Home›Markandeya Purana›Adhy. 28›Shloka 1
←Previous Verse
Next Verse→

Shloka 1

Adhyaya 28 — Alarka Inquires into Varna and Ashrama Dharma; Madalasa Defines the Fourfold Duties

Sanskrit

इति श्रीमार्कण्डेयपुराणे पितापुत्रसंवादे आत्मविवेको नाम सप्तविंशोऽध्यायः ।

अष्टाविंशोऽध्यायः ।

जड उवाच तन्मातुर्वचनं श्रुत्वा सोऽलर्को मातरं पुनः ।

पप्रच्छ वर्णधर्मांश्च धर्मा ये चाश्रमेषु च ॥

Transliteration

iti śrīmārkaṇḍeyapurāṇe pitāputrasaṃvāde ātmaviveko nāma saptaviṃśo 'dhyāyaḥ / aṣṭāviṃśo 'dhyāyaḥ / jaḍa uvāca tanmātur vacanaṃ śrutvā so 'larko mātaraṃ punaḥ / papraccha varṇadharmāṃś ca dharmā ye cāśrameṣu ca

Translation

Như vậy, trong Thánh thư Śrī Mārkaṇḍeya Purāṇa, trong cuộc đối thoại giữa cha và con, chương hai mươi bảy mang tên “Ātmaviveka” (Biện biệt về tự ngã) kết thúc. Nay bắt đầu chương hai mươi tám. Jaḍa nói: Sau khi nghe lời mẹ, Alarka lại hỏi mẹ về bổn phận của các varṇa (giai tầng) và bổn phận thuộc các giai đoạn đời sống (āśrama).

Word by Word
इतिthus
इति:
सम्बन्ध/अव्यय (Discourse marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय, वाक्यसमाप्तिसूचक (quotative/closure particle)
श्रीमार्कण्डेयपुराणेin the Śrī Mārkaṇḍeya Purāṇa
श्रीमार्कण्डेयपुराणे:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
TypeNoun
Rootश्रीमार्कण्डेयपुराण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), सप्तमी विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular); समास: मार्कण्डेयस्य पुराणम् (षष्ठी-तत्पुरुष), उपपदपूर्वक ‘श्री’ उपसर्गवत् सम्मानसूचक
पिता-पुत्र-संवादेin the dialogue of father and son
पिता-पुत्र-संवादे:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Context)
TypeNoun
Rootपितृ + पुत्र + संवाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), सप्तमी विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular); समास: पिता-पुत्रयोः संवादः (षष्ठी-तत्पुरुष)
आत्मविवेकःSelf-discrimination (title)
आत्मविवेकः:
कर्ता/विषय (Heading/Topic)
TypeNoun
Rootआत्मविवेक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular); समास: आत्मनः विवेकः (षष्ठी-तत्पुरुष)
नामnamed
नाम:
सम्बन्ध/अव्यय (Appositive marker)
TypeIndeclinable
Rootनाम (अव्यय)
Formअव्यय, नामनिर्देशक (naming particle)
सप्तविंशःtwenty-seventh
सप्तविंशः:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootसप्तविंश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular); क्रमवाचक-विशेषण (ordinal); द्विगु-समास: सप्त + विंश (27)
अध्यायःchapter
अध्यायः:
कर्ता/विषय (Heading)
TypeNoun
Rootअध्याय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
अष्टाविंशःtwenty-eighth
अष्टाविंशः:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootअष्टाविंश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular); क्रमवाचक-विशेषण (ordinal); द्विगु-समास: अष्ट + विंश (28)
अध्यायःchapter
अध्यायः:
कर्ता/विषय (Heading)
TypeNoun
Rootअध्याय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
जडःJaḍa (name)
जडः:
कर्ता (Karta/Speaker)
TypeNoun
Rootजड (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
उवाचsaid
उवाच:
क्रिया (Verb/Action)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular)
तत्that
तत्:
कर्म-विशेषण (Qualifier of object)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular); सर्वनाम (pronoun)
मातुःof (his) mother
मातुः:
षष्ठी-सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootमातृ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), षष्ठी विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन (Singular)
वचनम्speech; words
वचनम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootवचन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
पूर्वकाल-क्रिया (Prior action)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (Gerund/Absolutive), ‘having heard’
सःhe
सः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular); सर्वनाम
अलर्कःAlarka (name)
अलर्कः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootअलर्क (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
मातरम्mother
मातरम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootमातृ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), द्वितीया विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)
पुनःagain
पुनः:
क्रियाविशेषण (Adverbial modifier)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय, क्रियाविशेषण (adverb)
पप्रच्छasked
पप्रच्छ:
क्रिया (Verb/Action)
TypeVerb
Rootप्रच्छ् (धातु)
Formलिट् लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular)
वर्णधर्मान्duties of the social classes
वर्णधर्मान्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootवर्णधर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), द्वितीया विभक्ति (Accusative/2nd), बहुवचन (Plural); समास: वर्णानां धर्माः (षष्ठी-तत्पुरुष)
चand
च:
सम्बन्ध/अव्यय (Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
धर्माःduties; laws
धर्माः:
कर्म (Karma/Object; understood ‘asked about’)
TypeNoun
Rootधर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural)
येwhich
ये:
सम्बन्ध (Relative)
TypeAdjective
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural); सम्बन्धसूचक (relative pronoun)
चand
च:
सम्बन्ध/अव्यय (Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
आश्रमेषुin the life-stages (āśramas)
आश्रमेषु:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
TypeNoun
Rootआश्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), सप्तमी विभक्ति (Locative/7th), बहुवचन (Plural)
चalso
च:
सम्बन्ध/अव्यय (Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
Speakers
Narrative colophon; then ‘Jaḍa’ (speaker label) introducing Alarka’s question to his mother Madālasā
Verse Rasa

{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "jijnasa", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

Key Themes
DharmaVarṇāśramaDidactic dialogueTextual colophon

FAQs

The text pivots from rājadharma to broader social and life-stage duties, indicating that personal and royal ethics are grounded in a wider varṇāśrama framework.

This is a structural marker (colophon/transition) within didactic material; it does not map to sarga/pratisarga/manvantara/vaṃśa directly.

The shift from ‘self-discernment’ to ‘social duties’ suggests an integrative ideal: inner clarity (ātmaviveka) should express as ordered conduct in the world.

←Previous Verse
Next Verse→