Shloka 7

Adhyaya 30 — Madālasā’s Instruction on Household Duties and Naimittika–Śrāddha Rites

Sanskrit

युग्माश्चात्र द्विजाः कार्यास्ते च पूज्याः प्रदक्षिणम् ।

एतन्नैमित्तिकं वृद्धौ तथान्यच्चौर्ध्वदेहिकम् ॥

Transliteration

yugmāś cātra dvijāḥ kāryās te ca pūjyāḥ pradakṣiṇam | etan naimittikaṃ vṛddhau tathānyac caurdhvadehikam ||

Translation

Tại đây, các bậc lưỡng sinh (brāhmaṇa) nên được thỉnh với số chẵn, và phải được tôn kính bằng nghi thức nhiễu quanh. Đây là nghi lễ naimittika dành cho thời kỳ thịnh vượng, tăng trưởng; và các nghi lễ hậu tang (aurdhvadehika) khác cũng như vậy.

Word by Word

• युग्माः: in pairs (even-numbered)
• युग्माः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: युग्म (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; विशेषण (द्विजाः इति)

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय-निपात

• अत्र: here
• अत्र: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक-अव्यय

• द्विजाः: brahmins (twice-born)
• द्विजाः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: द्विज (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन

• कार्याः: should be arranged
• कार्याः: Kriya (क्रिया)
• Type: Adjective
• Root: कृ (धातु) + यत् (कृत्)
• Form: कृत्य-प्रत्ययान्त (कार्य), पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; विधेय (to be arranged/appointed)

• ते: they
• ते: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; सर्वनाम

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय-निपात

• पूज्याः: should be honoured
• पूज्याः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: पूज् (धातु) + य (कृत्)
• Form: कृत्य-प्रत्ययान्त (पूज्य), पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; ‘to be worshipped/honoured’

• प्रदक्षिणम्: clockwise (in circumambulation)
• प्रदक्षिणम्: Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: प्रदक्षिण (प्रातिपदिक/अव्ययभाव)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (adverb: ‘clockwise/rightward’)

• एतत्: this
• एतत्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम

• नैमित्तिकम्: (is) occasional (rite)
• नैमित्तिकम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: नैमित्तिक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• वृद्धौ: in the case of an elder
• वृद्धौ: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: वृद्ध (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; ‘in/at the case of an elder (person)’

• तथा: likewise
• तथा: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक (thus/likewise)

• अन्यत्: another (rite)
• अन्यत्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय-निपात

• और्ध्व-देहिकम्: post-funeral (after-death)
• और्ध्व-देहिकम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: ऊर्ध्व (प्रातिपदिक) + देहिक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष-समास (ऊर्ध्वं देहात्/देहानन्तरं सम्बन्धि)

Speakers

• Instructional narrator within the Dharma/ritual discourse (speaker not specified in the provided excerpt)

Verse Rasa

{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "bhakti", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

Primary Deities

• Pitṛs

Key Themes

• Dharma
• Śrāddha-vidhi
• Brāhmaṇa hospitality
• Aurdhvadehika rites

FAQs

What is the philosophical or ethical takeaway?

Dharma is enacted through respect and proper social-ritual relationships: honoring qualified recipients (dvijas) is presented as part of honoring the Pitṛs and sustaining communal order.

How does this fit the Pancalakṣaṇa (5 characteristics)?

Not pañcalakṣaṇa proper; it is ritual-dharma instruction embedded in Purāṇic teaching.

What is the esoteric significance?

Even numbers and pradakṣiṇā symbolize balance and auspicious circulation of merit (puṇya) between visible community and unseen ancestors.