The Description of the Skanda Purāṇa’s Anukramaṇī (Index/Summary)

Verse 1

ब्रह्मोवाच । श्रृणु वत्स प्रवक्ष्यामि पुराणं स्कन्दसंज्ञकम् । यस्मिन्प्रतिपदं साक्षान्महादेवो व्यवस्थितः ॥ १ ॥

Phạm Thiên nói: “Hãy lắng nghe, hỡi con yêu; Ta sẽ tuyên thuyết Purāṇa mang danh Skanda Purāṇa—trong đó, ở mỗi bước, chính Mahādeva (Śiva) được an lập trực tiếp như sự hiện diện chủ tể.”

Verse 2

पुराणे शतकोटो तु यच्छैवं वर्णितं मया । लक्षं तस्यार्थं जातस्य सारो व्यासेन कीर्तितः ॥ २ ॥

Điều mà Ta đã mô tả là một Purāṇa gồm một trăm koṭi (câu kệ)—ý nghĩa của nó, được chưng cất thành một trăm nghìn (câu kệ), được Vyāsa tuyên xưng là tinh yếu.

Verse 3

स्कन्दाह्वयस्तत्र खण्डाः सप्तैव परिकल्पिताः । एकाशीतिसहस्रं तु स्कान्दं सर्वोघकृतंनम् ॥ ३ ॥

Tại đó, Purāṇa mang danh Skanda được sắp đặt thành bảy khaṇḍa (phần). Skānda gồm tám mươi mốt nghìn câu kệ, được tôn kính là tác phẩm xua tan mọi khối chướng ngại (tội lỗi và khổ não).

Verse 4

यः श्रृणोति पठेद्वापि स तु साक्षाच्छिवः स्थितः । यत्र माहेश्वरा धर्माः षण्मुखेन प्रकाशिताः ॥ ४ ॥

Ai lắng nghe, hoặc dù chỉ tụng đọc, người ấy thật sự an trụ như chính Śiva—vì tại đây, các Maheśvara-dharma (giáo pháp thánh thiện của Chúa Tể) đã được Ṣaṇmukha, bậc Lục Diện, khai thị.

Verse 5

कल्पे तत्पुरुषे वृत्ताः सर्वसिद्धिविधायकाः । तस्य माहेश्वरश्चाथ खंडः पापप्रणाशनः ॥ ५ ॥

Trong kiếp (Kalpa) mang tên Tatpuruṣa, có những thuật chuyện ban cho mọi thành tựu; và trong đó còn có phần Māheśvara (khaṇḍa) diệt trừ tội lỗi.

Verse 6

किंचिन्न्यूनार्कसाहस्रो बहुपुण्यो बृहत्कथः । सुचरित्रशतैर्युक्तः स्कन्दमाहात्म्यसूचकः ॥ ६ ॥

Đại truyện Bṛhatkathā dài hơi kém một nghìn câu kệ, công đức rất lớn, gồm hàng trăm giai thoại cao đẹp, và nêu rõ sự vĩ đại của Skanda.

Verse 7

यत्र केदारमाहात्म्ये पुराणोपक्रमः पुरा । दक्षयज्ञकथा पश्चाच्छिवलिंगार्चने फलम् ॥ ७ ॥

Tại đó, trong Kedāra-māhātmya, Purāṇa mở đầu như thuở xưa; tiếp theo là chuyện tế lễ của Dakṣa; rồi đến công đức đạt được do thờ phụng Śiva-liṅga.

Verse 8

समुद्रमथनाख्यानं देवेंद्रचरितं ततः । पार्वत्याः समुपाख्यानं विवाहस्तदनंतरम् ॥ ८ ॥

Rồi đến chuyện Khuấy Biển Sữa và những chiến công của Indra; tiếp theo là truyện phụ về Pārvatī, và sau đó là hôn lễ của nàng.

Verse 9

कुमारोत्पत्तिकथनं ततस्तारकसंगरः । ततः पाशुपताख्यानं चंडाख्यानसमन्वितम् ॥ ९ ॥

Tác phẩm kể về sự giáng sinh của Kumāra (Skanda); rồi đến trận chiến với Tāraka; tiếp theo là chuyện về truyền thống Pāśupata (Śaiva), cùng với giai thoại Caṇḍa.

Verse 10

द्यूतप्रवर्तनाख्यानं नारदेन समागमः । ततः कुमारमाहात्म्ये पंचतीर्थकथानकम् ॥ १० ॥

Có bản thuật về nguồn gốc và sự lan truyền của việc cờ bạc; rồi đến cuộc hội ngộ với Thánh hiền Nārada; và tiếp đó, trong phần tán dương Sanatkumāra, là câu chuyện về năm thánh địa tīrtha.

Verse 11

धर्मवर्मनृपाख्यानं नदीसागरकीर्तनम् । इंद्रद्युम्नकथा पस्चान्नाडीजंघकथान्वितम् ॥ ११ ॥

Có chuyện kể về vua Dharmavarman, cùng lời tán thuật về các dòng sông và đại dương; rồi tiếp đến là truyện Indradyumna—kèm theo giai thoại về Nāḍījaṅgha.

Verse 12

प्रादुर्भावस्ततो मह्याः कथा दमनकस्य च । महीसागरसंयोगः कुमारेशकथा ततः ॥ १२ ॥

Rồi đến bản thuật về sự hiển lộ của Địa Mẫu (Trái Đất), cùng câu chuyện Damanaka; tiếp theo là đoạn nói về sự kết hợp của Đất và Biển; và sau đó là truyện về Kumāreśa.

Verse 13

ततस्तारकयुद्धं च नानाख्यानसमन्वितम् । वधश्च तारकस्याथ पंचलिंगनिवेशनम् ॥ १३ ॥

Rồi tiếp theo là cuộc chiến với Tāraka, kèm theo nhiều truyện tích phụ; sau đó là việc diệt trừ Tāraka và sự an vị năm liṅga.

Verse 14

द्वीपाख्यानं ततः पुण्यमूर्द्धलोकव्यवस्थितिः । ब्रह्मांडस्थितिमानं च वर्करेशकथानकम् ॥ १४ ॥

Rồi đến thánh truyện về các châu lục (dvīpa), sự an bài trật tự của các cõi cao; cùng phép đo và cấu trúc của Brahmāṇḍa (vũ trụ); và câu chuyện về Varkareśa.

Verse 15

महाकालसमुद्भूतिः कथा चास्य महाद्भुता । वासुदेवस्य माहात्म्यं कोटितीर्थं ततः परम् ॥ १५ ॥

Tiếp theo là chuyện về nguồn gốc của Mahākāla và câu chuyện kỳ diệu bậc nhất của Ngài; rồi đến sự vĩ đại của Vāsudeva; và sau đó là thánh địa tối thượng mang danh Koṭitīrtha.

Verse 16

नानातीर्थसमाख्यानं गुप्तक्षेत्रे प्रकीर्तितम् । पांडवानां कथा पुण्या महाविद्याप्रसाधनम् ॥ १६ ॥

Bản ký sự về nhiều thánh địa hành hương đã được tuyên thuyết, gắn với vùng linh thiêng mang tên Guptakṣetra. Câu chuyện thanh tịnh về các Pāṇḍava đem lại công đức và là phương tiện thành tựu (và tu tập viên mãn) đại minh tri thức, mahāvidyā.

Verse 17

तीर्थयात्रासमाप्तिश्च कौमारमिदमद्भुतम् । अरुणाचलमाहात्म्यं सनकब्रह्मसंकथा ॥ १७ ॥

Và còn có phần kết của ký sự hành hương; giáo huấn kỳ diệu của Kumāra; sự vĩ đại của Arunācala; cùng cuộc đối thoại linh thiêng giữa Sanaka và Brahmā.

Verse 18

गौरीतपः समाख्यानं तत्तत्तीर्थनिरूपणम् । माहिषासुरमाख्यानं वधश्चास्य महाद्भुतः ॥ १८ ॥

Tác phẩm còn chứa chuyện kể về khổ hạnh (tapas) của Gaurī, sự mô tả các thánh địa tương ứng, câu chuyện về ác quỷ Mahiṣāsura, và cả việc hắn bị diệt trừ một cách vô cùng kỳ diệu.

Verse 19

द्रोणाचले शिवास्थानं नित्यदापरिकीर्तितम् । इत्येष कथितः स्कांदे खंडो माहेश्वरोऽद्भुतः ॥ १९ ॥

Trên núi Droṇācala, nơi ngự của Śiva được tuyên xưng là danh tiếng muôn đời. Như vậy, trong Skanda Purāṇa, phẩm kỳ diệu mang tên Māheśvara-khaṇḍa đã được thuật bày.

Verse 20

द्वितीयो वैष्णवः खंडस्तस्याख्यानानि मे शुणु । प्रथमं भूमिवाराहसमाख्यानं प्रकीर्तितम् ॥ २० ॥

Phần thứ hai là Vaiṣṇava-khaṇḍa; hãy nghe từ ta các truyện tích của phần ấy. Trước hết, câu chuyện lừng danh về Hóa thân Lợn Rừng (Varāha) đã nâng Trái Đất lên được tuyên dương.

Verse 21

यत्र वेंकटकुध्रस्य माहात्म्यं पापनाशनम् । कमलायाः कथा पुण्या श्रीनिवासस्थितिस्ततः ॥ २१ ॥

Ở đó có sự vĩ đại của núi Veṅkaṭa, năng lực diệt trừ tội lỗi; có câu chuyện thanh tịnh về Kamalā (Lakṣmī); và sau đó là sự mô tả nơi ngự của Śrīnivāsa.

Verse 22

कुला लाख्यानकं चात्र सुवर्णमुखरी कथा । नानाख्यानसमायुक्ता भारद्वाजकथाद्भुता ॥ २२ ॥

Tại đây cũng có truyện mang tên “Kula-lākhyānaka”, chuyện “Suvarṇamukharī”, và câu chuyện kỳ diệu về Bhāradvāja—được điểm tô bởi nhiều truyện tích.

Verse 23

मतंगांजनसंवादः कीर्तितः पापनाशनः । पुरुषोत्तममाहात्म्यं कीर्तितं चोत्कले ततः ॥ २३ ॥

Cuộc đối thoại giữa Mataṅga và Aṃjana đã được thuật lại như pháp môn diệt tội. Rồi sau đó, sự vĩ đại của Puruṣottama cũng được mô tả tại Otkala (Odisha).

Verse 24

मार्कंडेयसमाख्यानमंबरीषस्य भूपतेः । इंद्रद्युम्नस्य चाख्यानं विद्यापतिकथा शुभा ॥ २४ ॥

(Nơi đây thuật) truyện tích thiêng liêng về Mārkaṇḍeya; câu chuyện của vua Ambarīṣa; truyện về Indradyumna; và câu chuyện cát tường của Vidyāpati.

Verse 25

जैमिनेः समुपाख्यानं नारदस्यापि वाडव । नीलकंठसमाख्यानं नरसिंहोपवर्णनम् ॥ २५ ॥

Hỡi Vāḍava, phần này gồm truyện phụ về Jaimini, cùng ký sự về Nārada; truyện Nīlakaṇṭha; và lời miêu tả về Narasiṃha.

Verse 26

अश्वमेधकथा राज्ञो ब्रह्मलोकगतिस्तथा । रथयाव्राविधिः पश्चाज्जन्मस्थानविधिस्तथा ॥ २६ ॥

Cũng thuật chuyện lễ tế Aśvamedha của nhà vua và việc ngài đạt đến cõi Brahma; rồi nghi thức của lễ Rathayāvrā; và các quy định về thánh địa nơi sinh (janma-sthāna).

