Shloka 4

The Vision of Mohinī (मोहिनी-दर्शनम्)

Devanagari script

कदाचिद्द्विजसंसर्गात्तीर्थयात्रां गतो भवान् । ततः सर्वाणि तीर्थानि परिक्रम्य महीपते ॥ ४ ॥

Transliteration

kadāciddvijasaṃsargāttīrthayātrāṃ gato bhavān | tataḥ sarvāṇi tīrthāni parikramya mahīpate || 4 ||

Translation

Có một lần, nhờ giao du với các bậc brāhmaṇa học rộng, ngài đã lên đường hành hương đến các tīrtha. Rồi, hỡi Chúa tể cõi đất, ngài đã đi vòng và viếng thăm tất cả những thánh địa ấy.

Word by Word

• कदाचित्: once/sometime
• कदाचित्: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: कदाचित् (अव्यय)
• Form: कालवाचक अव्यय (adverb of time)

• द्विज-संसर्गात्: from association with Brahmins
• द्विज-संसर्गात्: Apadana (अपादान)
• Type: Noun
• Root: द्विज (प्रातिपदिक) + संसर्ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी (अपादान/Ablative), एकवचन; हेतौ (cause): द्विजानां संसर्गात्

• तीर्थ-यात्राम्: a pilgrimage
• तीर्थ-यात्राम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक) + यात्रा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (कर्म/Accusative), एकवचन; ‘तीर्थयात्रा’ = तीर्थेषु यात्रा

• गतः: went
• गतः: Karta (कर्ता)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: भूतकाले कृदन्तः, क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), पुंलिङ्ग प्रथमा एकवचन; ‘gone/has gone’

• भवान्: you (hon.)
• भवान्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्तृ/Subject), एकवचन; आदरार्थे द्वितीयपुरुषार्थक सर्वनाम (honorific ‘you’)

• ततः: then
• ततः: Sambandha (सम्बन्ध/adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: तद्-प्रत्ययान्त अव्यय; क्रम/अनन्तरार्थे (then/thereafter)

• सर्वाणि: all
• सर्वाणि: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; ‘तीर्थानि’ इति विशेषण

• तीर्थानि: holy places
• तीर्थानि: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म/Accusative), बहुवचन

• परिक्रम्य: having gone around/visited
• परिक्रम्य: Purvakala (पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: परि-क्रम् (धातु)
• Form: क्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive), ‘having circumambulated/visited’

• महीपते: O lord of the earth (king)
• महीपते: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: महीपतिः (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

Speaker

Narada (addressing a king, 'mahīpate')

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: bhakti

Secondary Rasa: adbhuta

Characters & Entities

• Dvija (Brahmanas)
• Tirtha

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It highlights satsanga—company of learned dvijas—as the catalyst for dharmic transformation, leading one to undertake tīrtha-yātrā and connect with sacred geography as a means of purification.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

By implying that devotion and right practice often begin with holy association; pilgrimage becomes a supportive discipline that turns the mind toward the divine through contact with places sanctified by worship and remembrance.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Ritual praxis (kalpa-oriented dharma) is implied: the proper undertaking of tīrtha-yātrā under guidance of dvijas, including norms of conduct, vows, and observances associated with pilgrimage.