Shloka 9

The Vision of Mohinī (मोहिनी-दर्शनम्)

Devanagari script

तत्कृतं भवता राजन्पुनरभ्येत्य मंदिरम् । अशून्यशयनं पुण्यं गृहे वृद्धिकरं परम् ॥ ९ ॥

Transliteration

tatkṛtaṃ bhavatā rājanpunarabhyetya maṃdiram | aśūnyaśayanaṃ puṇyaṃ gṛhe vṛddhikaraṃ param || 9 ||

Translation

Tâu Đại vương, sau khi làm xong việc ấy, xin trở về cung gia. Giữ cho giường phu thê không bỏ trống là công đức, và là nhân tối thượng đem lại thịnh vượng, tăng trưởng trong gia thất.

Word by Word

• तत्: that (rite)
• तत्: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन

• कृतम्: done/performed
• कृतम्: क्रियाविशेषण/विधेय (Predicative complement/विधेय)
• Type: Adjective
• Root: कृ (धातु) → कृत (कृदन्त-प्रातिपदिक, क्त/PPP)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विधेय-विशेषणम् (predicative)

• भवता: by you
• भवता: कर्ता (Agent/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भवत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक/भवद्-शब्द)
• Form: सर्वनाम-शब्द (honorific ‘you’); पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन

• राजन्: O king
• राजन्: सम्बोधन (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन), एकवचन

• पुनः: again
• पुनः: क्रियाविशेषण (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)

• अभ्येत्य: having returned/approached
• अभ्येत्य: पूर्वकाल-क्रिया (Prior action/पूर्वक्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: इ (धातु) उपसर्गः अभि- → अभ्ये (धातु-रूप) + त्वा/ल्यप्
• Form: ल्यप्/त्वान्त अव्ययीभाव-प्रकृति (gerund/absolutive); ‘अभि-इ’ → ‘अभ्येत्य’ = having come/approached

• मन्दिरम्: the house/temple (home)
• मन्दिरम्: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मन्दिर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

• अशून्यशयनम्: a bed not left empty (conjugal bed)
• अशून्यशयनम्: कर्म/विधेय (Object or predicative/कर्म-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अ-शून्य-शयन (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय (अशून्यं शयनं = not-empty bed); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• पुण्यम्: meritorious
• पुण्यम्: विधेय-विशेषण (Predicative qualifier/विधेय-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पुण्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषणम्

• गृहे: in the house
• गृहे: अधिकरण (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: गृह (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन

• वृद्धिकरम्: bringing prosperity/increase
• वृद्धिकरम्: विधेय-विशेषण (Predicative qualifier/विधेय-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वृद्धि-कर (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी/उपपद-तत्पुरुषार्थः (वृद्धिं करोति); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषणम्

• परम्: supreme/very great
• परम्: विधेय-विशेषण (Predicative qualifier/विधेय-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषणम्

Speaker

Narrator/teacher voice addressing the King (rājan) within Uttara-Bhaga’s dharma-mahatmya discourse

Vrata Kalpa

Vrata: none (refers back to a previously described vrata)

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: bhakti

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It frames household continuity as a dharmic merit (puṇya): after completing a religious duty, one should return to home and sustain gṛhastha responsibilities that support stability and prosperity.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Indirectly: it places devotion within lived dharma—after sacred acts, a devotee does not abandon worldly duties but sanctifies home life through righteous conduct that supports family and social order.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Ritual-practice orientation rather than a specific Vedāṅga: it emphasizes dharmic injunction-style guidance (vidhi) for gṛhastha conduct, often paired in Purāṇas with vrata/pilgrimage observances and their proper completion.