Verse 27

दक्षिणामूर्त्युपाख्यानं गुंडिवाख्यानकं ततः । रथरक्षाविधानं च शयनोत्सवकीर्तनम् ॥ २७ ॥

Rồi kinh kể truyện thánh về Dakṣiṇāmūrti, sự tích gọi là Guṇḍivā, nghi thức bảo hộ cỗ xe, và lời thuật về lễ hội Śayana.

Verse 28

श्वेतोपाख्यानमत्रोक्तं पृथुत्सवनिरूपणम् । दोलोत्सवो भगवतो व्रतं सांवत्सराभिधम् ॥ २८ ॥

Tại đây cũng kể truyện Śveta và trình bày lễ hội của Pṛthu; đồng thời dạy về Dolotsava (lễ hội đu) của Đức Chúa, cùng lời nguyện-vrata gọi là sāṃvatsara, tức phép hành trì hằng năm.

Verse 29

पूजा चाकामिका विष्णोरुद्दालकनियोगतः । योगसाधनमत्रोक्तं नानायोगनिरूपणम् ॥ २९ ॥

Tại đây cũng dạy việc thờ phụng Viṣṇu vô cầu, theo lời chỉ giáo của Uddālaka; và trình bày phương tiện tu Yoga, cùng sự diễn giải nhiều loại Yoga khác nhau.

Verse 30

दशावतारकथनं स्रानादिपरिकीर्तनम् । ततो बदरिकायाश्च माहात्म्यं पापनाशनम् ॥ ३० ॥

Kế đó, bản văn thuật lại chuyện Thập Hóa Thân (Daśāvatāra) của đức Viṣṇu và tuyên dương công đức của việc tắm gội cùng các nghi lễ liên hệ; rồi tiếp theo, nêu lên đại linh tích (māhātmya) của Badarikā (Badrinātha), có năng lực diệt trừ tội lỗi.

Verse 31

अग्न्यादितीर्थमाहात्म्यं वैनतेयशिलाभवम् । कारणं भगवद्वासे तीर्थं कापालमोचनम् ॥ ३१ ॥

Bản văn nói về đại linh tích của thánh địa bắt đầu từ Agnyādi—phát sinh từ tảng đá gắn với Vainateya (Garuḍa); đó là nhân duyên khiến đức Bhagavān ngự trú nơi ấy, và là một tīrtha mang danh “Kāpāla-mocana”, nơi giải thoát khỏi nghiệp tội ràng buộc như chiếc sọ.

Verse 32

पंचधाराभिधं तीर्थं मेरुसंस्थापनं तथा । ततः कार्तिकमाहात्म्ये माहात्म्यं मदनालसम् ॥ ३२ ॥

Tiếp theo, bản văn mô tả thánh địa mang tên Pañcadhārā, cùng việc thiết lập núi Meru. Rồi trong Kārtika-māhātmya, vinh quang mang danh Madanālasa được trình bày.

Verse 33

धूम्रकेशसमाख्यानं दिनकृत्यानि कार्तिके । पंचभीष्मव्रताख्यानं कीर्तितं भुक्तिमुक्तिदम् ॥ ३३ ॥

Bản văn đã tuyên thuyết chuyện tích Dhūmrakeśa, các pháp hành hằng ngày trong tháng Kārtika, và câu chuyện về lời nguyện Pañca-Bhīṣma—ban cho cả phúc lạc thế gian lẫn giải thoát.

Verse 34

ततो मार्गस्य माहात्म्ये विधानं स्नानजं तथा । पुंड्रादिकीर्तनं चात्र मालाधारणपुण्यकम् ॥ ३४ ॥

Rồi khi nói về đại linh tích của con đường thánh này, bản văn nêu rõ các quy định nghi lễ, cùng công đức phát sinh từ việc tắm gội theo pháp; tại đây cũng giảng về các dấu hiệu như puṇḍra (tilaka của người Vaiṣṇava), và phước lành của việc mang mālā (chuỗi hạt/hoa tràng sùng kính).

Verse 35

पंचामृतस्नानपुण्यं घंटानादादिजं फलम् । नानापुष्पार्चनफलं तुलसीदलजं फलम् ॥ ३५ ॥

Công đức do tắm (thánh tượng) bằng pañcāmṛta, quả báo phát sinh từ tiếng chuông và các nghi thức tương tự, quả của việc cúng bái bằng muôn loài hoa, và quả sinh từ việc dâng lá tulasī—tất thảy đều được thâu nhận.

Verse 36

नैवेद्यस्य च माहात्म्यं हरिवासरकीर्तनम् । अखंडैकादशीपुण्यं तथा जागरणस्य च ॥ ३६ ॥

Lại còn nói về sự cao quý của việc dâng thực phẩm (naivedya), việc ca tụng ngày thánh của Hari, công đức giữ giới nguyện Ekādaśī không gián đoạn, và cả công đức thức canh (jāgaraṇa).

Verse 37

यस्योत्सवविधानं च नाममाहात्म्यकीर्तनम् । ध्यानादिपुण्यकथनं माहात्म्यं मथुराभवम् ॥ ३७ ॥

Trong đó có các nghi thức được quy định cho lễ hội, sự tuyên dương uy lực của Thánh Danh, và những lời thuật về công đức của thiền quán cùng các pháp hành liên hệ—đó là Māhātmya phát khởi tại Mathurā.

Verse 38

मथुरातीर्थमाहात्म्यं पृथगुक्तं ततः परम् । वनानां द्वादशानां च माहात्म्यं कीर्तितं ततः ॥ ३८ ॥

Sau đó, sự vĩ đại của thánh địa hành hương Mathurā được trình bày riêng biệt; và tiếp theo, sự vĩ đại của mười hai khu rừng cũng được tuyên xưng.

Verse 39

श्रीमद्भागवतस्यात्र माहात्म्यं कीर्तितं परम् । वज्रशांडिल्यसंवाद अंतर्लीलाप्रकाशकम् ॥ ३९ ॥

Tại đây, sự vĩ đại tối thượng của Śrīmad Bhāgavata được tuyên xưng—qua cuộc đối thoại giữa Vajra và Śāṇḍilya, soi tỏ līlā nội mật (thâm áo) của Chúa Tể.

Verse 40

ततो माघस्य माहात्म्यं स्नानदानजपोद्भवम् । नानाख्यानसमायुक्तं दशाध्यायैर्निरूपितम् ॥ ४० ॥

Sau đó, sự vĩ đại của tháng Māgha—phát sinh từ công đức tắm gội, bố thí và trì tụng japa—cùng nhiều truyện minh họa, được trình bày trong mười chương.

Verse 41

ततो वैष्णवमाहात्म्ये शय्यादानादिजं फलम् । जलदा नादिविधयः कामाख्यानमतः परम् ॥ ४१ ॥

Rồi trong phần Vaiṣṇava Māhātmya, các quả báo do những lễ thí như dâng tặng giường nằm được nói rõ; kế đó là các nghi thức bố thí nước và những phép tắc liên hệ, và sau cùng là truyện gọi là Kāma-ākhyāna.

Verse 42

श्रुतदेवस्य चरितं व्याधोपाख्यानमद्भुतम् । तथाक्षयतृतीयादेर्विशेषात्पुण्यकीर्तनम् ॥ ४२ ॥

Câu chuyện đời của Śrutadeva và truyện kỳ diệu về người thợ săn cũng được kể như những thánh truyện công đức—đặc biệt nêu rõ phước lành riêng biệt gắn với lễ Akṣaya-tṛtīyā và các pháp hành liên hệ.

Verse 43

ततस्त्वयोध्यामाहात्म्ये चक्रब्रह्माह्वतीर्थके । सुरापापविमोक्षाख्ये तथाधारसहस्रकम् ॥ ४३ ॥

Rồi trong Ayodhyā-māhātmya, có kể về thánh độ (tīrtha) mang danh Cakra-brahmāhvā, thánh độ gọi là “Giải thoát khỏi tội rượu”, và cũng có phần/địa danh Ādhāra-sahasraka (“ngàn nền tảng”).

Verse 44

स्वर्गद्वारं चंद्रहरिधर्महर्युपवर्णनम् । स्वर्णवृष्टेरुपाख्यानं तिलोदासरयूयुतिः ॥ ४४ ॥

Trong đó có truyện “Svargadvāra”, phần miêu tả Candrahari và Dharmahari, truyện về cơn mưa vàng, và cả đoạn liên hệ đến Tilodā cùng dòng sông Sarayū.

Verse 45

सीताकुंडं गुप्तहरिसरंयुघर्घरान्वयः । गोप्रतारं च दुग्धोदं गुरुकुंडादिपञ्चकम् ॥ ४५ ॥

Sītā-kuṇḍa, hồ thiêng mang tên Gupta-Hari-saras, dòng/giòng truyền thánh gọi là Yugharghara, Gopratāra và Dugdoda—cùng năm thánh địa bắt đầu từ Guru-kuṇḍa—đều là các tīrtha cần ghi nhớ trong lòng sùng kính.

Verse 46

सोमार्का दीनि तीर्थानि त्रयोदश ततः परम् । गयाकूपस्य माहात्म्यं सर्वाघविनिवर्तकम् ॥ ४६ ॥

Kế đó là mười ba thánh địa bắt đầu từ Somārka; rồi tiếp theo là lời tán dương đại công đức của giếng Gayā (Gayākūpa), nơi trừ diệt mọi tội lỗi.

Verse 47

मांडव्याश्रमपूर्वाणि तीर्थानि तदनन्तरम् । अजितादि मानसादितीर्थानि गदितानि च ॥ ४७ ॥

Sau đó, các tīrtha bắt đầu từ đạo tràng Māṇḍavya-āśrama đã được thuật lại; rồi tiếp nữa, những thánh địa như Ajita và các tīrtha khởi đầu từ Mānasa cũng được kể ra.

Verse 48

इत्येष वैष्णवः खंडो द्वितीयः परिकीर्तितः । अतः परं ब्रह्मखंडं मरीचे श्रृणु पुण्यदम् ॥ ४८ ॥

Như vậy, phần thứ hai—Vaiṣṇava-khaṇḍa—đã được trình bày đầy đủ. Nay, hỡi Marīci, hãy lắng nghe Brahma-khaṇḍa tiếp theo, phần ban phước công đức.

Verse 49

यत्र वै सेतुमाहात्म्ये फलं स्नाने क्षणोद्भवम् । गालवस्य तपश्चर्या राक्षसाख्यानकं ततः ॥ ४९ ॥

Trong phần ấy nói về đại vinh quang của Setu, nơi công quả do tắm gội phát sinh tức khắc; rồi tiếp theo là hạnh khổ tu của Gālava, và sau đó là một truyện kể về rākṣasa (quỷ thần).

Verse 50

चक्रतीर्थादिमाहात्म्यं देवीपत्तनसंयुते । वेतालतीर्थमहिमा पापनाशादिकीर्तनम् ॥ ५० ॥

Đoạn này tán dương đại oai đức của Chakra-tīrtha và các bến thánh khác gắn với Devīpattana, đồng thời kể lại vinh quang của Vetāla-tīrtha—nơi diệt trừ tội lỗi và ban các phúc lợi tâm linh tương ứng.

Verse 51

मंगलादिकमाहात्म्यं ब्रह्मकुंडादिवर्णनम् । हनुमत्कुंडमहिमागस्त्यतीर्थभवं फलम् ॥ ५१ ॥

Phần này giảng về thánh đức bắt đầu từ Maṅgalā và các nơi khác, mô tả Brahma-kuṇḍa cùng những hồ thiêng, tôn xưng vinh quang của Hanumat-kuṇḍa, và nêu rõ quả phúc tâm linh phát sinh từ thánh địa hành hương Agastya-tīrtha.

