेय)
• Type: Noun
• Root: विभु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• कीर्तितः: is proclaimed/praised
• कीर्तितः: Kriya/Predicate (क्रिया/विधेय)
• Type: Adjective
• Root: कीर्तय् (धातु; √कीर्त् causative)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि-भाव (praised/declared)

• शरणागतैः: by those who have taken refuge
• शरणागतैः: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: शरणागत (प्रातिपदिक; शरण + आगत)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), बहुवचन; तत्पुरुष (शरणं आगताः)

Speaker

Narada (teaching, addressing Devi)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: bhakti

Characters & Entities

• Devi
• Vibhu (the Supreme Lord)

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It teaches that the Supreme Reality cannot be captured by descriptions; it is approached by negating all limited identifications (“neti neti”), and is realized as the all-pervading Lord praised by surrendered devotees.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Even while using a Vedantic method of negation, the verse culminates in devotion: the Supreme ‘remainder’ beyond concepts is not merely analyzed but kīrtita—praised—by those who take refuge (śaraṇāgati).

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

No specific Vedanga (like Vyākaraṇa or Jyotiṣa) is taught here; the key takeaway is Upaniṣadic-style discernment through negation (neti neti) as a practical contemplative method aligned with Vedānta.