Shloka 70

Adhyaya 75 — The Fall and Restoration of Revatī Nakṣatra and the Birth of Raivata Manu

Sanskrit

तस्य मन्वन्तरे देवान् मुनिदेवेन्द्रपार्थिवान् ।

कथ्यमानान् मया ब्रह्मन् निबोध सुसमाहितः ॥

Transliteration

tasya manvantare devān munidevendrapārthivān | kathyamānān mayā brahman nibodha susamāhitaḥ ||

Translation

Trong manvantara ấy, hỡi brāhmaṇa, hãy lắng nghe với trọn vẹn chú tâm khi ta thuật về các thần, các hiền thánh (ṛṣi), Indra và các vua chúa (pārthiva).

Word by Word

• तस्य: of him/of that
• तस्य: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; सर्वनाम

• मन्वन्तरे: in (that) Manvantara
• मन्वन्तरे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मन्वन्तर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; अधिकरण

• देवान्: the gods
• देवान्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन

• मुनि: sages
• मुनि: —
• Type: Noun
• Root: मुनि (प्रातिपदिक)
• Form: (समासपूर्वपद) पुंलिङ्ग; ‘sage’

• देवेन्द्र: Indra (lord of gods)
• देवेन्द्र: —
• Type: Noun
• Root: देव + इन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: (समासपूर्वपद) पुंलिङ्ग; षष्ठी-तत्पुरुषः ‘देवानाम् इन्द्रः’

• पार्थिवान्: kings
• पार्थिवान्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: पार्थिव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन

• मुनिदेवेन्द्रपार्थिवान्: sages, Indras, and kings
• मुनिदेवेन्द्रपार्थिवान्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: मुनि + देवेन्द्र + पार्थिव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन; इतरेतर-द्वन्द्वः (sages, Indras, and kings)

• कथ्यमानान्: being narrated
• कथ्यमानान्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: कथ् (धातु) → कथ्यमान (कृदन्त, वर्तमानकृदन्त)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन; कर्मणि-प्रयोगे शानच्/मान-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त (present passive participle)

• मया: by me
• मया: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया (3rd), एकवचन; सर्वनाम

• ब्रह्मन्: O Brahman (sage)
• ब्रह्मन्: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन; vocative

• निबोध: understand, listen
• निबोध: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नि-बुध् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद

• सु: well, thoroughly
• सु: —
• Type: Indeclinable
• Root: सु (अव्यय)
• Form: उपसर्ग/अव्यय (intensifier) ‘well, thoroughly’; समासपूर्वपद

• समाहितः: composed, attentive
• समाहितः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सम्-आ-धा (धातु) → समाहित (कृदन्त, भूतकृदन्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त; विशेषण

• सुसमाहितः: well-composed, very attentive
• सुसमाहितः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सु + समाहित (कृदन्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्मधारयः (सु- इति विशेषणपूर्वकः)

Speakers

• Markandeya speaking to a brāhmaṇa interlocutor (likely Jaimini in the broader frame
• though not named here)

Primary Deities

• Indra

Key Themes

• Cosmology
• Manvantara roster
• Genealogy and regnal lists

FAQs

What is the philosophical or ethical takeaway?

Purāṇic history is presented as a disciplined listening tradition (śravaṇa): attention (samāhita) is itself a prerequisite for receiving cosmological and dharmic knowledge.

How does this fit the Pancalakshana (5 characteristics)?

Manvantara: the verse signals the canonical elements typically supplied for each manvantara—deities (devagaṇa), sages (saptarṣi), Indra, and royal lineages.

What is the esoteric significance?

The fourfold enumeration (gods–sages–Indra–kings) mirrors a cosmic governance model: spiritual authority (ṛṣi), celestial administration (deva/Indra), and terrestrial order (rājā).