Shloka 45

Kāṣṭhīla-Upākhyāna: Rākṣasī, Spear-Śakti, and Kāśī as Śakti-kṣetra

Devanagari script

स कथं मृतकादाता दुष्करं समुपासते । यो विधिः कर्मसाक्ष्यादिवन्द्यो मान्यः पितामहः ॥ ४५ ॥

Transliteration

sa kathaṃ mṛtakādātā duṣkaraṃ samupāsate | yo vidhiḥ karmasākṣyādivandyo mānyaḥ pitāmahaḥ || 45 ||

Translation

Vậy làm sao người bố thí thay cho người đã khuất có thể đúng pháp mà thực hành một hạnh nguyện khó khăn như thế? Bởi chính nghi lễ được quy định ấy được các chứng tri của nghiệp và những bậc khác tôn kính, và ngay cả Pitāmaha (Brahmā) cũng kính trọng.

Word by Word

• सः: he
• सः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• कथम्: how?
• कथम्: Prashna (प्रश्न)
• Type: Indeclinable
• Root: कथम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; interrogative adverb

• मृतक-आदाता: one who takes (gifts) from the dead
• मृतक-आदाता: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मृतक + आदाता (आ-दा-धातु, तृच्/तृन्-प्रत्यय; कृदन्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; समास: मृतकस्य आदाता (षष्ठी-तत्पुरुष)

• दुष्करम्: a difficult act
• दुष्करम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: दुष्कर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन

• समुपासते: they worship; they attend upon
• समुपासते: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम्-उप-आस् (आस्-धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; आत्मनेपद

• यः: who
• यः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• विधिः: Brahmā; the Ordainer
• विधिः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विधि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• कर्म-साक्षि-आदि-वन्द्यः: worthy of reverence by Karma-sākṣin etc.
• कर्म-साक्षि-आदि-वन्द्यः: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कर्म + साक्षि + आदि + वन्द्य (वन्द्-धातु, यत्-प्रत्यय; कृदन्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; समास: कर्मसाक्ष्यादिभिः वन्द्यः (तृतीया-तत्पुरुष; आदि-शब्देन समाहार)

• मान्यः: honorable
• मान्यः: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मान्य (मान्-धातु, ण्यत्-प्रत्यय; कृदन्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; ण्यत्-प्रत्ययान्त = 'to be honored'

• पितामहः: the Grandfather (Brahmā)
• पितामहः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पितामह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

Speaker

Narada (within a Narada–Sanatkumara style dialogue frame; verse reads as a rhetorical question in the instructional flow)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta (peace)

Secondary Rasa: bhakti (devotion)

Characters & Entities

• Pitamaha (Brahma)

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It emphasizes the sanctity and authority of prescribed ritual law (vidhi): rites connected with the departed are portrayed as weighty and difficult, yet validated by cosmic moral oversight (karmasākṣin) and honored even by Brahmā.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Indirectly, it frames ritual duty as an act of reverence to divine order: performing sanctioned rites with faith and humility supports a devotional mindset aligned with dharma, even when the practice is challenging.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Kalpa (ritual procedure) is foregrounded through the term vidhi—stressing correct injunction-based performance, especially in rites involving dana and post-death observances.