Markandeya Purana — Adhyaya 75, Shloka 51

Adhyaya 75 — The Fall and Restoration of Revatī Nakṣatra and the Birth of Raivata Manu

Sanskrit

तद्गृह्यतां मया दत्ता तुभ्यं कन्या नराधिप ।

प्रियेत्यामन्त्रिता चेयं विचारं कुरुषे कथम् ॥

Transliteration

tad gṛhyatāṃ mayā dattā tubhyaṃ kanyā narādhipa / priyety āmantritā ceyaṃ vicāraṃ kuruṣe katham

Translation

“Vì vậy xin hãy nhận nàng: tôi đã gả thiếu nữ này cho ngài, tâu Đại vương. Và nàng cũng đã được gọi (và đã thuận) là ‘người yêu dấu’. Cớ sao ngài còn do dự và cân nhắc?”

Word by Word

• तत्: that (girl/thing)
• तत्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• गृह्यताम्: let (her) be accepted
• गृह्यताम्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ग्रह् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), प्रथम-पुरुष (3rd person; passive/impersonal command), एकवचन; कर्मणि-प्रयोग (passive)

• मया: by me
• मया: Kartr-karana (कर्तृ-करण/Agent in passive)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• दत्ता: given
• दत्ता: Karta-pradhana (कर्तृ-प्रधान/Predicate adjective)
• Type: Adjective
• Root: दत्त (कृदन्त; दा धातु)
• Form: भूतकृदन्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (कन्या)

• तुभ्यम्: to you
• तुभ्यम्: Sampradana (सम्प्रदान/Recipient)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: चतुर्थी-विभक्ति (Dative), एकवचन; सर्वनाम

• कन्या: the maiden/daughter
• कन्या: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: कन्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• नराधिप: O ruler of men
• नराधिप: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: नराधिप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (नराणाम् अधिपः)

• प्रिये: O dear (one)
• प्रिये: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: प्रिय (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; सम्बोधन (address)

• इति: thus
• इति: Sambandha (सम्बन्ध/Quotative)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उद्धरणार्थक अव्यय (quotative)

• आमन्त्रिता: addressed/invited
• आमन्त्रिता: Karta-pradhana (कर्तृ-प्रधान/Predicate adjective)
• Type: Adjective
• Root: आमन्त्रित (कृदन्त; मन्त्र् धातु)
• Form: भूतकृदन्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (इयम्)

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• इयम्: this (girl)
• इयम्: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• विचारम्: deliberation/consideration
• विचारम्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: विचार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• कुरुषे: you do/make
• कुरुषे: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), मध्यम-पुरुष, एकवचन, आत्मनेपद

• कथम्: how
• कथम्: Sambandha (सम्बन्ध/Interrogative)
• Type: Indeclinable
• Root: कथम् (अव्यय)
• Form: प्रश्नवाचक-अव्यय (interrogative adverb)

Speakers

• Rishi to the King (with reference to the maiden’s acceptance)

Verse Rasa

{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "bhakti", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

Key Themes

• Marriage rite
• Consent/acceptance markers
• Social dharma
• Resolution of doubt

FAQs

What is the philosophical or ethical takeaway?

Dharma requires decisive action once legitimate authority, proper gifting (kanyā-dāna), and relational acceptance are established; excessive hesitation becomes a failure of responsibility.

How does this fit the Pancalakshana (5 characteristics)?

Ethical-narrative (vaṃśānucarita). It illustrates household dharma (gṛhastha-āśrama) through story rather than prescriptive code.

What is the esoteric significance?

‘Acceptance’ (grahaṇa) is a liminal act: once performed in the right ritual-social matrix, it transforms status. The verse underscores the power of sanctioned speech-acts and gifts in shaping reality.