Home›Markandeya Purana›Adhy. 57›Shloka 60
←Previous Verse
Next Verse→

Markandeya Purana — Adhyaya 57, Shloka 60

Adhyaya 57 — The Ninefold Divisions of Bharata: Mountains, Rivers, and Peoples

Sanskrit

तदेतद् भारतं वर्षं सर्वबीजं द्विजोत्तम । ब्रह्मत्वममरेशत्वं देवत्वं मरुतस्तथा ॥

Transliteration

tad etad bhārataṃ varṣaṃ sarvabījaṃ dvijottama | brahmatvam amareśatvaṃ devatvaṃ marutas tathā ||

Translation

Vì thế, Bhārata-varṣa này là hạt giống của mọi thành tựu, hỡi bậc tối thắng trong hàng nhị sinh. Từ đây phát sinh: địa vị Bà-la-môn/giác ngộ, quyền chủ tể giữa các bậc bất tử, thần tính, và cả địa vị Marut.

Word by Word
तत्that
तत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
एतत्this
एतत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
भारतंBhārata
भारतं:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootभारत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण
वर्षम्land/region
वर्षम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवर्ष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
सर्वबीजम्the seed/source of all
सर्वबीजम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व-बीज (प्रातिपदिक; सर्व + बीज)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण
द्विजोत्तमO best of the twice-born
द्विजोत्तम:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootद्विज-उत्तम (प्रातिपदिक; द्विज + उत्तम)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन
ब्रह्मत्वम्Brahminhood / state of Brahman
ब्रह्मत्वम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootब्रह्मत्व (प्रातिपदिक; ब्रह्मन् + त्व)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
अमरेशत्वम्lordship over the immortals
अमरेशत्वम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअमर-ईश-त्व (प्रातिपदिक; अमर + ईश + त्व)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
देवत्वम्godhood
देवत्वम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदेवत्व (प्रातिपदिक; देव + त्व)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
मरुतःthe Maruts (storm-gods)
मरुतः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमरुत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन (वैदिक/पुराण-प्रयोगे प्रथमा-बहुवचन रूप ‘मरुतः’)
तथाlikewise/also
तथा:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formप्रकार-अव्यय (adverb: ‘thus/likewise’)
Speakers
Frame dialogue context; speaker not explicit in given excerpt
Verse Rasa

{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "adbhuta", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

Primary Deities
Indra (implied by amareśa)Maruts (group)
Key Themes
KarmaKarmabhūmiMerit (puṇya)Sacred geographySoteriology

FAQs

Bhārata is extolled as the privileged arena for purposeful action whose fruits can reach from social-spiritual excellence to divine states—underscoring responsibility: human birth here is for intentional dharma and sādhana.

This is karmic-cosmological teaching tied to manvantara/yuga worldview: it explains why certain regions are called karmabhūmi and how beings ascend through merit.

Calling Bhārata ‘sarvabīja’ suggests a subtle doctrine: the human condition is the germinating point where latent saṃskāras can be deliberately cultivated into higher states.

←Previous Verse
Next Verse→