Markandeya Purana — Adhyaya 86, Shloka 11

Adhyaya 86 — Dhumralocana’s Mission and His Ashing by the Goddess; Shumbha Sends Chanda and Munda

Sanskrit

ततो धुतसटः कोपात्कृत्वा नादं सुभैरवम् ।

पपातासुरसेनायां सिंहः देव्याः स्ववाहनः ॥

Transliteration

tato dhutasaṭaḥ kopāt kṛtvā nādaṃ subhairavam /

papātāsurasenāyāṃ siṃho devyāḥ svavāhanaḥ

Translation

Rồi, con sư tử—chính là vật cưỡi của Devī—lắc bờm trong cơn thịnh nộ, gầm lên tiếng rống vô cùng kinh khiếp, và lao vọt vào quân Asura.

Word by Word

• ततः: then
• ततः: प्रसङ्गसूचक (Discourse connector)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; अपादान/अनन्तरार्थ (thereupon/from that)

• धुतसटः: having shaken (his) mane
• धुतसटः: कर्तृविशेषण (Qualifier of subject)
• Type: Adjective
• Root: धू (धातु) → धुत (कृदन्त) + सट (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय/तत्पुरुष (कर्मधारयवत्) समासः ‘धुता सटा यस्य’; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘सिंहः’ इति विशेषणम्

• कोपात्: from anger
• कोपात्: हेतु/अपादान (Cause/Ablative)
• Type: Noun
• Root: कोप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; पञ्चमी (5th/ablative), एकवचन

• कृत्वा: having made
• कृत्वा: पूर्वकालक्रिया (Prior action)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund); अव्ययभाव (indeclinable verbal)

• नादम्: a roar
• नादम्: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: नाद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन

• सुभैरवम्: very terrifying
• सुभैरवम्: कर्मविशेषण (Qualifier of object)
• Type: Adjective
• Root: सु (उपसर्ग/अव्यय) + भैरव (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारयसमास; पुंलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन; ‘नादम्’ इति विशेषणम्

• पपात: leapt/fell upon
• पपात: क्रिया (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पत् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• असुरसेनायाम्: into the demon army
• असुरसेनायाम्: अधिकरण (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: असुर (प्रातिपदिक) + सेना (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुषः ‘असुराणां सेना’; स्त्रीलिङ्ग; सप्तमी (7th/locative), एकवचन

• सिंहः: the lion
• सिंहः: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सिंह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन

• देव्याः: of the Goddess
• देव्याः: षष्ठी-सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; षष्ठी (genitive), एकवचन

• स्ववाहनः: her own mount
• स्ववाहनः: कर्तृविशेषण (Apposition to subject)
• Type: Noun
• Root: स्व (प्रातिपदिक) + वाहन (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुषः ‘स्वं वाहनम् यस्य’; पुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; ‘सिंहः’ इति विशेषण/अप्पोजिशन

Speakers

• Ṛṣi narrator

Verse Rasa

{ "primaryRasa": "vira", "secondaryRasa": "raudra", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

Primary Deities

• Devī (Ambikā)
• Siṃha (Devī’s mount)

Shakti Aspects

• Ambikā with siṃha-vāhana (lion-mounted Goddess motif)

Key Themes

• Shaktism
• Lion symbolism
• Courage
• Divine support forces

FAQs

What is the philosophical or ethical takeaway?

The lion symbolizes fearless dharmic power that supports the Goddess’s mission. Inner courage (siṃha-bhāva) is portrayed as an active ally of righteousness.

How does this fit the Pancalakshana (5 characteristics)?

Part of the Devi-ākhyāna (episode) within the Purāṇa; not a cosmological or dynastic enumeration.

What is the esoteric significance?

The roaring lion represents awakened prāṇa and will-power that scatters tamas (inertia/fear) in the ‘army’ of negative tendencies.