Shloka 58

Adhyaya 39 — Yoga Discipline: Posture, Breath Control, Sense Withdrawal, and Signs of Attainment

Sanskrit

धारयेद्धारणामुष्णे शीतां शीते च दाहिनीम् ।

कीलं शिरसि संस्थाप्य काष्ठं काष्ठेन ताडयेत् ॥

Transliteration

dhārayeddhāraṇām uṣṇe śītāṃ śīte ca dāhinīm /

kīlaṃ śirasi saṃsthāpya kāṣṭhaṃ kāṣṭhena tāḍayet //

Translation

Khi nóng, nên duy trì sự tập trung mang tính làm mát; khi lạnh, nên duy trì sự tập trung mang tính làm nóng (như thiêu đốt). Ví như đặt một cái chốt trên đầu rồi dùng gỗ đánh gỗ để đóng vào hay đẩy ra cho đúng chỗ.

Word by Word

• धारयेत्: should hold/maintain
• धारयेत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: धृ (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन

• धारणाम्: concentration/visualization (dhāraṇā)
• धारणाम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: धारणा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया (2nd case), एकवचन

• उष्णे: in heat/when hot
• उष्णे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: उष्ण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी (7th case), एकवचन; विशेष्य-स्थानवाचक (in heat/when hot)

• शीताम्: cool
• शीताम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: शीत (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया (2nd case), एकवचन; विशेषण (qualifying धारणा)

• शीते: in cold/when cold
• शीते: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: शीत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी (7th case), एकवचन; (in cold/when cold)

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (conjunction)

• दाहिनीम्: burning/heat-producing
• दाहिनीम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: दाहिन् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया (2nd case), एकवचन; विशेषण (qualifying धारणा: 'burning/producing heat')

• कीलम्: a peg/nail
• कीलम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: कील (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया (2nd case), एकवचन

• शिरसि: on the head
• शिरसि: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: शिरस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी (7th case), एकवचन

• संस्थाप्य: having placed
• संस्थाप्य: Purvakala (पूर्वकाल क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम् + स्थाप् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययभाव (gerund/absolutive); 'having placed/established'

• काष्ठम्: a piece of wood
• काष्ठम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: काष्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd case), एकवचन

• काष्ठेन: with a piece of wood
• काष्ठेन: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: काष्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; तृतीया (3rd case), एकवचन; करण (instrument)

• ताडयेत्: should strike/beat
• ताडयेत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ताड् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन

Speakers

• Instructional discourse within Jaḍopākhyāna (yoga-teaching voice addressing the king)

Verse Rasa

{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "adbhuta", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

Key Themes

• Yoga
• Dhāraṇā
• Opposites (heat/cold)
• Somatic regulation

FAQs

What is the philosophical or ethical takeaway?

The yogic method is pragmatic: apply the counter-quality to restore balance (coolness against heat, heat against cold), illustrating disciplined self-regulation rather than helpless reactivity.

How does this fit the Pancalakshana (5 characteristics)?

Ancillary yogic pedagogy; not a pancalakṣaṇa unit.

What is the esoteric significance?

The ‘wood striking wood’ image suggests using a controlled internal force (a cultivated saṅkalpa/prāṇa-direction) to dislodge or set right an intrusive condition—counter-vibration to neutralize disturbance.