Shloka 8

Adhyaya 78 — Hymn to Surya and the Distribution of Solar Splendour; Genealogy of Vaivasvata and Chaya’s Line

Sanskrit

शर्वरीहेतवे चैव सन्ध्याज्योत्स्नाकृते नमः । त्वं सर्वमेतद् भगवन् जगदुद्भ्रमता त्वया ॥

Transliteration

śarvarīhetave caiva sandhyājyotsnākṛte namaḥ / tvaṃ sarvametad bhagavan jagadudbhramatā tvayā

Translation

Kính lễ Ngài, đấng là nguyên nhân của đêm tối; kính lễ Ngài, đấng làm hiện khởi hoàng hôn và ánh trăng. Ôi Chúa tể, tất cả đều là Ngài; nhờ Ngài mà vũ trụ xoay vần và được nâng đỡ để tiếp tục vận hành theo quỹ đạo.

Word by Word

• शर्वरी-हेतवे: to the cause of night
• शर्वरी-हेतवे: Sampradana (सम्प्रदान/Recipient)
• Type: Noun
• Root: शर्वरी (प्रातिपदिक) + हेतु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (शर्वर्याः हेतुḥ)

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/connector)
• Type: Indeclinable
• Root: ca (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (conjunction)

• एव: indeed
• एव: Sambandha (सम्बन्ध/particle)
• Type: Indeclinable
• Root: eva (अव्यय)
• Form: अव्यय; निश्चय/अवधारण (emphasis)

• सन्ध्या-ज्योत्स्ना-कृते: to the maker of twilight and moonlight
• सन्ध्या-ज्योत्स्ना-कृते: Sampradana (सम्प्रदान/Recipient)
• Type: Noun
• Root: सन्ध्या (प्रातिपदिक) + ज्योत्स्ना (प्रातिपदिक) + कृत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषः (सन्ध्यायाः ज्योत्स्नायाः कर्ता)

• नमः: salutation
• नमः: Sambodhana/Address (सम्बोधन-प्रयोगः)
• Type: Noun
• Root: namas (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: yuṣmad (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
• Form: मध्यमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• सर्वम्: all
• सर्वम्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Adjective
• Root: sarva (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषणम्

• एतत्: this
• एतत्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: etad (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; ‘this’

• भगवन्: O Lord
• भगवन्: Sambodhana (सम्बोधन/Address)
• Type: Noun
• Root: bhagavat (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन

• जगत्: the world
• जगत्: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: jagat (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• उद्भ्रमता: whirling/being set in motion
• उद्भ्रमता: Kriya (क्रिया/Predicative)
• Type: Verb
• Root: ud-bhram (धातु) + तृच् (कृत् प्रत्यय)
• Form: वर्तमानकालिक कृदन्त (present active participle), तृच्-प्रत्यय; नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन (here agreeing with जगत् as nominative singular in sense: ‘is whirling/roaming’)

• त्वया: by you
• त्वया: Karana (करण/Instrument-Agent)
• Type: Noun
• Root: yuṣmad (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
• Form: मध्यमपुरुष-सर्वनाम, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन

Speakers

• Devas (collective) offering stuti

Verse Rasa

{ "primaryRasa": "bhakti", "secondaryRasa": "adbhuta", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

Primary Deities

• Supreme divinity manifesting cosmic cycles (day/night; lunar light)

Key Themes

• Cosmic cycles
• Time-junctions (sandhyā)
• Immanence (you are all this)
• Cosmic motion

FAQs

What is the philosophical or ethical takeaway?

The verse sacralizes time itself—day, night, and their transitions—encouraging mindfulness at ‘junctions’ (sandhyā) traditionally marked by prayer and restraint.

How does this fit the Pancalakshana (5 characteristics)?

Relates to Sarga/maintenance as it describes cosmic functioning through time-cycles; still embedded in stuti rather than narrative lists of creation.

What is the esoteric significance?

Sandhyā signifies liminality: the inward turn between outward activities. Moonlight can indicate reflected consciousness (mind), while the Sun indicates direct illumination—both governed by the same supreme principle.