Shloka 30

Kāśī-māhātmya: Avimukta Gaṅgā and the Pañcanada Tīrtha

Devanagari script

यत्फलं तच्छतगुणं स्मृतं पञ्चनदांबुना । राजसूयाश्वमेधौ च भवेतां स्वर्गसाधने ॥ ३० ॥

Transliteration

yatphalaṃ tacchataguṇaṃ smṛtaṃ pañcanadāṃbunā | rājasūyāśvamedhau ca bhavetāṃ svargasādhane || 30 ||

Translation

Bất cứ công đức nào đạt được bởi một hành trì ở nơi khác, khi thực hiện với nước Pañcanada thì được ghi nhớ là tăng lên gấp trăm; quả thật, nhờ đó, các tế lễ Rājasūya và Aśvamedha trở thành phương tiện đưa đến cõi trời.

Word by Word

• यत्: whatever / which
• यत्: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom/Acc), एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative pronoun)

• फलम्: fruit/result
• फलम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: फल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• तत्: that
• तत्: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तद्-प्रत्यय (correlative)

• शतगुणम्: hundredfold
• शतगुणम्: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: शत + गुण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (qualifier of फलम्); समास: तत्पुरुष (शतं गुणाः यस्य/शतगुणम् = hundredfold)

• स्मृतम्: is said / is remembered as
• स्मृतम्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्मृ (धातु) → स्मृत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (Past passive participle, क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मणि प्रयोगे ‘कथितम्/उक्तम्’

• पञ्चनदाम्बुना: by/with the water of Pañcanada
• पञ्चनदाम्बुना: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: पञ्चनद + अम्बु (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन; समास: तत्पुरुष (पञ्चनद- अम्बु = ‘पञ्चनदस्य जलम्’)

• राजसूयाश्वमेधौ: the Rājasūya and Aśvamedha (rites)
• राजसूयाश्वमेधौ: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: राजसूय + अश्वमेध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), द्विवचन; समास: द्वन्द्व

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक (conjunction)

• भवेताम्: would be / would become (both)
• भवेताम्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, द्विवचन

• स्वर्गसाधने: in (the matter of) attaining heaven / as a means to heaven
• स्वर्गसाधने: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: स्वर्ग + साधन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन; समास: तत्पुरुष (स्वर्गस्य साधनम्)

Speaker

Suta (narrating the Narada Purana discourse in Uttara-Bhaga, Tirtha-Mahatmya section)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: shanta

Characters & Entities

• Pañcanada
• Rājasūya
• Aśvamedha
• Svarga

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It teaches the tirtha principle that sacred geography and consecrated waters (here, Pañcanada) can greatly magnify the merit of religious acts—up to a hundredfold—making even great Vedic sacrifices especially efficacious for attaining heavenly merit.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

While framed in ritual language, it supports Bhakti indirectly by emphasizing sanctified contexts (tirthas) that intensify spiritual outcomes; pilgrimage, purity, and reverent use of holy waters are presented as supportive disciplines that can deepen devotional practice and its fruits.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Kalpa (ritual procedure) is implied: the verse presumes correct performance of yajñas and the ritual use of tirtha-water as an enhancing factor in sacrifices and other dharmic acts.