Shloka 97

Adhyaya 34 — Madālāsā’s Instruction on Sadācāra (Householder Conduct, Purity, and Daily Rites)

Sanskrit

वैश्वदेवन्ततः कुर्याद्धलयस्तत्र मे शृणु ।

यथास्थानविभागन्तु देवानुद्दिश्य वै पृथक् ॥

Transliteration

vaiśvadevantataḥ kuryād dhalayas tatra me śṛṇu |

yathāsthānavibhāgaṃ tu devān uddiśya vai pṛthak ||

Translation

Sau đó nên cử hành lễ hiến Vaiśvadeva; hãy nghe ta về các phần lễ nơi ấy. Việc phân phối phải làm đúng theo các vị trí thích hợp, xưng danh từng vị thần riêng biệt.

Word by Word

• वैश्वदेवम्: the Vaiśvadeva rite
• वैश्वदेवम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: वैश्वदेव (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; (वैश्वदेव-यज्ञ/कर्म)

• ततः: then
• ततः: Kāla/Anukrama (काल/अनुक्रम)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: क्रमवाचक अव्यय (then)

• कुर्यात्: should perform
• कुर्यात्: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुष, एकवचन

• हलयः: O Halaya
• हलयः: Sambodhana/Śrotā (सम्बोधन/श्रोता)
• Type: Noun
• Root: हलय (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; (सम्बोधन/उपदेश-प्रसङ्गे श्रोता)

• तत्र: there/in that context
• तत्र: Deśa/Adhikaraṇa (देश/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक अव्यय (locative adverb: there/in that matter)

• मे: my
• मे: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी विभक्ति (genitive/6th), एकवचन

• शृणु: listen
• शृणु: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु)
• Form: लोट् (Imperative/आज्ञा), परस्मैपदम्, मध्यमपुरुष (2nd), एकवचन

• यथा-स्थान-विभागम्: the distribution according to place
• यथा-स्थान-विभागम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: यथा (अव्यय) + स्थान (प्रातिपदिक) + विभाग (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाव-पूर्वपदसमास (यथास्थानम्) + तत्पुरुष (यथास्थानस्य विभागः); पुल्लिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन

• तु: indeed/but
• तु: Sambandha (सम्बन्ध/particle)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: विरोध/विशेषणार्थक अव्यय (but/indeed)

• देवान्: the gods
• देवान्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, बहुवचन

• उद्दिश्य: addressing/with reference to
• उद्दिश्य: Pūrvakāla/Prayojana (पूर्वकाल/प्रयोजन)
• Type: Verb
• Root: उद् + दिश् (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
• Form: ल्यप्-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund: having addressed/with reference to)

• वै: indeed
• वै: Niyama (नियम/emphasis)
• Type: Indeclinable
• Root: वै (अव्यय)
• Form: निश्चय/खल्वर्थक अव्यय (indeed/emphatic particle)

• पृथक्: separately
• पृथक्: Prakāra (प्रकार)
• Type: Indeclinable
• Root: पृथक् (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक अव्यय (adverb: separately)

Speakers

• Unspecified in input (instructional voice)

Verse Rasa

{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

Primary Deities

• Viśve Devāḥ (All Gods) (implied by Vaiśvadeva)

Key Themes

• Dharma
• Vaiśvadeva
• Householder daily ritual
• Ritual intentionality (uddeśa)

FAQs

What is the philosophical or ethical takeaway?

The rite trains precision and mindful intention: offerings are not generic but directed (uddeśa) and properly placed, reflecting a worldview where duty is fulfilled through attentive differentiation rather than vague piety.

How does this fit the Pancalakṣaṇa (5 characteristics)?

Ācāra/ritual instruction; not pancalakṣaṇa.

What is the esoteric significance?

‘All-gods’ worship symbolizes integrating all functions of life into a single harmonized order; ‘separately’ indicates discernment—honoring each force/faculty without confusion, yet within one rite.