Verse 52

रामतीर्थादिकथनं लक्ष्मीतीर्थनिरूपणम् । शंखादितीर्थमहिमा तथा साध्यामृतादिजः ॥ ५२ ॥

Có lời thuật về Rāma-tīrtha và các bến thánh khác; sự mô tả Lakṣmī-tīrtha; đại công đức của Śaṅkha và các tīrtha khác; và cũng vậy, bản tường thuật bắt đầu từ Sādhya-amṛta v.v. (là những đề mục được trình bày).

Verse 53

धनुष्कोट्यादिमाहात्म्यं क्षीरकुंडादिजं तथा । गायत्र्यादिकतीर्थानां माहात्म्यं चात्र कीर्तितम् ॥ ५३ ॥

Tại đây, thánh đức của các nơi bắt đầu từ Dhanuṣkoṭi, cũng như của các địa điểm bắt đầu từ Kṣīrakuṇḍa, và cả đại công đức của các tīrtha bắt đầu từ (tīrtha của) Gāyatrī v.v., đều đã được thuật lại.

Verse 54

रामनाथस्य महिमा तत्त्वज्ञानोपदेशनम् । यात्राविधानकथनं सेतै मुक्तिप्रदं नृणाम् ॥ ५४ ॥

Đoạn này mô tả vinh quang của Rāmanātha, sự chỉ dạy về tri kiến chân thật (tattva-jñāna), và các quy tắc hành hương—rằng Setu linh thiêng ban giải thoát cho loài người.

Verse 55

धर्मारण्यस्य माहात्म्यं ततः परमुदीरितम् । स्थाणुः स्कन्दाय भगवान्यत्र तत्त्वमुपादिशत् ॥ ५५ ॥

Sau đó, vinh quang tối thượng của Dharmāraṇya được tuyên dương—chốn linh thiêng nơi Đức Sthāṇu (Śiva) đã truyền dạy chân lý tối cao cho Skanda.

Verse 56

धर्मारण्यसुसंभूतिस्तत्पुण्यपरिकीर्त्तनम् । कर्म्मसिद्धेः समाख्यानं ऋषिवंशनिरूपणम् ॥ ५६ ॥

Đoạn ấy cũng thuật lại nguồn gốc cát tường gắn với Dharmāraṇya, sự tán dương công đức của thánh địa ấy, câu chuyện về sự thành tựu trong nghi lễ (karma-siddhi), và sự trình bày các dòng dõi của chư hiền thánh (ṛṣi).

Verse 57

अप्सरस्तीर्थमुख्यानां माहात्म्यं यत्र कीर्तितम् । वर्णानामाश्रमाणां च धर्मतत्त्वनिरूपणम् ॥ ५७ ॥

Tại đó, sự vĩ đại của các thánh địa tắm gội (tīrtha) tối thắng—khởi đầu từ Apsarastīrtha—được ca tụng; và cũng trình bày chân lý của Dharma liên hệ đến các varṇa và các āśrama.

Verse 58

दिवः स्थानविभागश्च बकुलार्ककथा शुभा । छत्रानन्दा तथा शांता श्रीमाता च मतंगिनी ॥ ५८ ॥

Cũng có phần nói về sự phân chia các cõi trời; câu chuyện cát tường về Bakula và Arka; cùng các truyện về Chatrānandā, Śāntā, Śrīmātā và Mataṅginī.

Verse 59

पुण्यदा च समाख्याता यत्र देव्यः समास्थिताः । इन्द्रेश्वरादिमाहात्म्यं द्वारकादिनिरूपणम् ॥ ५९ ॥

Nơi ấy còn được gọi là Puṇyadā, chốn các Nữ Thần an trú. Tại đó cũng mô tả sự linh thiêng vĩ đại của Indreśvara và các thánh địa khác, cùng phần thuật về Dvārakā và những tīrtha liên hệ.

Verse 60

लोहासुरसमाख्यानं गंगाकूपनिरूपणम् । श्रीरामचरितं चैव सत्यमंदिरवर्णनम् ॥ ६० ॥

Nơi đây có truyện về ác quỷ Loha, sự tường thuật về giếng sông Hằng, thánh truyện của Śrī Rāma, và cả phần mô tả Đền Chân Thật (Satya-mandira).

Verse 61

जीर्णोद्धा रस्य कथनमासनप्रतिपादनम् । जातिभेदप्रकथनं स्मृतिधर्मनिरूपणम् ॥ ६१ ॥

Bản văn nói về việc trùng tu những gì đã hư hoại, đặt ra quy tắc về chỗ ngồi và tư thế (āsana), giải thích sự phân biệt giai tầng, và trình bày dharma theo các Smṛti.

Verse 62

ततस्तु वैष्णवा धर्मा नानाख्यानैरुदीरिताः । चातुर्मास्ये ततः पुण्ये सर्वधर्मनिरूपणम् ॥ ६२ ॥

Sau đó, các bổn phận Vaiṣṇava được giảng giải qua nhiều truyện tích; rồi trong pháp tu Cāturmāsya đầy công đức, mọi dharma được trình bày một cách hệ thống.

Verse 63

दानप्रशंसा तत्पश्चाद्व्रतस्य महिमा ततः । तपश्चैव पूजायाः सच्छिद्रकथनं ततः ॥ ६३ ॥

Tiếp theo là lời tán dương bố thí; rồi đến sự vĩ đại của các giới nguyện (vrata); rồi khổ hạnh (tapas); và sau đó là phần nói về thờ phụng (pūjā), kèm giải thích những lỗi lầm và sơ suất có thể xảy ra.

Verse 64

तद्वृत्तीनां भिदाख्यानं शालग्रामनिरूपणम् । भारकस्य वधोपायो वृक्षाचामहिमा तथा ॥ ६४ ॥

Cũng có phần kể về những sai biệt giữa các truyện ấy, mô tả Śālagrāma—thánh thạch của Viṣṇu, phương cách diệt Bhāraka, và cũng nói về công đức của nghi thức ācamana (nhấp nước thanh tịnh).

Verse 65

विष्णोः शापश्च वृक्षत्वं पार्वत्यनुतपस्ततः । हरस्य तांडवं नृत्यं रामनामनिरूपणम् ॥ ६५ ॥

Cũng thuật lại: lời nguyền của Viṣṇu và quả báo hóa thành cây; rồi đến khổ hạnh của Pārvatī; điệu múa Tāṇḍava của Hara; và phần khai giải Thánh Danh Rāma.

Verse 66

हरस्य लिंगपतनं कथा बैजवनस्य च । पार्वतीजन्मचरितं तारकस्य वधोऽद्भुतः ॥ ६६ ॥

Kinh còn kể chuyện liṅga của Hara rơi xuống, truyện Baijavana, tiểu sử về sự giáng sinh của Pārvatī, và việc diệt Tāraka kỳ diệu.

Verse 67

प्रणवैश्वर्यकथनं तारकाचरितं पुनः । दक्षयज्ञसमाप्तिश्च द्वादशाक्षरभूषणम् ॥ ६७ ॥

Kinh cũng kể về vinh quang và uy lực tối thượng của Praṇava (Oṁ), lại thuật chuyện Tāraka; mô tả sự viên mãn của tế lễ Dakṣa; và tán dương Chân ngôn Mười Hai Âm như bảo sức của bhakti.

Verse 68

ज्ञानयोगसमाख्यानं महिमा द्वादशाक्षरेः । श्रवणादिकपुण्यं च कीर्तितं शर्मदं नृणाम् ॥ ६८ ॥

Đã giảng bày Yoga của Trí tuệ, sự vĩ đại của Chân ngôn mười hai âm, và công đức phát sinh từ các pháp tu bắt đầu bằng việc lắng nghe—ban an lạc và phúc lành cho loài người.

Verse 69

ततो ब्राह्मोत्तरे भागे शिवस्य महिमाद्भुतः । पंचाक्षरस्य महिमा गोकर्णमहिमा ततः ॥ ६९ ॥

Rồi, ở phần sau của chương Brāhma, kinh mô tả vinh quang kỳ diệu của Śiva—cùng sự vĩ đại của Chân ngôn năm âm; và sau đó là thánh tích Gokarṇa với công đức linh thiêng.

Verse 70

शिवरात्रैश्च महिमा प्रदोषव्रतकीर्तनम् । सोमवारव्रतं चापि सीमंतिन्याः कथानकम् ॥ ७० ॥

Cũng còn thuật về đại uy đức của pháp hành Śivarātri, lời kể về hạnh nguyện Pradoṣa, hạnh nguyện ngày Thứ Hai, và câu chuyện về người nữ tên Sīmaṃtinī.

Verse 71

भद्रायुत्पत्तिकथनं सदाचारनिरूपणम् । शिववर्मसमुद्देशो भद्रायूद्वाहवर्णनम् ॥ ७१ ॥

Bản kinh thuật lại sự xuất hiện của Bhadrāyu; nêu rõ khuôn phép thiện hạnh; nhắc đến Śivavarman; và mô tả lễ thành hôn của Bhadrāyu.

Verse 72

भद्रायुमहिमा चापि भस्ममाहात्म्यकीर्तनम् । शबराख्यानकं चैव उमामाहेश्वरं व्रतम् ॥ ७२ ॥

Cũng còn nói về vinh quang của Bhadrāyu, lời tán dương đại lực của bhasma (tro thánh), câu chuyện “Śabara”, và hạnh nguyện mang tên Umā–Māheśvara Vrata.

Verse 73

रुद्राक्षस्य च माहात्म्यं रुद्राध्यायस्य पुण्यकम् । श्रवणादिकपुण्यं च ब्रह्मखंडोऽयमीरितः ॥ ७३ ॥

Nơi đây đã tuyên bày Brahma-khaṇḍa này: đại công đức của chuỗi Rudrākṣa, phước lành của Rudrādhyāya, và công đức tâm linh do nghe tụng cùng các pháp hành liên hệ.

Verse 74

अतः परं चतुर्थँ तु काशीखंडमनुत्तमम् । विंध्यनारदयोर्यत्र संवादः परिकीर्तितः ॥ ७४ ॥

Tiếp theo là phần thứ tư, Kāśī-khaṇḍa vô song, nơi thuật lại cuộc đối thoại giữa Vindhya và bậc hiền thánh Nārada.

Verse 75

सत्यलोकप्रभावश्चागस्त्यावासे सुरागमः । पतिव्रताचरित्रं च तीर्थयात्रा प्रशंसनम् ॥ ७५ ॥

Cũng thuật lại uy lực và sự vĩ đại của Satyaloka, việc chư thiên quang lâm am thất của Agastya, hạnh nguyện mẫu mực của người vợ trọn đạo (pativratā), và lời tán dương cuộc hành hương đến các thánh địa tắm gội (tīrthayātrā).

Verse 76

ततश्च सप्तपुर्याख्या संयमिन्या निरूपणम् । बुधस्य च तथेंद्राग्न्योर्लोकाप्तिः शिवशर्मणः ॥ ७६ ॥

Kế đó là phần thuật về ‘bảy thánh thành’ (saptapurī) lừng danh, cùng sự miêu tả Saṃyaminī; lại kể chuyện Budha, và việc Śivaśarman đã đạt đến các cõi của Indra và Agni như thế nào.

