Shloka 41

The Description of Kāśī (Kāśī-māhātmya): Avimukta, Kapālamocana, and Śiva’s Purification

Devanagari script

यदुकु लतिलकाब्धिवास शौरे कुधरोद्धारविधानदक्ष धन्विन् । कलिकलुषहरांघ्रिपद्मयुग्म गृणदात्मप्रद कूर्म कश्यपोत्थ ॥ ४१ ॥

Transliteration

yaduku latilakābdhivāsa śaure kudharoddhāravidhānadakṣa dhanvin | kalikaluṣaharāṃghripadmayugma gṛṇadātmaprada kūrma kaśyapottha || 41 ||

Translation

Ôi Śauri—viên ngọc đỉnh của dòng Yadu, nơi cư ngụ như biển cả; ôi Đấng cầm cung, bậc thiện xảo trong thánh nghiệp nâng trái đất lên. Ôi Kūrma, sinh từ Kaśyapa: đôi chân sen của Ngài xóa sạch uế trược thời Kali; ai ca tụng Ngài, Ngài ban Chân Ngã tối thượng (tri kiến giải thoát).

Word by Word

• yaduku: O (one of) the Yadu lineage
• yaduku: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: yadu-kula (यदु + कुल, प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग-प्रातिपदिकस्य सम्बोधन-एकवचनवत् स्तुत्यर्थे (vocative address); तत्पुरुष ‘यदूनां कुलम्’

• latilaka: O ornament of the creepers (i.e., Vraja)
• latilaka: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: latā-tilaka (लता + तिलक, प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; तत्पुरुष ‘लतायाः तिलकः’ (ornament/crest)

• abdhi-vāsa: O dweller in the ocean
• abdhi-vāsa: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: abdhi-vāsa (अब्दि + वास, प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; तत्पुरुष ‘अब्दौ वासः/अब्देः वासः’ (dweller in the ocean)

• śaure: O Śauri
• śaure: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: śauri (शौरि प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

• ku-dhara-uddhāra-vidhāna-dakṣa: O skillful in the arrangement of lifting the mountain
• ku-dhara-uddhāra-vidhāna-dakṣa: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Adjective
• Root: ku-dhara + uddhāra + vidhāna + dakṣa (कुधर + उद्धार + विधान + दक्ष, प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुष: ‘कुधरस्य उद्धारस्य विधानं तत्र दक्षः’

• dhanvin: O bowman
• dhanvin: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: dhanvin (धन्विन् प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

• kali-kaluṣa-hara: O remover of Kali’s impurity
• kali-kaluṣa-hara: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: kali-kaluṣa-hara (कलि + कलुष + हर, प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; तत्पुरुष ‘कलेः कलुषं हरति’

• aṅghri-padma-yugma: O pair of lotus-feet
• aṅghri-padma-yugma: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: aṅghri + padma + yugma (अङ्घ्रि + पद्म + युग्म, प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; तत्पुरुष ‘अङ्घ्र्योः पद्मयोः युग्मम्’

• gṛṇat: (you who are) praising / being praised
• gṛṇat: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Adjective
• Root: gṛ (गॄ/गृ धातु)
• Form: वर्तमानकृदन्त (present participle), पुंलिङ्ग, सम्बोधन/प्रथमा-एकवचनवत्; ‘स्तुवन्/कीर्तयन्’

• ātma-prada: O giver of the Self (liberation)
• ātma-prada: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: ātma-prada (आत्मन् + प्रद, प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; तत्पुरुष ‘आत्मानं प्रददाति’ (giver of self/liberation)

• kūrma: O Kūrma (tortoise incarnation)
• kūrma: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: kūrma (कूर्म प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

• kaśyapottha: born of Kaśyapa
• kaśyapottha: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Adjective
• Root: kaśyapa-uttha (कश्यप + उत्थ, कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; भूतकृदन्तार्थक ‘कश्यपात् उत्थितः’

Speaker

Narada (hymnic praise within the Uttara-Bhaga narrative)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: bhakti

Secondary Rasa: vira

Characters & Entities

• Vishnu
• Kurma
• Kashyapa
• Yadu-kula
• Kali

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

The verse teaches that remembrance and praise of Vishnu—especially his lotus feet—purifies Kali-yuga defilements and leads the devotee to ātma-prāpti (liberating realization).

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

It centers bhakti on stuti (praise) and nāma–guṇa-kīrtana: the act of sincerely glorifying the Lord is presented as a direct purifier and a giver of moksha.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

While not a technical Vedanga instruction, it reflects the Purāṇic application of mantra-style stuti (linked with Śikṣā/phonetics and Chandas/metre in practice) as a disciplined devotional recitation for spiritual purification.