Shloka 8

Adhyaya 53 — Rudrasarga and the Measure of the Manvantaras: Svayambhuva Manu, Priyavrata’s Line, and the Seven Dvipas

Sanskrit

सावर्णिः पञ्च रौच्याश्च भौत्याश्चागामिनस्त्वमी ।

एतेषां विस्तरं भूयो मन्वन्तरपरिग्रहे ॥

Transliteration

sāvarṇiḥ pañca raucyāś ca bhautyāś cāgāminas tv amī | eteṣāṃ vistaraṃ bhūyo manvantaraparigrahe

Translation

Sāvarṇi, năm vị Raucyas và Bhoutya—đó là những Manu sẽ đến. Sự tường thuật chi tiết về họ sẽ được trình bày thêm trong phần nói về các Manvantara.

Word by Word

• सावर्णिः: Sāvarṇi (Manu)
• सावर्णिः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सावर्णि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; विशेषनाम (future Manu)

• पञ्च: five
• पञ्च: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पञ्च (संख्या-प्रातिपदिक/अव्ययवत्)
• Form: संख्यावाचक; अव्ययवत् (indeclinable numeral)

• रौच्याः: Raucyas (Manus)
• रौच्याः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: रौच्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; विशेषनाम (Manus)

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय

• भौत्याः: Bhautyas (Manus)
• भौत्याः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भौत्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; विशेषनाम (Manus)

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय

• आगामिनः: forthcoming/future
• आगामिनः: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: आ-गम् (धातु) → आगामिन् (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: वर्तमानकृदन्त/नामधातु-प्रत्ययान्त (आगामिन् = coming), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; विशेषण (एते)

• तु: but/indeed
• तु: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: विरोध/विशेषार्थक-अव्यय (particle)

• अमी: these (those)
• अमी: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; सर्वनाम

• एतेषाम्: of these
• एतेषाम्: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6), बहुवचन; सम्बन्ध (genitive)

• विस्तरम्: detail/expansion
• विस्तरम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: विस्तर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन

• भूयः: further/more
• भूयः: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: भूयस् (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb: again/further)

• मन्वन्तर-परिग्रहे: in the treatment/account of manvantaras
• मन्वन्तर-परिग्रहे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मन्वन्तर (प्रातिपदिक) + परिग्रह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; तत्पुरुषसमासः (मन्वन्तरस्य परिग्रहः = in the account/section on manvantaras)

Speakers

• Mārkaṇḍeya

Key Themes

• Manvantara chronology
• Future cosmic cycles
• Textual roadmap (promise of elaboration)

FAQs

What is the philosophical or ethical takeaway?

The cosmos is portrayed as forward-moving with renewed stewardship; this supports hope and continuity—dharma is not exhausted but cyclically re-established.

How does this fit the Pancalakshana (5 characteristics)?

Manvantara: projection of future Manus and an internal cross-reference to fuller manvantara catalogues.

What is the esoteric significance?

Future Manus can be read as latent possibilities of order: the universe holds ‘unmanifest administrations’—structured potentials not yet unfolded.