Verse 77

अग्नेः समुद्भवश्चैव क्रव्याद्वरुणसंभवः । गंधवत्यलकापुर्योरीश्वर्याश्च समुद्भवः ॥ ७७ ॥

Có một dạng chỉ sinh từ Agni (lửa); còn ngọn lửa ăn thịt (kravyāda) lại sinh từ Varuṇa. Từ Gandhavatī và từ thành Alakā cũng phát khởi aiśvarya—quyền uy và phú quý.

Verse 78

चंद्रार्कबुधलोकानां कुजेज्यार्कभुवां क्रमात् । मम विष्णोर्ध्रुवस्यापि तपोलोकस्य वर्णनम् ॥ ७८ ॥

Theo thứ tự, ta đã mô tả các cõi của Chandra (Mặt Trăng), Sūrya (Mặt Trời) và Budha (Thủy tinh), cùng các cõi của Kuja (Hỏa tinh), Bṛhaspati (Mộc tinh) và Śukra (Kim tinh); lại cũng nói về cõi của chính ta, của Viṣṇu, của Dhruva và của Tapoloka.

Verse 79

ध्रुवलोककथा पुण्या सत्यलोकनिरीक्षणम् । स्कंदागस्त्यसमालापो मणिकर्णीसमुद्भवः ॥ ७९ ॥

Đó là câu chuyện phúc lành về cõi Dhruva; sự chiêm kiến Satyaloka; cuộc đối thoại giữa Skanda và Agastya; và nguồn gốc (sự hiển lộ) của Maṇikarṇī—những đề mục ấy được thuật lại.

Verse 80

प्रभावश्चापि गंगाया गंगानामसहस्रकम् । वाराणसीप्रशंसा च भैरवाविर्भवस्ततः ॥ ८० ॥

Kế đó, kinh nói về vinh quang của sông Gaṅgā, “Ngàn Danh xưng của Gaṅgā”, lời tán dương Vārāṇasī, rồi tiếp theo là sự hiển hiện của Bhairava.

Verse 81

दंडपाणिज्ञानवाप्योरुद्भवः समनंतरम् । ततः कलावत्याख्यानं सदाचारनिरूपणम् ॥ ८१ ॥

Ngay sau đó là chuyện về nguồn gốc của Daṇḍapāṇi và Jñāna-vāpī (giếng tri thức). Rồi đến truyện Kalāvatī, cùng phần trình bày về sadācāra—nếp hạnh đúng đắn.

Verse 82

ब्रह्मचारिसमाख्यानं ततः स्त्रीलक्षणानि च । कृत्याकृत्यविनिर्देशो ह्यविमुक्तेशवर्णनम् ॥ ८२ ॥

Rồi đến chuyện về brahmacārin (người học trò giữ hạnh thanh tịnh), các đặc điểm của phụ nữ, lời chỉ dạy minh bạch về điều nên làm và không nên làm, cùng phần mô tả Avimukteśa—Chúa tể của Avimukta.

Verse 83

गृहस्थयोगिनो धर्माः कालज्ञानं ततः परम् । दिवोदासकथा पुण्या काशिकावर्णनं ततः ॥ ८३ ॥

Kế tiếp là các bổn phận (dharma) của người gia chủ-yogin; rồi đến giáo huấn cao hơn về tri kiến thời gian (kāla-jñāna). Sau đó là câu chuyện công đức của Divodāsa, và tiếp nữa là phần mô tả Kāśikā (Vārāṇasī).

Verse 84

मायागणपतेश्चाथ भुवि प्रादुर्भवस्ततः । विष्णुमायाप्रपंचोऽथ दिवोदासविमोक्षणम् ॥ ८४ ॥

Rồi kinh nói về sự giáng hiện trên cõi đất của Māyā-Gaṇapati; tiếp đó là sự triển khai rộng lớn của māyā—cuộc hí lộng của Viṣṇu; và sau cùng là chuyện Divodāsa được giải thoát.

Verse 85

ततः पंचनदोत्पर्त्तिर्बिंदुमाधवसंभवः । ततो वैष्णवतीर्थाख्या शूलिनः काशिकागमः ॥ ८५ ॥

Tiếp theo là chuyện nguồn gốc Pañcanada và sự hiển lộ của Bindumādhava; rồi đến phần mang danh “Vaiṣṇava Tīrtha”, cùng việc Śūlin (Śiva) ngự đến Kāśī.

Verse 86

जैगीषव्येन संवादो ज्येष्ठेशाख्या महेशितुः । क्षेत्राख्यानं कंदुकेशः व्याघ्रेश्वरसमुद्भवः ॥ ८६ ॥

Có chuyện đối thoại với Jaigīṣavya; chuyện về Đại Chúa Maheśa được gọi là Jyeṣṭheśa; và ký sự thánh địa về Kaṃḍukeśa—khởi sinh trong mối liên hệ với Vyāghreśvara.

Verse 87

शैलेशरत्नेश्वरयोः कृत्तिवासस्य चोद्भवः । देवतानामधिष्टानं दुर्गासुरपराक्रमः ॥ ८७ ॥

(Có) chuyện nguồn gốc của Śaileśa và Ratneśvara, cùng sự xuất hiện của Kṛttivāsa; thánh tọa (adhiṣṭhāna) của chư thiên; và những chiến công anh dũng trong cuộc giao tranh giữa Durgā và loài Asura.

Verse 88

दुर्गाया विजयश्चाथ ॐकारेशस्य वर्णनम् । पुनरोंकार माहात्म्य त्रिलोचोनसमुद्भवः ॥ ८८ ॥

Rồi đến chuyện Durgā chiến thắng, và sự miêu tả về Oṁkāreśa; lại nữa, là sự tán dương đại oai lực của âm tiết thiêng “Oṁ”, cùng sự hiển hiện của Đấng Ba Mắt (Trilocana, Śiva).

Verse 89

केदाराख्या च धर्मेश कथा विष्णुभुजोद्भवा । वीरेश्वरसमाख्यानं गंगामाहात्म्यकीर्तनम् ॥ ८९ ॥

Lại có các phần về Kedāra; chuyện Dharmeśa, sinh từ cánh tay của Viṣṇu; ký sự về Vīreśvara; và lời xưng tụng đại công đức (māhātmya) của sông Gaṅgā.

Verse 90

विश्वकर्मेशमहिमा दक्षयज्ञोद्भवस्तथा । सतीशस्यामृतेशादेर्भुजस्तंभः पराशरे ॥ ९० ॥

Hỡi Parāśara, bản kinh này còn thuật lại uy đức của Chúa tể của Viśvakarmā, sự việc phát sinh từ lễ tế của Dakṣa, và việc cánh tay của Chúa phu quân của Satī cùng Amṛteśa và các vị khác bị làm cho tê cứng, không thể cử động.

Verse 91

क्षेत्रतीर्थकदंबश्च मुक्तिमडपसंकथा । विश्वेशविभवश्चाथ ततो यात्रापरिक्रमः ॥ ९१ ॥

Rồi đến: một cụm các thánh địa (kṣetra) và bến hành hương (tīrtha); câu chuyện về Mạn-đàp của Giải thoát; vinh quang của Viśveśa, Chúa tể của vũ trụ; và sau đó là vòng hành hương theo nghi thức (yātrā-parikrama).

Verse 92

अतः परं त्ववंत्याख्यं श्रृणु खंड च पंचमम् । महाकालवनाख्यानं ब्रह्मशीर्षच्छिदा ततः ॥ ९२ ॥

Nay, hãy lắng nghe phần thứ năm mang tên “Avanti”. Sau đó là chuyện về khu rừng Mahākāla, rồi đến tự sự về việc chặt đứt đầu của Phạm Thiên (Brahmā).

Verse 93

प्रायश्चित्तविधिश्चाग्नेरुत्पत्तिश्च सुरागमः । देवदीक्षा शिवस्तोत्रं नानापातकनाशनम् ॥ ९३ ॥

Kinh cũng dạy các phép thức sám hối (prāyaścitta), nguồn gốc của lửa thiêng, và truyền thống thần linh (Āgama); các nghi lễ thọ pháp để phụng thờ thần, những bài tán tụng Śiva, cùng các phương cách diệt trừ nhiều loại tội lỗi.

Verse 94

कपोलमोचनाख्यानं महाकालवनस्थितिः । तीर्थं कनखलेशस्य सर्वपापप्रणाशनम् ॥ ९४ ॥

Đó là câu chuyện về Kapolamocana, tọa lạc trong rừng Mahākāla—bến thánh (tīrtha) của Kanakhaleśa này diệt trừ mọi tội lỗi.

Verse 95

कुंडमप्सरसंज्ञं च सरो रुद्रस्य पुण्यदम् । कुडवेशं च विद्याध्रं मर्कटेश्वरतीर्थकम् ॥ ९५ ॥

Lại có ao mang danh “Apsaras”, và hồ thiêng của Rudra ban phước đức; cũng có các thánh địa Kuḍaveśa và Vidyādhra, cùng nơi hành hương Markaṭeśvara.

Verse 96

स्वर्गद्वारचतुःसिंधुतीर्थं शंकरवापिका । शंकराक गन्धवतीतीर्थं पापप्रणाशनम् ॥ ९६ ॥

Có bến thiêng mang tên Svargadvāra, thánh địa gọi là Catuḥsiṃdhu, hồ thiêng Śaṅkaravāpikā, và tīrtha mang danh Śaṅkarāka-Gandhavatī—tất cả đều diệt trừ tội lỗi.

Verse 97

दशाश्वमेधिकानंशतीर्थे च हरिसिद्धिदम् । पिशाचकादियात्रा च हनुमत्कवचेश्वरौ ॥ ९७ ॥

Cũng thuật về thánh địa Daśāśvamedhikā, Śatīrtha, và nơi ban thành tựu trong lòng bhakti hướng về Hari; lại có nghi thức hành hương liên quan đến Piśāca và các loài ấy, cùng các tích về Hanumat, bài Kavaca (thần chú hộ thân), và Īśvara.

Verse 98

महाकालेशयात्रा च वल्मीकेश्वरतीर्थकम् । शुक्रे च पञ्चमे चाख्ये कुशस्थल्याः प्रदक्षिणाः ॥ ९८ ॥

Lại có cuộc hành hương đến Mahākāleśa, tīrtha của Valmīkeśvara; và các vòng nhiễu (pradakṣiṇā) quanh Kuśasthalī—thực hiện vào ngày thứ Sáu và lại vào ngày mồng năm (tithi) mang tên ấy.

Verse 99

अक्रूरसंज्ञकन्त्वेकपादं चंद्रार्कवैभवम् । करभेशाख्यतीर्थं च लटुकेशादितीर्थकम् ॥ ९९ ॥

Lại nhắc đến thánh địa mang danh Akrūra; nơi thiêng gọi là Ekapāda; đền thờ nổi tiếng bởi uy quang của Mặt Trăng và Mặt Trời; tīrtha tên Karabheśa; và các tīrtha khởi đầu từ Laṭukeśa.

Verse 100

मार्कंडेशं यज्ञवापी सोमेशं नरकांतकम् । केदारेश्वररामेशसौभाग्येशनरार्ककम् ॥ १०० ॥

Mārkaṇḍeśa; Yajñavāpī; Someśa; Narakāntaka; Kedāreśvara; Rāmeśa; Saubhāgyeśa; và Narārkaka—đó là những thánh danh cần luôn ghi nhớ.

Verse 101

केशवार्कं शक्तिभेदं स्वर्णसारमुखानि च । ॐकारेशादितीर्थानि अंधकश्रुतिकीर्तनम् ॥ १०१ ॥

Lại còn kể: thánh truyện về Keśavārka; phần giảng giải về sự phân biệt các năng lực thiêng (śakti-bheda); các đoạn mở đầu bằng “Svarṇasāra”; các thánh địa bắt đầu từ Oṁkāreśa; và sự thuật lại truyền thống gọi là Andhaka-śruti.

