Shloka 45

Śāpaprāpti (Receiving a Curse) — Mohinī Narrative

Devanagari script

निराकारं निराभासं निष्प्रपंचं निरंजनम् । शून्यं वियत्स्वरूपं च ध्येयध्यानविवर्जितम् ॥ ४५ ॥

Transliteration

nirākāraṃ nirābhāsaṃ niṣprapaṃcaṃ niraṃjanam | śūnyaṃ viyatsvarūpaṃ ca dhyeyadhyānavivarjitam || 45 ||

Translation

Ngài vô tướng, không hiện bày theo hiện tượng, vượt ngoài mọi biểu hiện thế gian, và thanh tịnh vô nhiễm. Ngài như hư không, mang bản tính của không gian, và siêu việt cả đối tượng thiền quán lẫn hành vi thiền quán.

Word by Word

• निराकारम्: formless
• निराकारम्: Karma-anvaya (कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: निराकार (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; epithet (formless)

• निराभासम्: without appearance/manifestation
• निराभासम्: Karma-anvaya (कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: निराभास (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• निष्प्रपञ्चम्: free from phenomenal expansion
• निष्प्रपञ्चम्: Karma-anvaya (कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: निष् + प्रपञ्च (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘niṣ-’ privative prefix

• निरञ्जनम्: stainless, untainted
• निरञ्जनम्: Karma-anvaya (कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: निरञ्जन (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• शून्यम्: void-like, empty (of attributes)
• शून्यम्: Karma-anvaya (कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शून्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; epithet

• वियत्स्वरूपम्: of the nature of the sky/ether
• वियत्स्वरूपम्: Karma-anvaya (कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वियत् + स्वरूप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (वियतः स्वरूपम्) / ‘having the nature of the sky’

• च: and
• च: Samuccaya (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)

• ध्येयध्यानविवर्जितम्: devoid of the meditand and the act of meditation
• ध्येयध्यानविवर्जितम्: Karma-anvaya (कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: ध्येय + ध्यान + विवर्जित (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः: ‘ध्येय-ध्यानयोः विवर्जितम्’ (devoid of object-of-meditation and meditation)

Speaker

Sanatkumara (teaching Narada in a jnana-oriented passage embedded in Uttara-Bhaga narration)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: bhakti

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It points to the highest reality as Nirguna—formless, stainless, and beyond the entire prapañca—indicating liberation through recognizing Brahman as untouched by appearances and conceptual constructs.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

By describing the Lord’s ultimate nature as beyond form and mental constructs, it refines bhakti into mature devotion where the devotee moves from image-based worship to surrender to the all-pervading, unconditioned reality.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

No specific Vedanga technique is taught in this verse; the practical takeaway is Vedantic discernment (viveka) used in yoga—dropping both the meditation-object (dhyeya) and the meditative process (dhyana) to rest in the attributeless.