Shloka 70

The Description of Kāśī (Kāśī-māhātmya): Avimukta, Kapālamocana, and Śiva’s Purification

Devanagari script

आत्मनः सुरतार्थाय कुमारी नियमान्विता । एष प्रभावोऽपि हितः क्षेत्रस्यास्य द्विजोत्म ॥ ७० ॥

Transliteration

ātmanaḥ suratārthāya kumārī niyamānvitā | eṣa prabhāvo'pi hitaḥ kṣetrasyāsya dvijotma || 70 ||

Translation

Hỡi bậc tối thượng trong hàng nhị sinh, ngay cả một thiếu nữ được rèn luyện bởi giới nguyện, dù tìm sự viên mãn cho dục vọng kết hợp của chính mình—điều ấy cũng trở thành một năng lực cát tường, lợi ích của thánh địa (kṣetra) này.

Word by Word

• आत्मनः: of herself/one’s own
• आत्मनः: Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
• Type: Noun
• Root: आत्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन

• सुरत-अर्थाय: for the sake of pleasure/sexual union
• सुरत-अर्थाय: Sampradana (सम्प्रदान/Purpose-dative)
• Type: Noun
• Root: सुरत (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी, एकवचन; तत्पुरुष (सुरतस्य अर्थः = purpose of sexual enjoyment)

• कुमारी: the maiden
• कुमारी: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: कुमारी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• नियम-अन्विता: endowed with disciplines
• नियम-अन्विता: Visheshana (विशेषण/Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: नियम (प्रातिपदिक) + अन्वित (प्रातिपदिक; √इ ‘to go’ + क्त)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष (नियमैः अन्विता = endowed with restraints/vows)

• एषः: this
• एषः: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• प्रभावः: power/effect
• प्रभावः: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: प्रभाव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• अपि: also
• अपि: Sambandha (सम्बन्ध/Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: निपात (particle), ‘also/even’

• हितः: beneficial
• हितः: Visheshana (विशेषण/Predicate adjective)
• Type: Adjective
• Root: हित (प्रातिपदिक; √धा + क्त, ‘placed/beneficial’)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; एष प्रभावः इति विशेषण

• क्षेत्रस्य: of the sacred place/field
• क्षेत्रस्य: Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
• Type: Noun
• Root: क्षेत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन

• अस्य: of this
• अस्य: Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; क्षेत्रस्य इति सह

• द्विज-उत्तम: O best of the twice-born
• द्विज-उत्तम: Sambodhana (सम्बोधन/Address)
• Type: Noun
• Root: द्विज (प्रातिपदिक) + उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; कर्मधारय (उत्तमः द्विजः)

Speaker

Narada (teaching about the kṣetra’s prabhāva to a dvija interlocutor within the tirtha-mahatmya narration)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: shanta

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It emphasizes the extraordinary prabhāva of a sacred kṣetra: even aims that are ordinarily worldly (kāma) become auspicious when pursued with niyama (disciplined observance) in a holy place.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Indirectly, it suggests that sacred geography and regulated conduct sanctify intention; in the broader Narada Purana tirtha context, such sanctification is typically oriented toward purity and ultimately toward devotion-centered merit.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

The practical takeaway is ritual-dharma: the role of niyama/vrata (regulated observances) in determining phala at a kṣetra—an applied aspect of kalpa-style religious procedure rather than grammar or astrology.