Verse 102

कालारण्ये लिंगसंख्या स्वर्णश्रृंगाभिधानकम् । कुशस्थल्या अवंत्याश्चोज्जयिन्या अभिधानकम् ॥ १०२ ॥

Tại Kālāraṇya, thánh địa (tīrtha) gọi là Liṅgasaṃkhyā cũng được biết với tên Svarṇaśṛṅga. Còn Kuśasthalī là tên quen thuộc của Avantī—vốn cũng được gọi là Ujjayinī.

Verse 103

पद्मावतीवै कुमुद्वत्यमरावतिनामकम् । विशालाप्रतिकल्पाभिधानं च ज्वरशांतिकम् ॥ १०३ ॥

Padmāvatī, Kumudvatī và nơi gọi là Amarāvatī; cũng vậy Viśālā và Pratikalpa—những danh xưng (thánh địa/hiển hiện) ấy được mô tả là có công năng làm dịu cơn sốt.

Verse 104

शिवानामादिकफलं नागोद्गीता शिवस्तुतिः । हिरण्याक्षवधाख्यानं तीर्थं सुंदरकुंडकम् ॥ १०४ ॥

Những quả phúc mở đầu của việc tụng niệm thánh danh Śiva, bài thánh ca của Nāga, lời tán tụng Śiva, truyện về việc diệt Hiraṇyākṣa, và thánh địa (tīrtha) mang tên Sundara-kuṇḍa mỹ lệ—đó là các đề mục ở đây.

Verse 105

नीलगंगापुष्कराख्यं विंध्यवासनतीर्थकम् । पुरुषोत्तमाभिधानं तु तत्तीर्थं चाघनाशनम् ॥ १०५ ॥

Có một bến thánh gọi là Nīlagangā–Puṣkara, và thánh địa mang danh Vindhyavāsana; tīrtha ấy cũng nổi tiếng với tên “Puruṣottama”, có năng lực diệt trừ tội lỗi.

Verse 106

गोमती वामनं कुंडो विष्णोर्नामसहस्रकम् । वीरेश्वरसरः कालभैरवस्य च तीर्थकम् ॥ १०६ ॥

Cũng kể đến sông Gomati, thánh tích Vāmana, hồ thiêng (kuṇḍa), “Viṣṇu-nāma-sahasra” — một nghìn Thánh Danh của Viṣṇu, hồ Vīreśvara, và thánh địa hành hương của Kālabhairava.

Verse 107

महिमा नागपंचम्या नृसिंहस्य जयंतिका । कुटुम्बेश्वरयात्रा च देवसाधककीर्तनम् ॥ १०७ ॥

Cũng thuật về sự vĩ đại của lễ Nāga-pañcamī; ngày Jayantī của Nṛsiṃha; cuộc hành hương đến Kuṭumbeśvara; và kīrtana tán dương các Deva-sādhaka.

Verse 108

कर्कराजाख्यतीर्थं च विघ्नेशादिसुरोहनम् । रुंद्रकुंडप्रभृतिषु बहुतीर्थनिरूपणम् ॥ १०८ ॥

Bản văn mô tả tīrtha mang tên Karkarāja-tīrtha, cùng nơi thánh trên cao gắn với Vighneśa và các chư thiên khác; và còn trình bày nhiều thánh địa hành hương, bắt đầu từ Rudra-kuṇḍa và các nơi nữa.

Verse 109

यात्राष्टतीर्थजा पुण्या रेवामाहात्म्यमुच्यते । धर्मपुत्रस्य वैराग्यो मार्कंडेयेन संगमः ॥ १०९ ॥

Công đức phát sinh từ cuộc hành hương đến tám tīrtha được tuyên xưng là Mahātmya của Revā (Narmadā). Cũng thuật về tâm ly dục của Dharmaputra (Yudhiṣṭhira) và cuộc gặp gỡ của ngài với Mārkaṇḍeya.

Verse 110

प्राग्रीयानुभवाख्यानममृतापरिकीर्त्तनम् । कल्पे कल्पे पृथङ् नाम नर्मदायाः प्रकीर्तितम् ॥ ११० ॥

Đây là bản ký thuật cổ xưa từ kinh nghiệm sống, lời tuyên xưng ngọt như cam lộ. Trong mỗi mỗi kiếp (kalpa), sông Narmadā được tán dương dưới những danh xưng riêng biệt.

Verse 111

स्तवमार्षं नामेदं च कालरात्रिकथा ततः । महादेवस्तुतिः पश्चात्पृथक्कल्पकथाद्भुता ॥ १११ ॥

Tiếp đến là bài tán tụng của các bậc hiền triết, gọi là Ārṣa-stava; rồi theo sau là chuyện về Kālarātri. Kế đó là lời ca ngợi Mahādeva; và sau nữa là bản thuật kỳ diệu về các kalpa, mỗi kalpa được kể riêng rẽ.

Verse 112

विशल्याख्यानकं पश्चाज्जालेश्वरकथा तथा । गोरीव्रत समाख्यानं त्रिपुरज्वालनं ततः ॥ ११२ ॥

Sau đó là truyện về Viśalyā, và cũng có chuyện về Jāleśvara; rồi đến phần giảng giải về Gaurī-vrata; và tiếp theo là việc thiêu đốt Tripura.

Verse 113

देहपातविधानं च कावेरीसंगमस्ततः । दारुतीर्थं ब्रह्मावर्तं यत्रेश्वरकथानकम् ॥ ११३ ॥

Và còn mô tả nghi thức đúng đắn để xả bỏ thân này; rồi đến nơi hợp lưu của sông Kāverī. Cũng có Dāru-tīrtha và Brahmāvarta—nơi câu chuyện thiêng liêng về Īśvara được thuật lại.

Verse 114

अग्नितीर्थं रवितीर्थं मेघनादादिदारुकम् । देवतीर्थं नर्मदेशं कपिलाख्यं करंजकम् ॥ ११४ ॥

“Đó là Agni-tīrtha, Ravi-tīrtha, địa điểm gọi là Dāruka bắt đầu từ mốc Meghanāda, Devatīrtha, vùng Narmadā, thánh địa mang danh Kapilā, và Karañjaka.”

Verse 115

कुंडलेशं पिप्पलादं विमलेशं च शूलभित् । शचीहरणमाख्या नमभ्रकस्य वधस्ततः ॥ ११५ ॥

(Rồi kinh thuật) chuyện về Kuṇḍaleśa, Pippalāda và Vimaleśa; lại có Śūlabhit; truyện kể việc Śacī bị bắt cóc; và sau đó là việc Namabhraka bị tiêu diệt.

Verse 116

शूलभेदोद्भवो यत्र दानधर्माः पृथग्विधाः । आख्यानं दीर्घतपस ऋष्यश्रृंगकथा ततः ॥ ११६ ॥

Tại đó thuật rõ nguồn gốc của Śūlabheda và các loại pháp (dharma) về bố thí khác nhau; tiếp theo là truyện về khổ hạnh lâu dài (Dīrgha-tapas), rồi đến câu chuyện của hiền thánh Ṛṣyaśṛṅga.

Verse 117

चित्रसेनकथापुण्या काशिराज्यस्य लक्षणम् । ततो देवशिलाख्यानं शबरीतीर्थकान्वितम् ॥ ११७ ॥

Rồi đến câu chuyện công đức về Citrasena và sự mô tả vương quốc Kāśī; tiếp theo là truyện mang tên Devaśilā, cùng các thánh địa hành hương gắn với những Śabarī.

Verse 118

व्याधाख्यानं ततः पुण्यं पुष्करिण्यर्कतीर्थकम् । आप्रेत्येश्वरतीर्थं च शक्रतीर्थं करोटिकम् ॥ ११८ ॥

Rồi đến truyện công đức về người thợ săn, hồ thiêng và Arka-tīrtha; lại có Āpretyeśvara-tīrtha, Śakra-tīrtha, và thánh địa mang tên Karoṭika.

Verse 119

कुमारेशमगस्त्येशमानंदेशं च मातृजम् । लोकेशं धनदेशं च मंगलेशं च कामजम् ॥ ११९ ॥

([Nên tưởng niệm]) Kumāreśa, Agastyeśa, và Ānandeśa—đấng do Mẫu thân sinh ra—cùng Lokeśa và Dhanadeśa; lại nữa Maṅgaleśa, đấng sinh từ Kāma (dục vọng).

Verse 120

नागेशं चापि गोपारं गौतमं शंखचूडकम् । नारदेशं नंदिकेशं वरुणेश्वरतीर्थकम् ॥ १२० ॥

Lại nữa, Ngài kể danh Nāgeśa, Gopāra, Gautama và Śaṅkhacūḍaka; cũng vậy Nāradeśa, Nandikeśa và Varuṇeśvara—cùng với thánh địa tắm gội (tīrtha) của Varuṇeśvara.

Verse 121

दधिस्कंदादितीर्थानि हनूमतेश्वरं ततः । रामेश्वरादि तीर्थानि सोमेशं पिंगलेश्वरम् ॥ १२१ ॥

Rồi Ngài nói về các thánh địa (tīrtha) bắt đầu từ Dadhiskaṃda, và sau đó là đền Hanūmateśvara; cùng các nơi hành hương bắt đầu từ Rāmeśvara, và cả các linh miếu Someśa và Piṅgaleśvara.

Verse 122

ऋणमोक्षं कपिलेशं पूतिकेशं जलेशयम् । चंडार्कं यमतीर्थं च काल्होडीशं वनादिके ॥ १२२ ॥

Trong rừng và những vùng tương tự có các thánh xứ/linh thần mang danh Ṛṇamokṣa, Kapileśa, Pūtakeśa, Jaleśaya, Caṇḍārka, Yama-tīrtha và Kālhoḍīśa.

Verse 123

नारायणं च कोटीशं व्यासतीर्थं प्रभासकम् । नागेशसंकर्षणकं प्रश्रयेश्वरतीर्थकम् ॥ १२३ ॥

Và (nên tưởng niệm/tụng niệm) Nārāyaṇa, Koṭīśa, Vyāsa-tīrtha, Prabhāsaka, Nāgeśa, Saṃkarṣaṇaka, cùng Praśrayeśvara-tīrtha.

Verse 124

ऐरंडीसंगमं पुण्यं सुवर्णशिलतीर्थकम् । करंजं कामहं तीर्थं भांडीरो रोहिणीभवम् ॥ १२४ ॥

Hợp lưu thiêng liêng mang tên Airandī thật nhiều công đức; thánh địa Suvarṇaśilā-tīrtha cũng vậy. Cũng thế là Karañja, linh miếu mang danh Kāmaha, và Bhāṇḍīra gắn với Rohiṇī.

Verse 125

चक्रतीर्थं दौतपापं स्कंदमांगिरसाह्वयम् । कोटितीर्थमयोन्यख्यमंगाराख्यं त्रिलोचनम् ॥ १२५ ॥

(Có) Cakratīrtha; Dautapāpa (tīrtha tẩy trừ tội lỗi); Skanda, còn gọi là Āṅgirasa; Koṭitīrtha; nơi mang tên Ayonyā; Aṅgāra theo danh xưng; và Trilocana.

Verse 126

इंद्रेशं कंबुकेशं च सोमेशं कोहनं शकम् । नार्मदं चार्कमाग्नेयं भार्गवेश्वरमुत्तमम् ॥ १२६ ॥

Indreśa, Kambukeśa và Someśa; Kohana và Śaka; Nārmanda; lại có Ārka và Āgneya—cùng với Bhārgaveśvara tối thượng—đều nên ghi nhớ/tụng niệm.

