Shloka 47

Mohinī’s Speech

Mohinyāḥ Bhāṣaṇam

Devanagari script

दुःखेन पापभोक्तॄणां विषयासक्तचेतसाम् । सर्वाश्च प्रकृती राजंस्तवेष्टाः पूर्णपुण्यजाः ॥ ४७ ॥

Transliteration

duḥkhena pāpabhoktṝṇāṃ viṣayāsaktacetasām | sarvāśca prakṛtī rājaṃstaveṣṭāḥ pūrṇapuṇyajāḥ || 47 ||

Translation

Những kẻ tâm trí nghiện đắm các đối tượng giác quan và gặt quả tội lỗi thì phải thọ nhận bằng khổ đau. Còn mọi phúc phần tự nhiên mà bệ hạ mong cầu, ôi Đại vương, chỉ sinh từ công đức (puṇya) viên mãn mà thôi.

Word by Word

• दुःखेन: by suffering
• दुःखेन: करण (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: दुःख (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन — ‘by/with suffering’

• पापभोक्तॄणाम्: of the enjoyers of sin
• पापभोक्तॄणाम्: सम्बन्ध (Genitive relation/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: पाप-भोक्तृ (प्रातिपदिक); पाप (प्रातिपदिक) + भोक्तृ (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), बहुवचन — ‘of the sinners/evil-enjoyers’

• विषयासक्तचेतसाम्: of those attached in mind to sense-objects
• विषयासक्तचेतसाम्: विशेषण-सम्बन्ध (Adjectival genitive/षष्ठी)
• Type: Adjective
• Root: विषय-आसक्त-चेतस् (प्रातिपदिक); विषय (प्रातिपदिक) + आसक्त (कृदन्त) + चेतस् (प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक (चेतस्-शब्द), षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), बहुवचन — ‘of those whose minds are attached to objects’

• सर्वाः: all
• सर्वाः: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन — ‘all’

• च: and
• च: समुच्चय (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction) — ‘and’

• प्रकृती: (the) two natures/constituents
• प्रकृती: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: प्रकृति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), द्विवचन — ‘two natures/constituents’

• राजन्: O king
• राजन्: सम्बोधन (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative/सम्बोधन), एकवचन — ‘O king’

• तव: your
• तव: सम्बन्ध (Genitive relation/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन — ‘of you/your’

• इष्टाः: desired, pleasing
• इष्टाः: विशेषण (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: इष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक; √इष्/इच्छ् ‘to desire’ → इष्ट ‘desired/pleasing’)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन — ‘desired/pleasing’ (agreeing with सर्वाः)

• पूर्णपुण्यजाः: born from full merit
• पूर्णपुण्यजाः: विशेषण (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पूर्ण-पुण्य-ज (प्रातिपदिक); पूर्ण (प्रातिपदिक) + पुण्य (प्रातिपदिक) + ज (प्रातिपदिक ‘born from’)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन — ‘born of complete merit’ (agreeing with सर्वाः/इष्टाः)

Speaker

Narada

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: karuna

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It contrasts two causal chains: attachment and sin ripen as suffering, while auspicious states and desired prosperity arise from accumulated merit (puṇya), urging a shift from viṣaya-asakti to dharmic living.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

By warning that sense-attachment produces duḥkha, it indirectly supports bhakti and remembrance of the Lord as a way to redirect the mind from objects to the divine, generating puṇya and inner purification.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

The practical takeaway is karmic discernment (right application of dharma in action): evaluate desires and actions by their results—sin-bound actions yield suffering, while dharmic, merit-producing conduct yields auspicious outcomes.