Home›Narada Purana›Uttara Bhaga›Adhyaya 14›Shloka 74
←Previous Verse
Next Verse→

Shloka 74

The Liberation of the Lizard

Godhā-vimukti

Devanagari script

यद्योगिगम्यं हुतभुक्प्रकाशं वरं वरेण्यं परमात्मभूतम् । तम्मादियं चैव शिखिप्रदीपा जगत्प्रकाशाय नृपप्रसूता ॥ ७४ ॥

Transliteration

yadyogigamyaṃ hutabhukprakāśaṃ varaṃ vareṇyaṃ paramātmabhūtam | tammādiyaṃ caiva śikhipradīpā jagatprakāśāya nṛpaprasūtā || 74 ||

Translation

Thực tại tối thượng—tối thắng, đáng tôn kính—được các hành giả yoga chứng đạt, rực sáng như lửa tế tự, và mang bản tính Paramātman: chính Đấng ấy quả thật là con trai của nàng. Sinh từ hoàng tộc, nàng trở thành ngọn đèn lửa soi sáng thế gian.

Word by Word
यत्which
यत्:
Sambandha (सम्बन्ध/Relative)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; relative pronoun referring to ‘पदम्’ (understood)
योगिगम्यम्attainable by yogis
योगिगम्यम्:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootयोगिन् + गम्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष: ‘योगिभिः गम्यम्’ (agent-instrumental sense)
हुतभुक्प्रकाशम्radiant like fire
हुतभुक्प्रकाशम्:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootहुतभुज् + प्रकाश (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मधारय: ‘हुतभुक् इव प्रकाशः’/‘हुतभुजः प्रकाशः’ = ‘fire-like radiance’
वरम्excellent
वरम्:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootवर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
वरेण्यम्most worthy of choice
वरेण्यम्:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootवरेण्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
परमात्मभूतम्being the Supreme Self
परमात्मभूतम्:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootपरमात्मन् + भूत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष: ‘परमात्मा भूत्वा/परमात्मरूपेण’ = ‘being the Supreme Self’
तम्that
तम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; refers to that (abode/state)
आदियम्prime / original
आदियम्:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootआदि (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; ‘प्रथमम्/आद्यं’ sense
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
एवindeed / just
एव:
Avadharana (अवधारण/Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (emphatic particle)
शिखिप्रदीपाShikhipradīpā (fire-like lamp/flame)
शिखिप्रदीपा:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootशिखि + प्रदीप (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; कर्मधारय: ‘शिखीव प्रदीपा’ = ‘lamp/flame like fire’ (as a name/epithet)
जगत्प्रकाशायfor the illumination of the world
जगत्प्रकाशाय:
Sampradana (सम्प्रदान/Beneficiary)
TypeNoun
Rootजगत् + प्रकाश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/सम्प्रदान), एकवचन; तत्पुरुष: ‘जगतः प्रकाशः’
नृपप्रसूताborn of a king
नृपप्रसूता:
Karta (कर्ता/Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootनृप + प्रसूत (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; तत्पुरुष: ‘नृपेण प्रसूता’ = ‘born of a king’
Speaker

Narada (narration within Uttara-Bhaga, Tirtha-Mahatmya style discourse)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta (peace)

Secondary Rasa: adbhuta (wonder)

Characters & Entities
P
Paramatman
A
Agni (hutabhuk)

FAQs

It identifies the Supreme Reality as the Paramātman—known to yogins and radiant like Agni—and portrays divine manifestation as ‘world-illumination,’ emphasizing liberation-oriented insight (mokṣa) through inner realization.

By describing the Supreme as ‘most worthy of choice’ (vareṇya), it frames the Divine as the highest object of reverence; devotion becomes an act of choosing and adoring the supreme light that dispels ignorance.

The verse uses Agni imagery tied to yajña vocabulary (hutabhuk), reflecting ritual language and symbolism (kalpa/śrauta context), while redirecting it toward contemplative meaning—Agni as inner spiritual light.

←Previous Verse
Next Verse→