Verse 127

ब्राह्मं दैवं च मार्गेशमादिवाराहकेश्वरम् । रामेशमथ सिद्धेशमाहल्यं कंकटेश्वरम् ॥ १२७ ॥

(Ngài nêu) Brāhma và Daiva; Mārgeśa; Ādi-Vārāhakeśvara; Rāmeśa; rồi Siddheśa; Āhalyā; và Kaṅkaṭeśvara.

Verse 128

शाक्रं सौम्यं च नादेशं तोयेशं रुक्मिणीभवम् । योजनेशं वराहेशं द्वादशीशिवतीर्थकम् ॥ १२८ ॥

(Nên ghi nhớ/tụng niệm) Śākra, Saumya, Nādeśa, Toyeśa, Rukmiṇī-bhava, Yojaneśa, Varāheśa, và thánh địa Śiva-tīrtha gắn với ngày Dvādaśī.

Verse 129

सिद्धेशं मंगलेशं च लिंगवाराहतीर्थकम् । कुण्डेशं श्वेतवाराहं गर्भावेशं रवीश्वरम् ॥ १२९ ॥

(Cũng nên ghi nhớ/viếng thăm) Siddheśa và Maṅgaleśa; thánh địa Liṅga–Vārāha; Kuṇḍeśa; Śveta–Vārāha; Garbhāveśa; và Ravīśvara.

Verse 130

शुक्लादीनि च तीर्थानि हुंकारस्वामितीर्थकम् । संगमेशं नहुषेशं मोक्षणं पञ्चगोपकम् । नागशावं च सिद्धेशं मार्कण्डांक्रूरतीर्थके ॥ १३० ॥

Lại có các bến thánh bắt đầu từ Śuklā; cùng thánh địa mang danh Huṃkārasvāmi-tīrtha; các đền Saṃgameśa và Nahuṣeśa; Mokṣaṇa; Pañcagopaka; Nāgaśāva; và Siddheśa—tất cả đều thuộc tīrtha gắn với Mārkaṇḍa và Krūra.

Verse 131

कामोदशूलारोपाख्ये मांडव्यं गोपकेश्वरम् । कपिलेशं पिंगलेशं भूतेशं गांगगौतमे ॥ १३१ ॥

Tại các thánh địa mang tên Kāmoda và Śūlāropa, nên phụng thờ Māṇḍavya và Gopakeśvara; và cũng tại Kapileśa, Piṅgaleśa, Bhūteśa, cùng Gāṅga-Gautama nữa.

Verse 132

आस्वमेधं भृगुकच्छं केदारेशं च पापनुत् । कलकलेशं जालेशं शालग्रामं वराहकम् ॥ १३२ ॥

Nên viếng thăm/ghi nhớ Aśvamedha, Bhṛgukaccha, Kedāreśa—đấng trừ diệt tội lỗi—cùng Kalakaleśa, Jāleśa, Śālagrāma và Varāhaka.

Verse 133

चंद्रप्रभासमादित्यं श्रीपत्याख्यं च हंसकम् । मूल्यस्थानं च शूलेशमुग्राख्यं चित्रदैवकम् ॥ १३३ ॥

Lại còn có Caṃdraprabhāsa, Samāditya, Śrīpati và Haṃsaka; cũng như Mūlyasthāna, Śūleśa, Ugrākhya và Citradaivaka.

Verse 134

शिखीशं कोटितीर्थं च दशकन्यं सुवणकम् । ऋणमोक्षं भारभूति पुंखां मुडिं च डिंडिमम् ॥ १३४ ॥

“Bản văn còn liệt kê tiếp: Śikhīśa, Koṭitīrtha, Daśakanyā, Suvarṇaka, Ṛṇamokṣa, Bhārabhūti, Puṃkhā, Muḍi và Ḍiṇḍima.”

Verse 135

आमलेशं कपालेशं शृंगैरंडीभवं ततः । कोटितीर्थं लोटणेषं फलस्तुतिरतः परम् ॥ १३५ ॥

Rồi (Ngài kể) Āmaleśa, Kapāleśa, Śṛṅgairaṇḍībhava; tiếp đó là Koṭitīrtha và Loṭaṇeśa—với lòng bhakti tối thượng, chuyên ca ngợi phúc quả (phala) của các thánh địa ấy.

Verse 136

दृमिजंगलमाहात्म्ये रोहिताश्वकथा ततः । धुन्धुमारसमाख्यानं वधोपायस्ततोऽस्य वै ॥ १३६ ॥

Trong Māhātmya của Dṛmijaṅgala, tiếp theo là câu chuyện Rohitāśva; rồi đến truyện tích Dhundhumāra, và sau đó quả thật là phương cách ông bị diệt trừ.

Verse 137

वधौ धुंधोस्ततः पश्चात्ततश्चित्रवहोद्भवः । महिमास्य ततश्चडीशप्रभावो रतीश्वरः ॥ १३७ ॥

Sau đó là chuyện diệt trừ Dhuṃdha; rồi đến thuật tích nguồn gốc của Citra-vaha; kế đó là sự vĩ đại của nơi ấy; và tiếp nữa là uy lực, oai nghiêm của Ḍīśa—(cùng) đoạn nói về Ratīśvara.

Verse 138

केदारेशो लक्षतीर्थं ततो विष्णुपदीभवम् । मुखारं च्यवनांधास्यं ब्रह्मणश्च सरस्ततः ॥ १३८ ॥

Rồi đến Kedāreśa và Lakṣa-tīrtha; tiếp theo là nơi gọi Viṣṇupadī-bhava; lại có Mukhāra, thánh tích của hiền giả Cyavana, Andhāsya, và sau đó là hồ của Phạm Thiên (Brahmā).

Verse 139

चक्राख्यं ललिताख्यानं तीर्थं च बहुगोमयम् । रुद्रावर्तं च मर्कंडं तीर्थं पापप्रणाशनम् ॥ १३९ ॥

Ngài cũng nhắc đến thánh địa mang tên Cakrākhya, thánh truyện gọi Lalitākhyāna, và tīrtha tên Bahugomaya; cũng vậy Rudrāvarta và Markaṇḍa—những tīrtha lừng danh về năng lực tiêu trừ tội lỗi.

Verse 140

श्रवणेशं शुद्धपटं देवांधुप्रेततीर्थकम् । जिह्वोदतीर्थंसंभूतिः शिवोद्भंदं फलस्तुतिः ॥ १४० ॥

(Phần này) thuật về Śravaṇeśa, Śuddhapaṭa, bến thánh Devāndhu-Preta-tīrtha, nguồn gốc Jihvodā-tīrtha, chuyện Śivodbhaṇḍa và lời tán dương các quả phúc (của việc hành hương/đọc tụng).

Verse 141

एष खंडो ह्यवंत्याख्यः श्रृण्वतां पापनाशनः । अतः परं नागराख्यः खंडः षष्ठोऽभिधीयते ॥ १४१ ॥

Phần này quả thật gọi là Avantya-khaṇḍa; ai lắng nghe thì tội lỗi được tiêu trừ. Sau đó, phần thứ sáu, mang tên Nāgara-khaṇḍa, sẽ được trình bày.

Verse 142

लिंगोत्पत्तिसमाख्यानं हरिश्चन्द्रकथा शुभा । विश्वामित्रस्य माहात्म्यं त्रिशंकुस्वर्गतिस्तथा ॥ १४२ ॥

Trong đó có chuyện về sự hiển lộ của Liṅga, câu chuyện cát tường về Hariścandra, sự vĩ đại của Viśvāmitra, và cả truyện Triśaṅku thăng lên cõi trời.

Verse 143

हाटकेश्वरमाहात्म्ये वृत्रासुरवधस्तथा । नागबिलं शंखतीर्थमचलेश्वरवर्णनम् ॥ १४३ ॥

Cũng gồm: sự linh hiển của Hāṭakeśvara; việc diệt quỷ Vṛtrāsura; Nāga-bila (hang rắn); bến thánh Śaṅkha-tīrtha; và phần mô tả Acaleśvara.

Verse 144

चमत्कारपुराख्यानं चमत्कारकरं परम् । गयशीर्षं बालशाख्यं वालमंडं मृगाह्वयम् ॥ १४४ ॥

Truyện mang tên “Camatkāra-pura” là bậc tối thượng, làm phát sinh điều kỳ diệu. (Cũng nhắc đến) Gayāśīrṣa, nơi gọi là Bāla, Vālamaṇḍa và địa điểm mang tên Mṛga.

Verse 145

विष्णुपादं च गोकर्णं युगरूपं समाश्रयः । सिद्धेश्वरं नागसरः सप्तार्षेयं ह्यगस्त्यकम् ॥ १४५ ॥

Khi nương tựa nơi Viṣṇupāda và Gokarṇa, tại Yugarūpa, tại Siddheśvara, tại Nāgasaras, tại Saptārṣeya, và cả tại Agastyaka—người ấy nhờ các thánh địa này mà được thanh tịnh, tăng trưởng công đức.

Verse 146

भ्रूणगर्तं नलेशं च भैष्मं वैडुरमर्ककम् । शारमिष्ठं सोमनाथं च दौर्गमातर्जकेश्वरम् ॥ १४६ ॥

Rồi Ngài lần lượt nêu các thánh địa/đền thờ mang danh: Bhrūṇagarta, Naleśa, Bhaiṣma, Vaiḍura-Markaka, Śāramiṣṭha, Somanātha và Daurga-Mātarjakeśvara.

Verse 147

जामदग्न्यवधाख्यानं नैःक्षत्रियकथानकम् । रामह्रदं नागपुरं ष़ड्लिंगं चैव यज्ञभूः ॥ १४७ ॥

Gồm cả chuyện về việc Jāmadagnya (Paraśurāma) sát phạt, truyện Naiḥkṣatriya (diệt trừ hàng Kṣatriya), Rāma-hrada (hồ của Rāma), Nāgapura, sáu liṅga linh thiêng, và cả Yajñabhū—nơi cử hành tế tự.

Verse 148

मुण्डीरादित्रिकार्कं च सतीपरिणयाह्वयम् । रुद्रशीर्षं च यागेशं वालखिल्यं च गारुडम् ॥ १४८ ॥

“Các phần mang tên Muṇḍīra và những phần khác, Trikārka, phần gọi là ‘Hôn lễ của Satī’, Rudraśīrṣa, Yāgeśa, Vālakhilya và Gāruḍa—cũng đều được bao gồm.”

Verse 149

लक्ष्मीशापः सप्तविंशसोमप्रासादमेव च । अंबाबद्धं पांडुकाख्यमाग्नेयं ब्रह्मकुंडकम् ॥ १४९ ॥

“(Ngài thuật) tích ‘Lời nguyền của Lakṣmī’, và cả đền thờ gọi là ‘Soma-điện thứ hai mươi bảy’; cùng các thánh địa Ambābaddha, tirtha mang tên Pāṇḍuka, tirtha Āgneya, và hồ thiêng Brahma-kuṇḍa.”

Verse 150

गोमुखं लोहयष्ट्याख्यमजापालेश्वरी तथा । शानैश्चरं राजवापी रामेशो लक्ष्मणेश्वरः ॥ १५० ॥

“(Những nơi ấy là) Gomukha; địa điểm gọi là Lohayaṣṭi; cũng vậy Ajāpāleśvarī; Śanaiścara; Rājavāpī; Rāmeśa; và Lakṣmaṇeśvara.”

Verse 151

कुशेशाख्यं लवेशाख्यं लिंगं सर्वोत्तमोत्तमम् । अष्टषष्टिसमाख्यानं दमयंत्यास्त्रिजातकम् ॥ १५१ ॥

“‘Kuśeśākhya’ và ‘Laveśākhya’; Liṅga (Śiva) tối thượng trong mọi tối thượng; bản ký sự gọi là ‘Sáu Mươi Tám’; và truyện tích về ba lần sinh của Damayantī—(đó là các đề mục được liệt kê ở đây).”

Verse 152

ततो वै रेवती चात्र भक्तिकातीर्थसंभवः । क्षेमंकरी च केदारं शुक्लतीर्थमुखारकम् ॥ १५२ ॥

“Sau đó, trong bản thuật này có nhắc đến Revatī và Bhaktikā—phát sinh như những thánh địa tắm gội (tīrtha); lại có Kṣemaṅkarī, và Kedāra, vốn nổi danh là bậc đứng đầu trong các Śukla‑tīrtha.”

Verse 153

सत्यसंधेश्वराख्यानं तथा कर्णोत्पलाकथा । अटेश्वरं याज्ञवल्क्य गौर्यं गाणेशमेव च ॥ १५३ ॥

“(Ở đây thuật lại) thánh truyện về Satyasaṃdheśvara, và cả câu chuyện Karṇotpalā; (cũng vậy) Ateśvara; (truyện liên hệ) Yājñavalkya; (truyện về) Gaurya; và cả (truyện về) Gāṇeśa.”

Verse 154

ततो वास्तुपदाऽख्यानमजागृहकथानकम् । सौभाग्यांधुश्च शुलेशं धर्मराजकथानकम् ॥ १५४ ॥

“Tiếp đó là thánh truyện mang tên ‘Vāstupada’, truyện ‘Ngôi Nhà của Dê’, cùng ‘Saubhāgyāndhu’; (rồi) thánh truyện về Śūleśa và truyện tích liên quan Dharmarāja.”

Verse 155

मिष्टान्नेदश्वराख्यानं गाणापत्यत्रयं ततः । जाबालिचरितं चैव मकरेशकथा ततः ॥ १५५ ॥

Tiếp theo là truyện tích về Miṣṭānneśvara; rồi đến ba thiên liên hệ với Gaṇapati; sau đó là hành trạng của Jābāli, và kế nữa là câu chuyện về Makareśa.

Verse 156

कालेश्वर्यंधकाख्यानं कुंडमाप्यरसं तथा । पुष्यादित्यं रौहिताश्वं नागरोत्पत्तिकीर्त्तनम् ॥ १५६ ॥

Cũng có truyện về Kāleśvarya và Andhaka; về hồ thiêng mang tên Kuṇḍamāpya, cùng Arasa; lại kể về Puṣyāditya, Rauhitāśva, và lời thuật về nguồn gốc của người (hay truyền thống) Nāgara.

Verse 157

भार्गवं चरितं चैव वैश्वामैत्रं ततः परम् । सारस्वतं पैप्पलादं कंसारीशं च पैंडकम् ॥ १५७ ॥

Lại còn có truyện tích về Bhārgava; kế đó là thiên Vaiśvāmaitra; rồi đến Sārasvata và Paippalāda; cùng với các phần Kaṃsārīśa và Paiṇḍaka.

Verse 158

ब्रह्मणो यज्ञचरितं सावित्र्याख्यानसंयुतम् । रैवतं भार्तयज्ञाख्यं मुख्यतीर्थनिरीक्षणम् ॥ १५८ ॥

Sách thuật lại lễ tế của Brahmā, kèm theo tích Sāvitrī; lại kể thiên Raivata—được gọi là Bhārta-yajña—và cuộc khảo sát các thánh địa hành hương tối thắng.

Verse 159

कौरवं हाटकेशाख्यं प्रभासं क्षेत्रकत्रयम् । पौष्करं नैमिषं धार्ममरण्य त्रितयं स्मृतम् ॥ १५९ ॥

Kaurava, Hāṭakeśa và Prabhāsa—được ghi nhớ như một bộ ba thánh địa (kṣetra). Cũng vậy, Puṣkara, Naimiṣa và Dhārma-araṇya—được ghi nhớ như một bộ ba rừng thiêng (araṇya).

Verse 160

वाराणसी द्वारकाख्यावन्त्याख्येति पुरीत्रयम् । बृन्दावनं खांडवाख्यमद्वैकाख्यं वनत्रयम् ॥ १६० ॥

Ba thánh thành là: Vārāṇasī, thành mang danh Dvārakā, và thành được gọi là Avantī. Ba thánh lâm là: Vṛndāvana, khu rừng gọi là Khāṇḍava, và khu rừng mang danh Advaika.

Verse 161

कल्पः शालस्तथा नन्दिग्रामत्रयमनुत्तमम् । असिशुक्लपितृसंज्ञं तीर्थत्रयमुदाहृतम् ॥ १६१ ॥

Kalpa, Śāla, cùng với bộ ba Nandigrāma vô thượng—được tuyên xưng là ba thánh độ (tīrtha) mang tên Asi, Śukla và Pitṛ.

Verse 162

श्र्यर्बुदौ रैवतश्चैव पर्वतत्रयमुत्तमम् । नदीनां त्रितयं गंगा नर्मदा च सरस्वती ॥ १६२ ॥

Śrī Arbuda và Raivata quả thật là bậc tối thắng trong ba thánh sơn; còn trong các dòng sông, bộ ba là Gaṅgā, Narmadā và Sarasvatī.

Verse 163

सार्द्धकोटित्रयफलमेकैकं चैषु कीर्त्तितम् । कूषिका शंखतीर्थं चामरकं बालमण्डनम् ॥ १६३ ॥

Mỗi nơi trong số ấy được tán dương là ban công đức tương đương ba crores rưỡi. Đó là: Kūṣikā, Śaṅkha-tīrtha, Cāmaraka và Bāla-maṇḍana.

Verse 164

हाटकेशक्षेत्रफलप्रदं प्रोक्तं चतुष्टयम् । सांबादित्यं श्राद्धकल्पं यौधिष्ठिरमथांधकम् ॥ १६४ ॥

Một bộ bốn được nói là ban quả phúc của thánh địa Hāṭakeśa: Sāmbāditya, Śrāddha-kalpa, Yaudhiṣṭhira, và tiếp đến là Āndhaka.

Verse 165

जलशायि चतुर्मासमशून्यशयनव्रतम् । मंकणेशं शिवरात्रिस्तुलापुरुषदानकम् ॥ १६५ ॥

(Ngài đã liệt kê) hạnh nguyện nằm trên nước (jalaśāyī), pháp cāturmāsya bốn tháng, hạnh nguyện không để giường trống (aśūnya-śayana), việc thờ phụng Maṅkaṇeśa, lễ trì giữ Śivarātri, và bố thí tulāpuruṣa-dāna—cân người rồi cúng dường vật phẩm tương đương trọng lượng ấy.

Verse 166

पृथ्वीदानं वानकेशं कपालमोचनेश्वरम् । पापपिंडं मासलैंगं युगमानादिकीर्तनम् ॥ १६६ ॥

‘Pṛthvīdāna’, ‘Vānakeśa’, ‘Kapālamocaneśvara’, ‘Pāpapiṇḍa’, ‘Māsalaiṅga’, cùng bản thuật sự khởi đầu bằng ‘Yugamāna’—những danh mục ấy cần được tụng đọc khi liệt kê.

Verse 167

निंवेशशाकंभर्याख्या रुद्रैकादशकीर्तनम् । दानमाहात्म्यकथनं द्वादशादित्यकीर्तनम् ॥ १६७ ॥

Trong đó có truyện về Nimveśa và Śākambharī, lời tán dương Mười Một Rudra, sự thuật lại đại công đức của bố thí, và lời ca ngợi Mười Hai Āditya.

Verse 168

इत्येषनागरः खंडः प्रभासाख्योऽधुनोच्यते । सोमेशो यत्र विश्वेशोऽर्कस्थलं पुण्यदं महत् ॥ १६८ ॥

Như vậy phần Nāgara này kết thúc; nay sẽ nói về phần mang tên Prabhāsa—nơi có thánh địa Someśa và Viśveśa, cùng Arkasthala, chốn linh thiêng lớn ban phước đức.

Verse 169

सिद्धेश्वरादिकाख्यानं पृथगत्र प्रकीर्तितम् । अग्नितीर्थं कपद्दर्शिं केदारेशं गतिप्रदम् ॥ १६९ ॥

Tại đây, các truyện bắt đầu từ Siddheśvara được thuật riêng rẽ—gồm Agni-tīrtha, Kapaddarśin, và Kedāreśa, đấng ban cho mục đích tối thượng.

Verse 170

भीमभैरवचण्डीशभास्करेन्दुकुजेश्वराः । बुधेज्यभृगुसौरागुशिरवीशा हरविग्रहाः ॥ १७० ॥

Hara (Śiva) hiển lộ thành các hình tướng: Bhīma, Bhairava, Caṇḍīśa, Bhāskara (Mặt Trời), Indu (Mặt Trăng), Kuja (Hỏa tinh), Budha (Thủy tinh), Ijya (Mộc tinh), Bhṛgu (Kim tinh), Saura (Thổ tinh), lại còn Rāhu, Śira và Vīśa—đó đều là các thánh tượng (vigraha) của Hara.

Verse 171

सिद्धेश्वराद्याः पंचान्ये रुद्रास्तत्र व्यवस्तत्र व्यवस्थिताः । वरारोहा ह्यजा पाला मंगला ललितेश्वरी ॥ १७१ ॥

Tại đó, còn có năm vị Rudra khác, khởi đầu là Siddheśvara, đều an trụ nơi ấy. Lại có Varārohā, Ajā, Pālā, Maṅgalā và Laliteśvarī.

Verse 172

लक्ष्मीशो वाडवेशश्चोर्वीशः कामेस्वरस्तथा । गौरीशवरुणेशाख्यं दुर्वासेशं गणेश्वरम् ॥ १७२ ॥

Ngài là Chúa của Lakṣmī; Chúa của ngọn lửa dưới biển (Vāḍava); Chúa của địa cầu; cũng là Kāmeśvara; Chúa của Gaurī; vị được xưng là Varuṇeśa; Chúa của Durvāsā; và Gaṇeśvara, Chúa tể của các Gaṇa.

Verse 173

कुमारेशं चंडकल्पं शकुलीश्वरसंज्ञकम् । ततः प्रोक्तोऽथ कोटीशबालब्रह्यादिसत्कथा ॥ १७३ ॥

Rồi kinh văn nói đến Kumāreśa, Caṇḍakalpa và vị được gọi là Śakulīśvara; tiếp đó thuật lại thánh truyện về Koṭīśa, Bāla, Brahmā và các bậc khác.

Verse 174

नरकेशसंवर्त्तेशनिधीश्वरकथा ततः । बलभद्रेश्वरस्याथ गंगाया गणपस्य च ॥ १७४ ॥

Sau đó là các thánh truyện về Narakeśa, Saṃvartteśa và Nidhīśvara; rồi đến truyện về Balabhadreśvara, cùng với truyện về sông Gaṅgā và về Gaṇapa (Gaṇeśa).

Verse 175

जांबवत्याख्यसरितः पांडुकूपस्य सत्कथा । शतमेधलक्षमेधकोटिमेधकथा तथा ॥ १७५ ॥

Cũng kể về thánh truyện của dòng sông mang tên Jāmbavatī, truyền thuyết linh thiêng về Giếng của Pāṇḍu, và كذلك các chuyện về tế lễ Aśvamedha một trăm lần, một lakh lần, và một crore lần.

Verse 176

दुर्वासार्कघटस्थानहिरण्यासंगमोत्कथा । नगरार्कस्य कृष्णस्य संकर्षणसमुद्रयोः ॥ १७६ ॥

Phần này thuật lại những tích truyện nổi tiếng về Durvāsā; về Arka; về thánh địa Ghaṭa; về Hiraṇya; về nơi hợp lưu linh thiêng (Āsaṅgama); và còn kể về Nagarārka, về Kṛṣṇa, cùng Saṃkarṣaṇa và đại dương.

Verse 177

कुमार्याः क्षेत्रपास्य ब्रह्येशस्य कथा पृथक् । पिंगलासंगमेशस्य शंकरार्कघटेशयोः ॥ १७७ ॥

Riêng biệt sẽ kể các tích truyện về Kumārī, về Kṣetrapāla và về Brahmyeśa; lại còn chuyện về Piṅgalā-Saṅgameśa, cùng về Śaṅkara, Arka và Ghaṭeśa.

Verse 178

ऋषितीर्थस्य नंदार्कत्रितकूपस्य कीर्तनम् । ससोपानस्य पर्णार्कन्यंकुमत्योः कथाद्भुता ॥ १७८ ॥

Nơi đây có truyện về Ṛṣi-tīrtha và lời ca tụng ba giếng của Nandārka; lại còn tích truyện kỳ diệu về Sa-sopāna, cùng về Parṇārka và Nyaṅkumatī.

Verse 179

वाराहस्वामिवृत्तांतं छायालिंगाख्यगुल्फयोः । कथा कनकनंदायाः कुतीगंगेशयोस्तथा ॥ १७९ ॥

Sẽ thuật lại sự tích Varāhasvāmin; các thánh địa mang tên Chāyāliṅga và Gulpha; truyện về Kanakanandā; và كذلك về Kutī và Gaṅgeśa.

Verse 180

चमसोद्बेदविदुरत्रिलोकेशकथा ततः । मंकणेशत्रैपुरेशषंडतीर्थकथास्तथा ॥ १८० ॥

Tiếp theo là các thánh truyện về Camasodbheda và Vidura, cùng tự sự về Trilokeśa; lại nữa là những chuyện linh thiêng về Maṃkaṇeśa, Traipureśa và thánh địa hành hương mang tên Ṣaṇḍatīrtha.

Verse 181

सूर्यप्राची त्रीक्षणयोरुमानातकथा तथा । भूद्धारशूलस्थलयोश्च्यवनार्केशयोस्तथा ॥ १८१ ॥

Cũng thuật về Sūryaprācī; thánh truyện về Umā và Đấng Ba Mắt; lại nữa là các tích linh thiêng của Bhūddhāra và Śūlasthala, cùng với Cyavana và Arkeśa.

Verse 182

अजापालेशबालार्ककुबेरस्थलजा कथा । ऋषितोया कथा पुण्या संगालेश्वरकीर्तनम् ॥ १८२ ॥

Là những thánh truyện gắn với Ajāpāleśa, Bālārka và Kuberasthala; thánh tích thanh tịnh của Ṛṣitoyā; và lời ca tụng công đức (kīrtana) về Saṅgāleśvara.

Verse 183

नारदादित्यकथनं नारायणनिरूपणम् । तप्तकुंडस्य माहात्म्यं मूलचंडीशवर्णनम् ॥ १८३ ॥

Phần này gồm: thánh truyện về Nārada và Āditya (Thần Mặt Trời), sự khai triển về Nārāyaṇa, sự vĩ đại của thánh hồ Taptakuṇḍa, và mô tả về Mūla-Caṇḍīśa.

Verse 184

चतुर्वक्त्रगणाध्यक्षकलंबेश्वरयोः कथा । गोपालस्वामिव कुलस्वामिनोर्मरुतां कथा ॥ १८४ ॥

Là thánh truyện về Caturvaktra, vị thủ lãnh các Gaṇa, và về Kalambeśvara; cùng thánh tích của Gopālasvāmin và Kulasvāmin, kèm theo chuyện về các Marut.

Verse 185

क्षेमार्कोन्नतविघ्नेशजलस्वामिकथा ततः । कालमेघस्य रुक्मिण्या दुर्वासेश्वरभद्रयोः ॥ १८५ ॥

Kế đó là các truyện ký về Kṣemārka, Unnata, Vighneśa và Jalasvāmin; rồi tiếp theo là những tự sự về Kālamegha, Rukmiṇī, Durvāsēśvara và Bhadra.

Verse 186

शंखावर्तमोक्षतीर्थगोष्पदाच्युतसद्मनाम् । जालेश्वरस्य हुंकारेश्वरचंडीशयोः कथा ॥ १८६ ॥

Lại còn có truyện về Śaṅkhāvarta, Mokṣa-tīrtha, Goṣpada và Acyuta-sadman; cùng tự sự về Jāleśvara, kèm theo Huṃkāreśvara và Caṇḍīśa.

Verse 187

आशापुरस्थविघ्नेशकलाकुंडकथाद्भुता । कपिलेशस्य च कथा जरद्गवशिवस्य च ॥ १८७ ॥

Có câu chuyện kỳ diệu về Kalākuṇḍa và Vighneśa tại Āśāpura; lại còn tự sự về Kapileśa và Jaradgava-Śiva.

Verse 188

नलकर्कोटेश्वरयोर्हाटकेश्वरजा कथा । नारदेशयंत्रभूषादुर्गकूटगणेशजा ॥ १८८ ॥

Có tự sự về Nala và Karkoṭeśvara, cùng câu chuyện gắn với Hāṭakeśvara; lại còn các truyện về Nāradeśa, pháp khí yantra trang nghiêm, và Gaṇeśa của Durgakūṭa—đều được gồm trong đây.

Verse 189

सुपर्णैलाख्यभैरव्योर्भल्लतीर्थभवा कथा । कीर्तनं कर्दमालस्य गुप्तसोमेश्वस्य च ॥ १८९ ॥

Lại còn có truyện gắn với các Bhairavī mang danh Suparṇā và Elā, tự sự phát khởi tại Bhallatīrtha, và lời xưng tụng nhắc đến Kardamāla cùng ngôi Someśvara bí mật nữa.

Verse 190

बहुस्वर्णेशश्रृंगेशकोटीश्वरकथा ततः । मार्कंडेश्वरकोटीशदामोदरगृहोत्कथा ॥ १९० ॥

Sau đó là thánh truyện về Bahu-Svarṇeśa, Śṛṅgeśa và Koṭīśvara; rồi đến câu chuyện lừng danh về Mārkaṇḍeśvara, Koṭīśa và thánh cư xá của Dāmodara.

Verse 191

स्वर्णरेखा ब्रह्मकुंडं कुंतीभीमेश्वरौ तथा । मृगीकुंडं च सर्वस्वं क्षेत्रे वस्त्रापथे स्मृतम् ॥ १९१ ॥

Trong thánh địa mang tên Vastrāpatha, người ta ghi nhớ: dòng Svarṇarekhā, Brahma-kuṇḍa, các đền thờ của Kuṁtī và Bhīmeśvara, cùng Mṛgī-kuṇḍa—tất cả đều được xem là những dấu ấn linh thiêng chủ yếu của kṣetra ấy.

Verse 192

दुर्गाभिल्लेशगंगेशरैवतानां कथाद्भुता । ततोऽर्बुदेश्वर कथा अचलेश्वरकीर्तनम् ॥ १९२ ॥

Rồi đến thánh truyện kỳ diệu về Durgābhilleśa, Gaṅgeśa và Raivata; tiếp theo là câu chuyện về Arbudeśvara và lời tán dương Acaleśvara.

Verse 193

नागतीर्थस्य च कथा वसिष्टाश्रमवर्णनम् । भद्रकर्णस्य माहात्म्यं त्रिनेत्रस्य ततः परम् ॥ १९३ ॥

Rồi đến câu chuyện về Nāga-tīrtha, sự mô tả đạo thất của Vasiṣṭha, sự vĩ đại của Bhadrakarṇa, và tiếp theo nữa là thánh truyện về Trinetra.

Verse 194

केदारस्य च माहात्म्यं तीर्थांगमनकीर्तनम् । कोटीश्वररूपतीर्थहृषीकेशकथारस्ततः ॥ १९४ ॥

Rồi đến sự tán dương vinh quang của Kedāra, lời thuật về việc hành hương đến các bến thánh (tīrtha), và tiếp theo là các thánh truyện về tīrtha Koṭīśvara và Rūpa-tīrtha, cùng câu chuyện linh thiêng về Hṛṣīkeśa.

Verse 195

सिद्धेशशुक्रेश्वरयोर्मणिकर्णीशकीर्तनम् । पंगुतीर्थयमतीर्थवाराहतीर्थवर्णनम् ॥ १९५ ॥

Phần này tán dương Siddheśa và Śukreśvara, ca ngợi Maṇikarṇīśa, và thuật lại các bến thánh (tīrtha) mang tên Paṅgu-tīrtha, Yama-tīrtha và Vārāha-tīrtha.

Verse 196

चंद्रप्रभासर्पिडोदश्रीमाताशुक्लतीर्थजम् । कात्यायन्याश्च माहात्म्यं ततः पिंडारकस्य च ॥ १९६ ॥

Kế đó thuật về các thánh địa: Candraprabhā, Sarpiḍoda, Śrīmātā và Śuklatīrtha; lại nói đến vinh quang (māhātmya) của Nữ Thần Kātyāyanī; rồi tiếp theo là māhātmya của Piṇḍāraka nữa.

Verse 197

ततः कनखलस्याथ चक्रमानुषतीर्थयोः । कपिलाग्नितीर्थकथा तथा रक्तानुबंधजा ॥ १९७ ॥

Rồi tiếp theo là chuyện về Kanakhala, và các bến thánh gọi là Cakrama và Manuṣa; cũng như câu chuyện về Kapilāgni-tīrtha, và cả thiên truyện phát sinh từ sự tích liên hệ đến máu (raktānubandha).

Verse 198

गणेशपार्थेश्वरयोर्यांत्रायामुज्ज्वलस्य च । चंडीस्थाननागोद्भवशिवकुंडमहेशजा ॥ १९८ ॥

Phần này cũng nói về thánh điện của Gaṇeśa và Pārtheśvara, về Yāṃtrā (đồ hình/ nghi quỹ thiêng) và Ujjvala; lại kể đến nơi thờ Caṇḍī, Nāgodbhava, Śiva-kuṇḍa và Maheśajā.

Verse 199

कामेश्वरस्य मार्कंडेयोत्पत्तेश्च कथा ततः । उद्दालकेशसिद्धेशगततीथकथा पृथक् ॥ १९९ ॥

Rồi đến chuyện về Kāmeśvara và tích Mārkaṇḍeya giáng sinh; và riêng ra, là lời thuật về các thánh địa hành hương gắn với Uddālaka, Īśa và Siddheśa.

Verse 200

श्रीदेवरवातोत्पत्तिश्च व्यासगौतमतीर्थयोः । कुलसंतारमाहात्म्यं रामकोट्याह्वतीर्थयोः ॥ २०० ॥

Cũng thuật về nguồn gốc thánh địa Devaravāta, các tirtha linh thiêng mang danh Vyāsa-tīrtha và Gautama-tīrtha; cùng sự vĩ đại của Kulasaṃtāra và các tirtha được gọi là Rāma-koṭi.